Afrasyab Duvar Resimlerinde Türk Gruplarının Yer Alış Biçimi

Abstract

Orta Asya'nın eski toplulukları arasında yer alanSoğdlar, tarihi kaynaklarda Sougdian ve Sougdişeklinde yer almaktadır. Soğdlar, M.Ö. VI.yüzyıldan, M.S. X. yüzyıla kadar, özellikleMâverâünnehir bölgesinde hüküm sürmüşlerdir.İpek yolu üzerinde ticaret ile uğraşan Soğdlar,Türkler ile yakın ilişkiler kurmuşlardır. Türkhâkimiyetinde kalan Soğdlar Türkler ile kültürelve sanatsal etkileşimlere girmiş ve birbirlerininsanatsal biçimlerini etkilemişlerdir. Soğdlaraait VII. yüzyılda yapılmış olan Afrasyab duvarresimleri konu ve teknik bakımdan oldukçaönemlidir. Soğdlu hükümdar Varkhuman'unsarayının duvarlarında yer alan Afrasyab duvarresimlerinde farklı konular bir arada bulunmaktadır.Betimlenen konular arasında yönetimselolarak hâkimiyetlerinde bulundukları Türklereatfen yapılmış betimlemeler özellikle, batıduvar resimlerinde yer almaktadır. Güney vedoğu duvarında, farklı yorumlamaları bulunanbetimlemelerde Türklere ait olduğu ileri sürülensahneler bulunmaktadır. Araştırmamızda duvarresimlerinde yer alan bu betimlemelerin görselanl a t ıml a r ı ve s embol ik anl a t ıml a r ı ,Panovsky'nin ikonografik eleştirisi kuramıdoğrultusunda çözümlenmiştir. Resimlerde yeralan Türklere ait olan semboller, renkler vebetimsel imgeler dönemin özellikleri doğrultusundaaçıklanmıştır.