Hakçıoğlu, Muhammed MeşhudOflas, Sibğatullah2026-04-022026-04-022026https://hdl.handle.net/123456789/30116https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=KOgdn9H3uVnWeb15j2W4h130Uo4Xh6ye8G_shqM3ToogWv3z05sxuk3ChYFZn3W5Bu tez çalışmasında günümüz Arap dili âlimlerinin önde gelen isimlerinden biri olan Fâdıl Sâlih es-Sâmerrâî'nin dört ciltlik Meʿâni'n-nahv adlı eserinin son iki cildinde geçen nahiv meseleleri ile ilgili görüşleri ele alınmıştır. Eserinde şekil-mana ikilemi içinde mana boyutunu gözeterek Arap dili nahvine yaklaşan ve nahiv ilminin konularını bu minvalde ele alan Sâmerrâî, kelime ve cümlelerin daha çok şekilsel yapılarıyla ilgilendikleri noktasında önceki nahiv âlimlerini eleştirmiş ve bunun bir neticesi olarak bazı konularda cumhûra muhalefet etmiş ve bazılarında da mevcut farklı görüşler arasından bir tercihte bulunmuştur. Söz konusu eserinde manayı ön planda tutarak nahiv kurallarına değinen Sâmerrâî, anlaşılması zor yorum ve açıklamalardan uzak durmaya özen göstermiş, olabildiğince kesin ifadelerden kaçınarak mütevazı bir üslup kullanmış ve konularla ilgili birden çok örnek vererek bazen de örnekler arasında karşılaştırmalara giderek görüşünü savunmaya çalışmıştır. Bu çalışma, Sâmerrâî'nin Meʿâni'n-nahv adlı eserinin son iki cildinde yer alan nahiv meselelerine ilişkin görüşlerini tespit etmeyi; önceki nahiv âlimlerine yönelttiği eleştirilerin yerindeliğini değerlendirmeyi; eserinde benimsediği metodu analiz etmeyi ve genel olarak nahiv ilmine yaptığı katkıları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ayrıca nahiv ilminde mana boyutunun önemine dikkat çekmek çalışmanın temel hedefleri arasındadır. Araştırma neticesinde, Sâmerrâî'nin nahiv ilminin konu ve kaidelerini herhangi bir nahiv ekolüne bağlı kalmaksızın ele aldığı; nahvin mana merkezli bir yaklaşımla incelenmesi hâlinde daha verimli ve daha anlaşılır bir niteliğe kavuştuğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte yüzeysel olarak aynı manayı ifade ediyormuş gibi görünen bazı benzer yapıların, gerçekte anlam bakımından farklılıklar taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma, üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Sâmerrâî'nin hayatı, eserleri ve ilmi kişiliği hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde, Sâmerrâî'nin tercihte bulunduğu görüşleri ve üçüncü bölümde ise Sâmerrâî'nin nahiv ilminde cumhûra muhalefet ettiği görüşleri ele alınmıştır.This thesis examines the views on grammatical issues found in the last two volumes of the four-volume work Ma'ani'n-Nahw by Fadil Salih al-Samarra'i, one of the leading contemporary scholars of the Arabic language. In his work, Samarra'i approached the grammar of the Arabic language by considering the meaning dimension within the dichotomy of form and meaning and addressed the subjects of grammar in this manner. He criticized previous grammarians for focusing more on the formal structures of words and sentences, and as a result, he opposed the majority on some issues and made a choice among the existing differing opinions on others. In his work, Samarra'i, while prioritizing meaning and addressing grammatical rules, took care to avoid difficult interpretations and explanations. He avoided definitive statements as much as possible, used a modeststyle, and attempted to defend his view by providing multiple examples and sometimes making comparisons between examples. This study aims to identify Samarra'i's views on grammatical issues as presented in the last two volumes of his work, Ma'ani al-Nahw; to evaluate the validity of his criticisms of previous grammarians to analyze the method he adopted in his work and to reveal his contributions to the science of grammar in general. Furthermore, highlighting the importance of the semantic dimension in grammar is among the main objectives of this study. The research revealed that Samarra'i addressed the topics and rules of grammar without adhering to any particular school of grammar; and that grammar becomes more fruitful and understandable when studied from a meaning-centered perspective. However, it was also concluded that some structures that superficially appear to express the same meaning actually carry differences in meaning. This study consists of three parts. The first part provides information about Samarra'i's life, works, and scholarly personality. The second part examines the views Samarra'i preferred, and the third part discusses Samarra'i's views in grammar, where he disagreed with the majority opinion.trLinguisticsArapçaAnlam ArayışıDilbilimDINAnlam BilimSemanticsDil BilgisiReligionSöz DizimSearch for MeaningGrammarArabicFadıl Salih Es-SamerraiSyntaxMaster Thesis