Koçak, YılmazBozkurt, Delfin Kader2026-04-022026-04-022026https://hdl.handle.net/123456789/30217https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=KOgdn9H3uVnWeb15j2W4hyQsQ1gwTNgd0zCOUUHbkXjs5SusPZOKYN1Y_8TtV2LrWound healing is a complex and dynamic biological process that enables the repair of damaged tissue. This process is carried out through interconnected cellular and molecular mechanisms aimed at restoring skin integrity, tissue remodeling, and increasing functional resistance. The potential for serious clinical consequences arising from disruptions during this process has increased the need for alternative and effective treatment approaches. This study was designed to characterize silver nanoparticles (AG-AgNPs) biosynthesized using the green synthesis method with Astragalus gummifer and to investigate the healing effects of the nanoparticles on an experimental excision wound model created in rats. In this context, AG-AgNPs were synthesized using an environmentally friendly method with Astragalus gummifer root resin extract, and the resulting nanoparticles were characterized by Ultraviolet-visible spectroscopy (UV-vis), X-ray diffraction (XRD), scanning electron microscopy-energy-dispersive X-ray (SEM/EDX), and Fourier transform infrared (FTIR) analyses. In UV-Vis spectrophotometric analysis, it was determined that the synthesized AG-AgNPs exhibit a strong absorbance peak at 440 nm; XRD analyses revealed that the nanoparticles possess a face-centered cubic crystal structure. SEM-EDX and FTIR results confirmed the global morphology, high purity silver content, and the role of plant biomolecules in reduction and stabilization. A Total of 24 albino rats were used in the in vivo experiments, and the animals were divided into four groups to create excision-type wounds: a negative control group (no treatment applied), a positive control group (1% silver sulfadiazine), a stabilizing agent group (petroleum jelly), and a nanoformulation group containing 1% AG-AgNP. The wound healing process was monitored using macroscopic measurements and histopathological evaluations; in addition, the levels of cytokines and growth factors such as EGF, VEGF, IL-6, and IL-10 were measured using ELISA analyses. The findings showed that wound closure accelerated significantly from the 7th day onwards in the group treated with AG-AgNPs. By the end of the 14th day, this group achieved a 91 % wound closure rate, recording the highest level of improvement. Histopathological and biochemical data have demonstrated that inflammation is suppressed and cell proliferation is supported. Consequently, AG-AgNPs biosynthesized via Astragalus gummifer have been evaluated as a biocompatible, effective, and potent wound healing agent that could serve as an alternative to conventional treatments. Keywords: Astragalus gummifer, Silver Nanoparticles, Wound, Rat.Yara iyileşmesi, hasarlı dokunun onarılmasını sağlayan karmaşık ve dinamik bir biyolojik süreçtir. Bu süreç, derinin bütünlüğünün yeniden sağlanması, dokusal yeniden yapılanma ve fonksiyonel direncin artırılması amacıyla birbiriyle bağlantılı hücresel ve moleküler mekanizmalarla yürütülür. Bu süreçte yaşanan aksamaların ciddi klinik sonuçlar doğurabilmesi, alternatif ve etkin tedavi yaklaşımlarına olan ihtiyacı artırmıştır. Bu çalışmada, Astragalus gummifer bitkisi kullanılarak yeşil sentez yöntemiyle biyosentezlenen gümüş nanopartiküllerin (AG-AgNP) karakterizasyonlarını yapmak ve nanopartiküllerin sıçanlarda oluşturulan deneysel eksizyon yara modeli üzerindeki iyileştirici etkilerini araştırmak için tasarlanmıştır. Bu kapsamda, Astragalus gummifer kök reçinesi ekstraktı kullanılarak çevre dostu bir yöntemle AG-AgNP'ler sentezlenmiş ve elde edilen nanopartiküller ultraviyole-görünür spektroskopisi (UV-vis), X-ışını kırınımı (XRD), taramalı elektron mikroskobu-enerji dağılımlı X-Işını (SEM/EDX) ve fourier dönüşümlü kızılötesi (FTIR) analizleri ile karakterize edilmiştir. UV-vis spektrofotometrik analizinde, sentezlenen AG-AgNP'lerin 440 nm dalga boyunda güçlü bir absorbans piki verdiği belirlenmiş; XRD analizleri nanopartiküllerin yüzey merkezli kübik kristal yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. SEM-EDX ve FTIR sonuçları ise küresel morfolojiyi, yüksek saflıkta gümüş içeriğini ve bitkisel biyomoleküllerin indirgeme ile stabilizasyondaki rolünü doğrulamıştır. İn vivo deneylerde toplam 24 adet albino sıçan kullanılmış ve hayvanlar eksizyon tipi yara oluşturmak için dört gruba ayrılmıştır: negatif kontrol grubu (tedavi uygulanmayan), pozitif kontrol grubu (%1 gümüş sülfadiazin), stabilize ajan grubu (vazelin) ve %1 AG-AgNP içeren nanoformülasyon grubu oluşturulmuştur. Yara iyileşme süreci, makroskobik ölçümler ve histopatolojik değerlendirmelerle izlenmiş; ayrıca EGF, VEGF, IL-6 ve IL-10 gibi sitokin ve büyüme faktörlerinin düzeyleri ELISA analizleri ile ölçülmüştür. Elde edilen bulgular, AG-AgNP'lerin uygulanan grupta yara kapanmasının 7. günden itibaren anlamlı şekilde hızlandığını göstermiştir. 14. günün sonunda ise bu grupta %91'lik yara kapanma oranına ulaşılarak, en yüksek iyileşme düzeyi kaydedilmiştir. Histopatolojik ve biyokimyasal veriler, inflamasyonun baskılandığını ve hücre proliferasyonunun desteklendiğini ortaya koymuştur. Sonuç olarak, Astragalus gummifer aracılı biyosentezlenen AG-AgNP'lerin biyouyumlu, etkili ve klasik tedavilere alternatif olabilecek güçlü bir yara iyileştirici ajan olduğu değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Astragalus gummifer, Gümüş Nanopartiküller, Yara, Sıçan.trVeteriner HekimliğiVeterinary MedicineMaster Thesis