Okat, ÇinuçenBostanci, Nur2026-04-022026-04-022025https://hdl.handle.net/123456789/30088https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=KOgdn9H3uVnWeb15j2W4h9g0SGFkunr4E6sE65krCj0Qk6YoFC3hB3A6He6H13QuAraştırma, diyet yapan bireylerin gıda neofobi düzeyleri ve fonksiyonel gıdalara karşı tutumlarının incelemeyi amaçlamaktadır. Diyet bireyin cinsiyet, yaş, kilo, boy ve sağlık durumu göz önünde bulundurularak yeterli ve dengeli beslenmesidir. Gıda neofobisi, yeni ve bilinmedik gıdalara karşı korku veya isteksizliği ifade ederken; fonksiyonel gıda ise geleneksel gıdalarla benzer özellikler taşıyan, diyetin bir parçası olarak tüketilen ve temel besleyici özelliklerinin yanı sıra fizyolojik yararlar veya hastalık risklerinin azaltılmasına katkıda bulunan gıdaları ifade eden bir kavramdır. Araştırmada, diyet yapan bireylerin gıda neofobi düzeyleri, fonksiyonel gıdalara karşı tutumları ve fonksiyonel gıda tüketim sıklığı incelenmiştir. Çalışmada öncelikle diyet yapan bireylerin gıda neofobi düzeyleri ve fonksiyonel gıdalara yönelik tutumları betimsel tarama modeli kapsamında incelenmiştir. Ardından, bu iki değişken arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla ilişkisel tarama modelinden yararlanılmıştır. Araştırma, kesitsel bir tasarımla yürütülmüş olup veriler tek bir zaman diliminde toplanmıştır. Veriler Türkiye'de diyet yapan bireylerin gönüllü katılımıyla online ortamda (çevrimiçi) anket yoluyla toplanmıştır. 465 katılımcı katılmıştır ve analizler IBM SPSS 27.0 istatistik yazılım programı kullanılarak analiz edilmiştir. Değişkenler ile demografik faktörler arasındaki farkları görmek amacıyla t-testi ve anova analizi, bağımlı değişkenler arasındaki ilişkiyi tespit etmek için korelasyon analizi yapılmıştır. Fonksiyonel gıda tüketim sıklığı için frekans analizi yapılmıştır. Analiz sonuçlarında, demografik değişkenler ile gıda neofobisi ve fonksiyonel gıdalar arasında anlamlı bir fark çıkmıştır. Fonksiyonel gıda tüketim sıklığının frekans dağılımı incelendiğinde fonksiyonel gıda bilgi düzeyine %53,8 'i orta, %38,5 düşük; fonksiyonel gıda tüketim sıklığını incelediğimizde en çok tercih edilen besinler sırasıyla maden suyu, sarımsak, bitter çikolata, kırmızı meyveler, yeşil çay, zencefil iken en az tercih edilen fonksiyonel gıdalar ilse içeriği zenginleştirilmiş gıdalar şeklindedir. Analiz sonuçları dikkate alınarak özellikle beslenme uzmanları ve gıda sektörünü bilinçlendirmek için öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler : Neofobi, Fonksiyonel gıda, DiyetThe study aims to examine the levels of food neophobia and attitudes toward functional foods among individuals on a diet. A diet is adequate and balanced nutrition for an individual, taking into account their gender, age, weight, height, and health status. Food neophobia refers to fear or reluctance towards new and unfamiliar foods, while functional food is a concept that refers to foods that have similar characteristics to traditional foods, are consumed as part of a diet, and contribute to physiological benefits or disease risk reduction in addition to their basic nutritional properties. The study examined dieters' levels of food neophobia, their attitudes toward functional foods, and their frequency of functional food consumption. Initially, the food neophobia levels and attitudes toward functional foods of dieting individuals were analyzed within the scope of the descriptive survey model. Subsequently, the relational survey model was used to determine the relationship between these two variables. The research was conducted using a cross-sectional design, and the data were collected at a single point in time. The data were collected through an online questionnaire with the voluntary participation of individuals following a diet in Türkiye. A total of 465 participants were included in the study, and the analyses were conducted using the IBM SPSS 27.0 statistical software program. Independent samples t-tests and one-way ANOVA were used to examine differences between variables and demographic factors, while correlation analysis was performed to determine the relationships between dependent variables. Frequency analysis was conducted to assess the frequency of functional food consumption. According to the analysis results, significant differences were found between demographic variables and both food neophobia and functional foods. When the frequency distribution of functional food knowledge levels was examined, 53.8% of participants were found to have a moderate level of knowledge, while 38.5% had a low level of knowledge. When functional food consumption frequency was examined, the most preferred foods were mineral water, garlic, dark chocolate, red fruits, green tea, and ginger, respectively, whereas fortified foods and foods enriched with functional ingredients were among the least preferred functional foods. Based on the analysis results, recommendations were presented to raise awareness, particularly among nutrition professionals and the food industry. Keywords: Neophobia, Functional food, DiettrGastronomy and Culinary ArtsNutrition and DieteticsBeslenme ve DiyetetikGastronomi ve Mutfak SanatlarıPublic HealthHalk SağlığıMaster Thesis