Öner, SalihÖztekin, Fırat2025-11-302025-11-302025https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=V-oEQd0LkkqRGCXNzJWCTcI0p2aSXbgDDJqglat3_fO7kquzY87HPPHg8hdsluZ7https://hdl.handle.net/20.500.14720/29249Bu araştırma Biathlon sporcularında yorgunluğun atış isabet oranı, oksidatif stres belirteçleri ve stres hormonları üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla yapıldı. Çalışmaya Türkiye Olimpik Hazırlık Merkezinde (TOHM) bulunan 10 kadın 10 erkek, yaşları 18-25 arasında toplamda 20 elit sporcu katıldı. Katılımcılara yorgunluk oluşturmadan sprint modeline uygun atış testi uygulanmış ve atış performansları değerlendirilmiştir. Bir hafta sonra aynı katılımcılara yorgunluk protokolü uygulanıp ikinci kez atış testi gerçekleştirildi. Aynı zamanda yorgunluk protokolü öncesi ve sonrası kan örnekleri alınarak bazı biyokimyasal parametreler analiz edildi. İstatistiksel analizler için Sosyal Bilimler için İstatistik Paketi (SPSS; IBM Corp, Armonk, NY) sürüm 22 kullanıldı. İstatistiksel analizler sonucunda, yorgunluk sonrası yatarak atış ve ayakta atış isabet puanlarında anlamlı düşüş tespit edildi (p<0,01). Dopamin düzeylerinde anlamlı azalma (p<0,00), epinefrin ve glukoz düzeylerinde ise anlamlı artış p<0,05 gözlemlenmiştir. Ayrıca, insülin düzeyinde düşüş (p< 0,04) ve laktik asit düzeylerinde anlamlı bir azalma (p<0,04) tespit edilmiştir. ATP, ACTH, CK ve kortizol düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar gözlenmemiştir (p>0,05). Sonuç olarak; fiziksel yorgunluğun Biathlon sporcularında atış isabet oranında ve bazı stres parametrelerinde etkili olduğu görüldü. Özellikle dopamin azalması ve epinefrin artışı, yorgunluk kaynaklı merkezi sinir sistemi yüklenmesine ve stres tepkilerine işaret etmektedir. Bu sonuçlar, antrenman ve yarışma dönemlerinde yorgunluk yönetiminin hem performans hem de fizyolojik denge açısından kritik önemde olduğunu ortaya koymaktadır.This study was conducted to investigate the effects of fatigue on shooting accuracy, oxidative stress markers, and stress hormones in biathletes. A total of 20 elite athletes, 10 female and 10 male, aged 18-25, participated in the study at the Turkish Olympic Preparation Center (TOHM). Participants underwent a sprint-style shooting test without fatigue, and their shooting performance was evaluated. One week later, the same participants underwent a fatigue protocol and underwent a second shooting test. Blood samples were collected before and after the fatigue protocol, and several biochemical parameters were analyzed. Statistical analyses were conducted using the Statistical Package for Social Sciences (SPSS; IBM Corp, Armonk, NY) version 22. Statistical analyses revealed a significant decrease in prone and standing shooting accuracy scores after fatigue (p<0.01). A significant decrease in dopamine levels (p<0.00) and a significant increase in epinephrine and glucose levels (p<0.05) were observed. Additionally, a decrease in insulin levels (p<0.04) and a significant decrease in lactic acid levels (p<0.04) were detected. No statistically significant differences were observed in ATP, ACTH, CK, and cortisol levels (p>0.05). In conclusion, physical fatigue was found to affect shooting accuracy and some stress parameters in biathlon athletes. In particular, decreased dopamine and increased epinephrine indicate fatigue-induced central nervous system overload and stress responses. These results demonstrate the critical importance of fatigue management during training and competition for both performance and physiological balance.trSporSportsMaster Thesis