Browsing by Author "Örgün, Gamze Sevimli"

Now showing 1 - 7 of 7

Vergi Aflarının Mükelleflerin Vergi Bilinci ve Vergi Ahlakı Üzerine Etkileri: Van İli Örneği
(2025) Erdem, Yunus; Örgün, Gamze Sevimli
Bu çalışma, vergi aflarının mükelleflerin vergi bilinci ve vergi ahlakı üzerindeki etkilerini Van ili özelinde incelemeyi amaçlamaktadır. Vergi afları, devletin belirli dönemlerde vergi borçlularına yönelik uyguladığı ve temel olarak vergi aslı, vergi cezası, gecikme faizi ve gecikme zammı gibi alacaklarının bir kısmından veya tamamından vazgeçmesi şeklinde ortaya çıkan uygulamalardır. Türkiye'de sıklıkla uygulanan vergi afları, kısa vadede vergi gelirlerini artırsa da uzun vadede mükelleflerin vergi ödeme motivasyonlarını, vergi bilincini ve vergi ahlakını olumsuz etkilediği tartışılmaktadır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden anket tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Van ilinde faaliyet gösteren 400 mükelleften toplanan veriler istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Anket, demografik bilgiler, vergi affından yararlanma durumu ve vergi aflarına ilişkin görüşleri ölçen 15 maddelik 5'li Likert tipi ölçekten oluşmaktadır. Araştırma sonucunda, Van ilinde faaliyet gösteren mükelleflerin çoğunluğunun vergi aflarının olumsuz etkilerine ilişkin ifadelere katıldıkları belirlenmiştir. Faktör analizi sonucunda, mükelleflerin vergi aflarına ilişkin görüşlerinin 'Vergi Aflarının Olumsuz Etkileri', 'Uygulama Tercihleri', 'Sistemsel Etkiler' ve 'Adalet Algısı' olmak üzere dört faktör altında toplandığı tespit edilmiştir. Demografik özellikler ve vergi affından yararlanma durumu ile faktörler arasındaki ilişkiler incelendiğinde, cinsiyet, yaş, eğitim durumu ve vergi affından yararlanma durumunun mükelleflerin görüşlerini etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Kadın mükellefler, 31-40 yaş grubundaki mükellefler, eğitim düzeyi yüksek mükellefler ve vergi affından yararlanmayan mükellefler, vergi aflarının olumsuz etkilerine daha fazla katıldıkları, ayrıca eğitim düzeyi düşük mükellefler ve vergi affından yararlanan mükellefler, vergi sisteminin adaletine dair daha olumlu görüşlere sahip olduğu tespit edilmiştir. Regresyon analizi sonuçları, cinsiyet, eğitim durumu ve vergi affından yararlanma durumunun vergi aflarının olumsuz etkilerine ilişkin görüşleri ve vergi adaleti algısını anlamlı düzeyde etkilediğini göstermiştir. Bu bulgular, demografik özelliklerin ve vergi affından yararlanma durumunun mükelleflerin vergi aflarına ilişkin görüşlerinin oluşmasında önemli faktörler olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, vergi aflarının sık aralıklarla uygulanmaması, vergi sisteminin daha adil hale getirilmesi, vergi denetimlerinin etkinleştirilmesi, vergi eğitiminin geliştirilmesi ve vergi sisteminde köklü reformlar yapılması önerilmektedir.
Likidite Riskinin Banka Performansı Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul’da Faaliyet Gösteren Bankalar Üzerine Bir İnceleme
(2023) Örgün, Gamze Sevimli
Bu çalışmanınamacı Borsa İstanbul‘a kayıtlı bankaların likidite risklerinin performanslarına olan etkisini incelemektir. Bu bağlamda, hisse senetleri borsada işlem gören 10 bankanın 2012-2020 yılları arasındaki verilerinden toplam 90 firma-yılı gözlemi elde edilmiş vepanel veri analizi yapılmıştır. Banka performans göstergeleri olan varlıkkârlılık oranı, öz sermaye kârlılık oranı ve net faiz marjının bağımlı değişken olarak kullanıldığı çalışmada likidite riski, kredi riski, sermaye yeterlilik oranı ve büyüklük bağımsız değişken olarak kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre likidite riski ve net faiz marjı arasında negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan, likidite riski ile varlıkkârlılık oranıve öz sermaye kârlılık oranıarasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunamamıştır. Ayrıca sermaye yeterlilik oranı ile banka performans göstergeleri (varlıkkârlılık oranı, öz sermaye kârlılık oranı, net faiz marjı) arasında negatif yönlü ve anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir.
