Erdoğan, SibelAmaç, Feryad2026-03-012026-03-012025https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=CtwiQkYvArAb95Ufpfs_vj3wsc3_G3APuonqrzeFmpdzdKqdIO-UC7BTCRSzUyiphttps://hdl.handle.net/20.500.14720/29966Bu çalışmada; Van Gölü Mezbahanesi'nde kesilen sığırların rumen fermentasyon özelliklerinin tanımlanması ve rumen lezyonlarının oluşumunda yaş, ırk, besleme şekli, besi süresi, retikulorumende yabancı cisim varlığı ile rumen fermentasyon ürünleri gibi risk faktörlerinin etkileri değerlendirilmiştir. Bu amaçla, kesime getirilen toplam 85 baş sığır hayvan materyali olarak kullanılmış ve hayvanların ırkı, yaşı, besi süresi besleme şekli ile ilgili veriler kaydedilmiştir. Postmortem olarak abdominal bölge açıldığında, rumen fermentasyon özelliklerini belirlemek için rumen sıvısı örneklemesi yapılmış, rumen ve retikulum içeriğinin muhteviyatı, retikulorumendeki yabancı cisimler sınıflandırılarak lezyonlar makroskobik olarak belirlenmiş ve 1 cm2 'lik rumen doku örnekleri alınıp ardından 7.2 pH'lı %10 tamponlanmış formalinle fikse edilmiş ve rumen morfolojisi makroskobik olarak değerlendirilmiştir. Rumen pH değeri, lezyon varlığı üzerinde istatistiksel olarak en anlamlı koruyucu etkiye sahip değişken olarak belirlenmiştir (p<0.001). pH'daki her bir birim artışın, lezyon oluşma olasılığını yaklaşık %97.6 oranında azalttığı tespit edilmiştir (OR=0.024). Rumen asetik asit konsantrasyonu da lezyon oluşumu üzerinde anlamlı koruyucu bir etki göstermiştir (p=0.0421). Rumen asetik asit konsantrasyonundaki 1 birimlik azalmaya karşılık, rumende lezyon oluşma olasılığı 1.053 kat (1/0.95= 1.053) artmaktadır. Çalışmada incelenen sığırların %14.12'sinin (12 baş) retikulorumeninde naylon ip, poşet, çivi, tel parçaları vb. gibi yabancı cisim tespit edilmiştir. Lojistik regresyon analizi, papilla genişliğinin rumende yabancı cisim bulunma olasılığını anlamlı düzeyde azalttığını göstermiştir (OR=0.118, p≤0.0298). Papilla genişliğinde 1 cm azalma, retikulorumende yabancı cisim bulunma olasılığını 8.475 kat artırmaktadır. Yaşın (≤24 ay ve ≥24 ay) fermentasyon parametreleri üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmazken, besi süresinin papilla uzunluğu (p≤0.0128) ve asetik asit konsantrasyonu (p≤0.05) üzerinde anlamlı etkileri belirlenmiştir. Lezyon varlığı, ventral kese makroskobik deformasyonları (kanama, ülser, siğil) ve papilla şekli arasında güçlü pozitif korelasyon saptanmıştır. Ayrıca 11 baş sığırda ruminal parakeratoz ve 5 baş sığırda ise trematod paraziti Paramphistomum cervi'ye rastlanmıştır. Sonuç olarak sığırlarda rumen sağlığını korumak, özellikle rumen pH'sını optimal seviyede tutmak ve epitel bütünlüğünü (papilla genişliği) desteklemek için besleme rejimlerinin ve kaba yem kalitesinin kritik öneme sahip olduğu kanaatine varılmıştır.In this study, the rumen fermentation characteristics of cattle slaughtered in Van slaughterhouses were identified, and the effects of risk factors such as age, breed, feeding practices, fattening duration, presence of foreign bodies, and rumen fermentation products on the formation of rumen lesions were evaluated. For this purpose, a total of 85 cattle brought for slaughter were used as study material, and data regarding the breed, age, fattening duration, and feeding practices of the animals were recorded. During postmortem examination, upon opening the abdominal region, rumen fluid samples were collected to determine rumen fermentation characteristics. Additionally, the contents of the rumen and reticulum were analyzed, foreign bodies were classified, and lesions were macroscopically identified. Rumen tissue samples were collected, 1 cm2 from the right side of the left side of the cranial ventral sac, because in this ruminal portion the epithelium is in longer contact with ruminal fluid and subsequently fixed in 10% buffered formalin with a pH of 7.2. Rumen pH value was determined to be the most statistically significant protective factor against the presence of lesions (p<0.001). Each unit increase in pH was found to reduce the probability of lesion formation by approximately 97.6% (OR=0.024). Conversely, a one-unit decrease in rumen acetic acid concentration leads to a 1.053-fold increase (1/0.95 = 1.053) in the likelihood of lesion formation in the rumen. Foreign bodies (such as nylon rope, plastic bags, nails, and wire pieces) were detected in 14.12% (12 head) of the cattle examined in the study. Logistic regression analysis demonstrated that papilla width significantly reduced the probability of foreign body presence (OR=0.118, p≤0.0298). Specifically, a 1 cm decrease in papilla width increases the likelihood of finding a foreign body by 8.475 times. While age (≤24 months and ≥24 months) did not have a significant effect on fermentation parameters, fattening duration was found to have significant effects on papilla length (p≤0.0128) and acetic acid concentration (p≤0.05). A strong positive correlation was detected between the presence of lesions and macroscopic deformations of the ventral sac (hemorrhage, ulcer, wart/papilloma) and papilla shape. Furthermore, ruminal parakeratosis was observed in 11 cattle, and the trematode parasite Paramphistomum cervi was found in 5 cattle. In conclusion, it has been demonstrated that feeding regimes and roughage quality are of critical importance for maintaining rumen health in cattle, particularly for keeping rumen pH at an optimal level and supporting epithelial integrity (papilla width).trFizyolojiZiraatFermentasyonSimental SığırıPhysiologyAgricultureFermentationSimental CattleMaster Thesis