Dişli, ErkanÖzer, Sadık2026-04-022026-04-022026https://hdl.handle.net/123456789/30139https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=KOgdn9H3uVnWeb15j2W4hzFy5UD5uf3ntyCpOZ6Dd0oGjLD__LZAi_rPXElFZUQiIn the study area, including the Van Yüzüncü Yıl University (YYÜ) campus, drinking water samples were collected from campus sources, while groundwater and irrigation water samples were obtained from boreholes in the Karasu and Morali River sub-basins. The study aimed to evaluate the hydrogeochemical characteristics and water quality of groundwater and surface water resources. Water samples were analyzed for physicochemical parameters and compared with WHO (2011), and TSE-266 (2005) drinking water standards. Groundwater temperatures ranged from 3.70 to 14.60 °C, with pH values between 6.96 and 8.96, while surface waters were slightly alkaline. Redox potential values indicated predominantly reducing conditions, affecting the mobility of redox-sensitive elements such as As, Fe, and Mn. Electrical conductivity and total dissolved solids were higher in the Morali River sub-basin. The waters were generally moderately hard, dominated by Ca²⁺ and Na⁺ cations and HCO₃⁻ and SO₄²⁻ anions. Piper diagram results showed that water chemistry was controlled by silicate and carbonate weathering, ion exchange, and evaporation. Ca–HCO₃-type waters dominated in the Karasu River, whereas Ca–HCO₃–SO₄-type waters prevailed in the Morali River sub-basin. Entropy-weighted water quality index results indicated that most groundwater samples were of 'good' to 'excellent' drinking water quality. Irrigation water assessments showed that most waters were suitable for irrigation; however, high TDS levels and intense evaporation limited the use of Morali River waters. Groundwater arsenic concentrations ranged from 0.011 to 0.122 mg/L and exceeded drinking water standards in all samples. Elevated arsenic levels were associated with low redox potential and slightly alkaline alluvial and paleo–fluvial–lacustrine deposits. Eh-pH diagrams showed that As (V) dominated in approximately 100% of the samples. Health risk assessments indicated that arsenic-related risks were higher in chil-dren than in adults and increased during the dry season. As a result, the groundwater in the study area poses a serious environmental and public health risk due to its high ar-senic content and the predominance of the As (V) species. Continuous monitoring and effective treatment strategies were therefore critical for regional water security.Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) kampüsünü de kapsayan çalışma alanında, içme suyu örnekleri kampüs kaynaklarından; yeraltı ve sulama suyu örnekleri ise Karasu ve Morali Deresi Alt Havzalarındaki sondaj kuyularından temin edilmiştir. Çalışmanın amacı, bölgedeki yeraltı ve yüzey sularının hidrojeokimyasal özelliklerini ve kalite durumunu değerlendirmektir. Su örnekleri fiziko-kimyasal açıdan analiz edilerek WHO (2011) ve TSE-266 (2005) standartlarıyla karşılaştırılmıştır. Yeraltı suyu sıcaklıkları 3.70-14.60 °C, pH değerleri ise 6.96-8.96 aralığında ölçülmüş; yüzey sularının hafif alkali karakterde olduğu belirlenmiştir. Redoks potansiyeli değerleri, yeraltı sularının çoğunlukla indirgen koşullarda olduğunu ve As, Fe ve Mn gibi redoksa duyarlı elementlerin mobilitesini etkilediğini göstermiştir. Elektriksel iletkenlik ve TDS değerleri Morali Deresi Alt Havzası'nda daha yüksektir. Sular genel olarak orta sertlikte olup, Ca²⁺-Na⁺ baskın katyonlar ve HCO₃⁻-SO₄²⁻ baskın anyonlarla temsil edilmektedir. Piper diyagramı sonuçları, su kimyasının silikat ve karbonat çözünmesi, iyon değişimi ve buharlaşma süreçleriyle kontrol edildiğini ortaya koymuştur. Karasu Deresi'nde Ca-HCO₃, Morali Deresi'nde ise Ca-HCO₃-SO₄ tipi sular baskındır. EWQI analizleri, yeraltı sularının büyük çoğunluğunun içme suyu açısından 'iyi' veya 'mükemmel' kalitede olduğunu göstermiştir. Sulama suyu değerlendirmeleri, suların genel olarak sulamaya uygun olduğunu; ancak Morali Deresi sularında yüksek TDS ve buharlaşmaya bağlı sınırlamalar bulunduğunu ortaya koymuştur. Yeraltı sularında arsenik konsantrasyonları 0.011-0.122 mg/L arasında değişmiş ve tüm örnekler içme suyu standartlarını aşmıştır. Yüksek As seviyeleri düşük redoks potansiyelli, hafif alkali alüvyon ve eski akarsu-göl çökelleriyle ilişkilidir. Eh–pH diyagramları, yeraltı suyu örneklerinin tamamının As (V) türünün baskın olduğunu göstermiştir. Sağlık risk analizleri, arsenik kaynaklı risklerin özellikle çocuklarda daha yük-sek olduğunu ve kurak dönemde arttığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, çalışma alanındaki yeraltı suları yüksek arsenik içeriği ve baskın As (V) türü nedeniyle ciddi çevresel ve halk sağlığı riski taşımaktadır. Arsenik kirliliğinin izlenmesi ve etkili arıtım stratejile-rinin geliştirilmesi bölgesel su güvenliği açısından kritik öneme sahiptir.trÇevre MühendisliğiEnvironmental EngineeringMaster Thesis