Gündelikçi Kadınlar Üzerine Sosyolojik Bir Çalışma: Van Kent Merkezi Örneği

Abstract

Bu çalışma, genelde temizlik işini yapan kadın işçilerin çalışma koşullarını özelde de Van ilinde temizlik şirketlerine bağlı olarak çalışan gündelikçi kadınların iş yaşamından kaynaklı karşılaştıkları sorunları ele almaktadır. Bu bağlamda, bir yanda evin geçimini sağlamak üzere dışarıda çalışmak zorunda kalan diğer yanda ev içi rollerle sınırlı bir yaşamı olan gündelikçi kadınların, bu araftaki/ikilemli hallerinin sosyolojik araştırılması yapılmıştır. Araştırma kapsamında farklı temizlik şirketlerinde çalışan on beş kadınla derinlemesine görüşmeler yapılmış ve bu görüşmelerden elde edilen nitel veriler/bulgular doğrultusunda çalışma tamamlanmıştır. Çalışmanın neticesinde, kadınların genellikle yakın bir zamanda kente göç ettikleri, sosyal ve ekonomik açıdan düşük gelir grubunda ve sosyal güvenceden yoksun oldukları, esnek ve düzensiz çalıştıkları veya çalıştırıldıkları, ev ve iş arasında bocaladıkları, toplumdan hak ettikleri değeri alamadıkları, çoğu zaman dışlandıkları ve önemsenmedikleri görülmüştür. Bunun yanı sıra söz konusu kadınlar, yaptıkları işin toplumda bir karşılığının olmadığını ve dolayısıyla da işlerinin değersiz görüldüğünü belirtmişlerdir. Gündeliğe gitmek zorunda kaldıkları için çoğunlukla kendi ev işlerini ve çocukları da ihmal ettiklerini ve sürekli aynı işi yaptıkları için ruhsal, fiziksel ve duygusal açıdan yıprandıklarını dile getiren kadınlar, ağırlık olarak sınırlı ve yarı zamanlı denebilecek bir iş akdi ile işgücü piyasasına katıldıkları gözlenmiştir. Araştırmada ayrıca Marksist kuram, feminist kuram ve Bourdieu'nun habitus ve sembolik şiddet kavramından hareketle sosyolojik bir çerçeve çizilmeye çalışılmıştır. Zira başvurulan bu her üç kavram ve kuramla, temizlik sektöründe çalışan kadınların yaşadıkları çok katmanlı sorunların arka planında yer alan derin yoksulluğun ve yoksunluğun izdüşümleri göz önüne serilmeye çalışılmıştır.This study addresses the working conditions of female workers employed primarily in the cleaning sector, with a particular focus on the problems faced by daily female cleaners working for cleaning companies in the province of Van. In this context, a sociological investigation was conducted into the in-between/ambivalent status of these women—who, on the one hand, are forced to work outside the home to support their families, and on the other hand, are confined to domestic roles. As part of the research, in-depth interviews were conducted with fifteen women employed by different cleaning companies. The study was completed based on the qualitative data and findings obtained from these interviews. The results revealed that these women had generally migrated to the city recently, belonged to a low-income group both socially and economically, lacked social security, and were employed in flexible and irregular working conditions. They were seen to be struggling to balance domestic and professional responsibilities, were not receiving the value they deserved from society, and were often marginalized and disregarded. Moreover, the women stated that their work held no recognition in the eyes of society and was therefore considered unworthy or insignificant. The participants also expressed that, because they were compelled to work as daily cleaners, they frequently neglected their own housework and children. They reported experiencing mental, physical, and emotional exhaustion due to the repetitive nature of their jobs. It was observed that they mostly participated in the labor market through limited and part-time employment contracts. Additionally, the study attempted to draw a sociological framework through the lens of Marxist theory, feminist theory, and Bourdieu's concepts of habitus and symbolic violence. These theoretical approaches were used to shed light on the deep poverty and deprivation that underpin the multilayered problems experienced by women working in the cleaning sector.