Muhasebe Mesleğini Seçmeme Niyetini Etkileyen Faktörlerin Mantıksal Eylem Teorisi Perspektifinde İncelenmesi: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma
(2022) Akçay, Aysel Öztürkçü; Sayın, Halil Cem; Örgün, Gamze Sevimli
Mantıksal Eylem Teorisi çerçevesinde ele alınan bu çalışmanın amacı öğrencilerin kişisel tutumları ve öznel normlarını etkileyen inançların muhasebe mesleğini seçmeme niyeti üzerindeki etkisini ve bu inançların öğrencilerin demografik değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediğini tespit etmektir. Birincil veri toplama yönteminin kullanıldığı araştırmada, Anadolu Üniversitesi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi ve Dicle Üniversitesinde öğrenim gören 743 öğrenciye anket uygulanmış ve elde edilen veriler SPSS 26.0 paket programı ile analize tabi tutulmuştur. Verilerin analiz edilmesinde t-testi, tek yönlü varyans analizi ve regresyon analizinden yararlanılmıştır. Yapılan analizler neticesinde muhasebe mesleğini seçmeme niyetine yönelik faktörlerin cinsiyet ve yaş değişkenine göre farklılaşmadığı buna karşın öğrenim görülen sınıf ve üniversite değişkenlerine bağlı olarak anlamlı bir şekilde farklılaştığı tespit edilmiştir. Regresyon analizinden elde edilen bulgular davranışsal inançların olumsuz tutumlarüzerinde; normatifinançlarınise olumsuz öznel normlarüzerinde pozitifveistatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, öğrencilerin muhasebe mesleğine yönelik olumsuz tutum ve öznel normlarının muhasebe mesleğini seçmeme niyetini anlamlı bir şekilde etkilediği sonucuna varılm ıştır.
Firma Yönetim Kurulu Cinsiyet Çeşitliliğinin Temsil Maliyetleri Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul Örneği
(2022) Akçay, Aysel Öztürkçü; Örgün, Gamze Sevimli; Sayın, Halil Cem
Bu çalışmanın amacı, firma yönetim kurulundaki cinsiyet çeşitliliğinin ve kadın üye dağılımının temsil maliyetleri üzerindeki etkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda çalışmada, Borsa İstanbul’a kayıtlı 202 finansal olmayan firmanın 2012-2020 dönemine ait verileri panel veri analiz yöntemiyle analize tabi tutularak, firmaların yönetim kurulunda kadın üye bulunması ile temsil maliyetleri arasındaki ilişki belirlenmeye çalışılmıştır. Analiz sonuçları, yönetim kurulunda kadın üyelerin varlığının temsil maliyetlerini anlamlı düzeyde azaltarak asil-vekil çatışmasını hafiflettiğini göstermiştir. Ayrıca, kritik kitle teorisi ile tutarlı biçimde, üç veya daha fazla kadın üyeye sahip yönetim kurullarının daha az sayıda kadın üyeye sahip yönetim kurullarına kıyasla temsil maliyetlerinin azaltılmasında daha güçlü bir etkiye sahip oldukları görülmüştür. Çalışmanın sonuçları, kadın yöneticilerin firmada kurumsal yönetişimin yerleşmesinde, temsil sorununun çözümünde, temsil maliyetlerinin azaltılmasında ve hissedarlar ile diğer paydaşların çıkarlarının korunmasında daha etkili olduklarına işaret etmektedir. Dolayısıyla, firmaların yönetim kurullarında kadın üyelerin varlığını artırmaya yönelik düzenlemeler ve çalışmalar yapılması önerilmektedir.
Yönetim Kurulu Cinsiyet Çeşitliliğinin Finansal Başarısızlığa Etkisi: Borsa İstanbul İmalat Sektöründe Bir Uygulama
(2023) Örgün, Gamze Sevimli
Bu çalışmanın amacı, 2015-2020 yılları arasında Borsa İstanbul’a kayıtlı imalat işletmelerinin yönetim kurulundaki cinsiyet çeşitliliğinin firmaların finansal başarısızlığına olan etkisini incelemektir. Çalışmada bağımlı değişken olarak finansal başarısızlık riski kullanılmış ve Z-Skor ve S-Skor olmak üzere iki farklı modelle, bağımsız değişken olarak kullanılan yönetim kurulundaki cinsiyet çeşitliliği ise yönetim kurulunda bulunan kadın üye oranı ile ölçülmüştür. Ayrıca çalışmada yönetim kurulunda bulunanların sayısı, yönetim kurulundaki bağımsız üye oranı, piyasa değeri/defter değeri, firma kaldıraç oranı, varlık kârlılık oranı ve firma büyüklüğü ise modellerde kontrol değişkenleri olarak kullanılmıştır. İkili lojistik regresyon yönteminin kullanıldığı analizlerden elde edilen bulgulara göre, yönetim kurulundaki cinsiyet çeşitliliği ve firmaların finansal başarısızlık düzeyi arasındaki ilişkinin negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonucuna varılmıştır.
