Değerler Eğitimi Üzerine Hazırlanan Doktora Tezlerine Bütünsel Bir Bakış (2007-2024)

Abstract

2007-2024 yılları arasında Türkiye’de değerler eğitimi üzerine yazılan doktora tezlerinin genel eğiliminin incelendiği bu çalışmada ilk olarak YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açık olan 119 doktora tezi doküman incelemesi yöntemi ile incelenmiş ve betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Doktora tezleri; yıl, üniversite, fakülte, bölüm, yöntem, örneklem grubu büyüklüğü, sonuç ve öneriler gibi bilgiler üzerinden kategorilere ayrılmıştır. Ulaşılan sonuçlarda değerler eğitimi ile ilgili doktora tezinin daha çok 2018 ile 2024 yılları arasında yazıldığı, en fazla Gazi Üniversitesi ve Atatürk Üniversitesi gibi köklü üniversitelere ait olduğu, eğitim fakültelerinin bu konudaki tezlere daha fazla ev sahipliği yaptığı belirlenmiştir. Tezlerin bölümlere göre dağılımında ise Türkçe ve Sosyal Bilgiler Eğitimi, Temel Eğitim ve Eğitim Bilimleri öne çıkmaktadır. Doktora tezleri, çoğunlukla karma ve nitel araştırma yöntemleri ile yazılmış ve nitel araştırma yöntemlerinin doğasına uygun olarak az sayıda katılımcı sayısı ile yürütülmüştür. Tezlerin ilgili sonuçlarında ağırlıklı olarak edebi eserlerin sıklıkla kullanıldığı görülmektedir. Ayrıca değerler eğitimi için geliştirilen programların etkili olduğu vurgulanmaktadır. Bu kapsamda geliştirilen tez önerilerinde daha çok değerler eğitiminde yazılı ve sözlü edebi eserlerin kullanılması, sınıf içi ve sınıf dışı etkinliklerin olumlu yansımaları ve okul-aile-çevre ilişkisinin bütüncül önemi belirtilmiştir. Araştırmamızda özellikle öne çıkan sonuç ve öneriler kategorilerinin daha iyi yorumlanması ve etkililiğinin anlaşılması adına konu ve katılımcı gruplarını da içeren farklı çalışmaların yapılması önerilebilir.