Tuncer, BurcuGüldal, Süleyman2026-03-012026-03-012025https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=CtwiQkYvArAb95Ufpfs_vhEJ3UcjcZk4oTKheEJP5bIR5uI-4CcPNMcFIABWd-CNhttps://hdl.handle.net/20.500.14720/29969Bu çalışmada, Van ilinin 6 ilçesinde (Gevaş, Edremit, Erciş, Tuşba, İpekyolu ve Muradiye) sebzecilik potansiyelinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaçla 2024 yılına ait Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) verileri kullanılarak 6 ilçede 112 çiftçiyle yüz yüze anket görüşmeleri yapılmıştır. Anket çalışmasında sebze üretimi yapan çiftçilere ilçeler bazında üretici, işletme, üretim ve pazarlamaya yönelik toplam 61 soru sorulmuştur. Üretici profiline yönelik bulgularda, tüm ilçelerde katılımcıların çoğunun 40-60 ya da 60 yaş üstü erkek olduğu, eğitim düzeylerinin ilkokul düzeyinde ya da hiç olmadığı, sosyal güvencelerinin olduğu, çiftçilerin çoğunluğunun üretim alanlarından elde ettikleri gelirin aylık 20.000-30.000 TL aralığında değişim gösterdiği belirlenmiştir. Erciş ilçesinde üreticiye en fazla gelir getiren türler sırasıyla domates ve lahana, Gevaş ilçesinde taze fasulye, Edremit ilçesinde domates ve biber, Tuşba ilçesinde domates, Muradiye ilçesinde lahana olurken, İpekyolu ilçesinde ise domates ve marul türlerinin olduğu saptanmıştır. İşletme profiline yönelik bulgularda, tüm ilçelerde işletmelerin çoğunluğunun küçük ölçekli yapıya sahip olduğu ve katılımcıların çoğunluğunun kendi mülkiyetleri olan arazilerde yetiştiricilik yaptığı belirlenmiştir. Üretim profiline yönelik değerlendirmelerde ise, katılımcıların çoğunun yetiştiricilik aşamasında Tarım ve Orman İl Müdürlüğünden destek almadıkları, yetiştirdikleri türleri 7 yıldan daha uzun süredir yetiştirdikleri saptanmıştır. Erciş ilçesinde domates (%38.7) ve lahana (%38.7) eşit oranda katılımcı tarafından yetiştirilirken, Gevaş ilçesinde büyük bir farkla (%91.7 katılımcı) taze fasulye yetiştiriciliği ön plana çıkmıştır. Bunun yanı sıra, Muradiye ilçesi katılımcılarının tamamının (%100) lahana yetiştiriciliği yaptığı, diğer ilçelerde ise ağırlıklı olarak domates yetiştiriciliğinin yapıldığı belirlenmiştir. Tüm türlerde katılımcıların çoğunluğu 50-60 cm ekim-dikim aralıklarını, sulamada ise damla ve yağmurlama sulama sistemlerini kullandıkları saptanmıştır. Pazarlama aşamasındaki kayıpların türlere göre değişmekle birlikte %5-30 arasında değişim gösterdiği, pazarlama aşamasında karşılaşılan en önemli sorunların aracıların fazla olması, pazar bulmada yaşanan zorluklar ve ürünleri depolama imkânlarının olmayışı gelmiştir.In this study, it was aimed to reveal the vegetable growing potential in 6 districts of Van province (Gevaş, Edremit, Erciş, Tuşba, İpekyolu, and Muradiye). For this purpose, face-to-face survey interviews were conducted with 112 farmers in 6 districts using the Farmer Registration System data for 2024. In the survey, a total of 61 questions were asked to farmers on a district basis regarding producers, businesses, production and marketing. Findings regarding the producer profile revealed that most of the participants in all districts were male, aged 40-60 or over 60, their education level was primary school level or none at all, they had social security, and the income of most farmers from their production areas varied between 20.000-30.000 TL per month. The species that provide the most income to producers in Erciş district are tomatoes and cabbage, green beans in Gevaş district, tomatoes and peppers in Edremit district, tomatoes in Tuşba district, cabbage in Muradiye district, and tomatoes and lettuce in İpekyolu district. In the findings regarding the business profile, it was determined that the majority of the businesses in all districts had small-scale structures and the majority of the participants were engaged in cultivation on their own land. In the evaluations regarding the production profile, it was determined that most of the participants did not receive expert support during the cultivation phase and that they had been growing the species they cultivated for more than 7 years. While tomatoes (38.7%) and cabbage (38.7%) were grown by equal percentages of participants in Erciş district, green bean cultivation came to the fore with a large difference (91.7% participants) in Gevaş district. In addition, it was determined that all participants in Muradiye district (100%) were cultivating cabbage, while in other districts they were mainly cultivating tomatoes. It was determined that the majority of participants in all species used 50-60 cm planting intervals and used drip and sprinkler irrigation systems for irrigation. Marketing losses vary between 5-30% depending on the type, and the most important problems encountered in the marketing phase are the abundance of intermediaries, difficulties in finding markets and the lack of storage facilities for the products.trZiraatDomatesFasulyeHıyarKavunLahanaVanAgricultureTomatoBeanCucumberMelonCabbageVanMaster Thesis