Genel Müdürün Öğrenim Düzeyi ve Firma Performansı Arasındaki İlişki: Borsa İstanbul Üzerine Bir İnceleme
(2022) Sayın, Halil Cem; Akçay, Aysel Öztürkçü; Örgün, Gamze Sevimli; Aygün, Mehmet
Bu çalışmanın temel amacı, genel müdürün (CEO) öğrenim düzeyi ile firma performansı arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Çalışmada genel müdürün (CEO) öğrenim düzeyi ile firma performansı arasındaki ilişki, Borsa İstanbul (BİST)’da kayıtlı farklı sektörlerde işlem gören 229 firmanın 2020 yılına ait verileri kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın bağımlı değişkenini oluşturan firma performansı piyasa temelli (Tobin’s Q) ve muhasebe temelli (varlıkların getirisi-ROA) olmak üzere iki farklı gösterge ile ölçülmüştür. Bağımsız değişken olarak ele alınan genel müdürün öğrenim düzeyi ise; yurtiçindeki veya yurtdışındaki okullardan mezun olma, yüksek lisans veya lisans derecesine sahip olma, işletme yönetimi alanında yüksek lisans veya lisans derecesine sahip olma şeklinde kategorize edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda Tobin’s Q ve ROA’nın bağımlı değişken olarak kullanıldığı her iki modelde firma performansı ile genel müdürün işletme alanında lisansüstü öğrenim derecesine sahip olması arasında negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan, genel müdürün lisansüstü öğrenim derecesine sahip olması ile performans göstergesi olarak kullanılan ROA arasında pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olduğu görülmüştür. Çalışmadan elde edilen bir diğer sonuç ise, büyük firmaların genel müdürlerinin öğrenim düzeylerinin lisansüstü olduğudur.
The Relationship Between Cost Stickiness and Earninigs Managemet and Firm Characteristics: a Review on Borsa Istanbul
(2023) Örgün, Gamze Sevimli; Aygün, Mehmet
Geleneksel maliyet davranışı, sabit ve değişken olmak üzere ikiye ayrılan maliyetlerin faaliyet hacmine göre simetrik davrandıkları başka bir ifadeyle faaliyet hacminde meydana gelen artış ve azalışta maliyetlerin aynı oranda değiştiği varsayımına dayanmaktadır. Ancak 2003 yılında Anderson, Banker ve Janakiraman tarafından yapılan çalışma ile birlikte bazı maliyetlerin simetrik davranmadıkları ortaya çıkmıştır. Maliyet yapışkanlığı olarak literatüre kazandırılan kavram, faaliyet hacminde meydana gelen artış ve azalışların maliyetlerle aynı oranda artış ve azalış göstermedikleridir. Bu çalışmanın temel amacı, maliyet yapışkanlığı, kar yönetimi ve firma karakteristikleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu amaçla, Borsa İstanbul'da faaliyet gösteren 196 firmanın 2012-2020 dönemine ait verilerinden yararlanılmıştır. Panel veri analizinden yararlanılan çalışmada maliyet yapışkanlığı göstergesi olarak, pazarlama, satış ve dağıtım giderleri, genel yönetim giderleri ve satılan ticari mallar maliyeti kullanılmıştır. Kar yönetimi göstergesi olarak literatür ile tutarlı bir biçimde isteğe bağlı tahakkuklar kullanılmıştır. Ayrıca firma karakteristikleri göstergeleri olarak da firma karlılığı, firma borçlanma oranı, firma büyüklüğü ve firma yaşı kullanılmıştır. Çalışmada öncelikli olarak maliyet yapışkanlığının varlığı araştırılmıştır ve sadece genel yönetim giderlerinde maliyetlerin yapışkan oldukları tespit edilmiştir. Genel yönetim giderlerinde bulunan yapışkan maliyet davranışı, satışlar %1 arttığında genel yönetim giderleri %31 artırırken, satışlar %1 azaldığında ise genel yönetim giderleri %20 azaltmaktadır. Daha sonra yapışkan maliyet davranışının tespit edildiği genel yönetim giderleri ile kâr yönetimi arasında pozitif ancak istatistiksel açıdan anlamsız ilişki bulunmuştur. Çalışmada firma karakteristiklerini oluşturan firma borçlanma oranı ve firma yaşı ile maliyet yapışkanlığı arasında pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki varken, firma büyüklüğü ile maliyet yapışkanlığı arasında negatif ve istatistiksel anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Ancak firma kârlılığı ile maliyet yapışkanlığı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir sonuç elde edilememiştir.