Yener, ZabitAyna, Erhan2025-05-102025-05-102019https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=v7BkNnnepTnbhn8rNR77LXSw36RiVM-Bx4NfrJpNBnBqQYd7LrUFuZAkhmNRSqkMhttps://hdl.handle.net/20.500.14720/22285Aflatoksikozis; hayvanlarda önemli ekonomik kayıplara neden olan ve insan sağlığını tehdit eden aflatoksin (AF) kaynaklı bir mikotoksikozisdir. Yapılan çalışmalarda ısırgan otunun (Urtica dioica) immunomodülatör, antioksidan ve antikanserojenik etkileri başta olmak üzere birçok farmakolojik etkileri ortaya konulmuştur. Ancak, broyler yetiştiriciliğinde, ısırgan tohumu eksraktının (UDS) kronik aflatoksikozise karşı koruyucu etkisiyle ilgili bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Sunulan bu çalışmada, broyler yemine 42 gün boyunca aflatoksin B1 (AFB1) katılarak oluşturulan deneysel aflatoksikozisde UDS ekstraktının koruyucu etkinliği, histopatolojik ve biyokimyasal olarak araştırıldı. Bu amaçla, toplam 32 broyler civciv, her biri 8'erli 4 gruba ayrıldı. Kontrol grubu; normal broyler yemi, UDS grubu; 30 ml/kg UDS ekstresi katılmış yem, AFB1 grubu; 1mg/kg AFB1 ilave edilmiş yem, AFB1+ UDS grubu; 1mg/kg AFB1 + 30 ml/kg ısırgan otu tohumu ekstresi ilave yem ile beslendi. Kırk iki günlük deneme sonunda nekropsileri yapılan broylerlerden biyokimyasal ve histopatolojik analizler için örnekler alındı. Biyokimyasal olarak AFB1 grubunda; karaciğer ve serum SOD, GSH-Px, CAT, TAS ve BcL-2 düzeyleri kontrol grubuna göre düşük iken TOS ve kaspaz-3 seviyeleri ise yüksekti (p<0.001). Ancak AFB1+UDS grubunda karaciğer ve serum GSH-Px ile serum SOD, CAT ve TAS değerleri AFB1 grubuna göre oldukça yüksekti (p<0.001). Ayrıca AFB1+UDS grubunda, AFB1 grubuna göre hem karaciğer hem de serum örneklerinde CAT ve BcL-2 düzeylerinde de hafif artış gözlendi (p>0.05). AFB1+UDS grubunda hem karaciğerde hem de serumda AFB1 grubuna göre TOS ve kaspaz-3 düzeyleri düşük, BcL-2 düzeyleri ise oldukça yüksekti (p<0.001). Patolojik olarak AFB1 grubunda karaciğerde büyüme ve solgunluk; histopatolojik olarak ise yaygın hidropik dejenerasyon, periportal fibrozis ve perisinüzoidal myofibroblastik hücrelerde (Ito cells) aktivasyon görüldü. AFB1+UDS grubunda bu morfolojik değişikliklerin çok hafif düzeylerde bulunduğu gözlendi. Bu bulgulara göre; UDS ekstraktının güçlü antioksidan kapasitesi sayesinde doku hasarını engelleyerek kronik broyler aflatoksikozisde çok belirgin düzeyde koruyucu etkiye sahip olduğu söylenebilir.Aflatoxicosis is a mycotoxicosis caused by aflatoxins in animals and humans. Aflatoxicosis causes important economic losses in animals and threat human healt. The aim of this study was to investigate the protective and antioxidant properties of U. dioica seeds (UDS) extract against chronic aflatoxicosis in broiler chickens. The preventive potential and antioxidant capacity of the UDS extract was evaluated by liver histopathological changes, measuring antioxidant defense systems in liver and serum of broiler. Thirty two broiler chickens were randomly divided into four experimental groups: Control, UDS extract treated, AFB1 treated and AFB1+UDS extract treated. Broilers in Control and UDS extract treated groups were fed with a diet without AFB1, AFB1 and AFB1+UDS extract treated groups received approximately 1 mg of AFB1/broiler/total for forty-two days. AFB1+UDS extract groups also received of 30 ml/kg UDS extract as supplementation diet for 42 days. At the end of the trial, samples for biochemical and histopathological analyzes were taken from the broilers undergoing necropsy. Biochemically, in the AFB1 group; while liver and serum SOD, GSH-Px, CAT, TAS and BcL-2 levels were lower than the control group, TOS and Caspase-3 levels were high (p <0.001). However, in the AFB1+UDS group, liver and serum GSH-Px and serum SOD, CAT and TAS values were significantly higher than the AFB1 group (p <0.001). In addition, in the AFB1 + UDS group, there was a slight increase in CAT and BcL-2 levels in both liver and serum samples compared to the AFB1 group (p> 0.05). In the AFB1+UDS group, TOS and Caspase-3 levels were low and BcL-2 levels were quite high in both liver and serum compared to the AFB1 group (p <0.001). Pathologically, the liver was large and pale in the AFB1 group, Histopathologically, diffuse hydropic degeneration, periportal fibrosis and activation of perisinusoidal myofibroblastic (Ito) cells were observed. These morphological changes were very significantly reduced in the AFB1+UDS group. According to these findings; due to the strong antioxidant capacity of UDS extract, it can be strongly said to have a protective effect on chronic broiler aflatoxicosis by preventing tissue damage significantlytrVeteriner HekimliğiVeterinary MedicineDoctoral Thesis