Browsing by Author "Akbayrak, Nida"

Now showing 1 - 1 of 1

Van Müzesi'nde Bulunan Urartu Küpeleri
(2025) Akbayrak, Nida; Çavuşoğlu, Rafet
Anadolu'daki pek çok yerleşim yerinden Neolitik, Kalkolitik, Bronz ve Demir Çağlarında kullanılan takılarla ilgili veriler elde edilmiştir. Orta Demir Çağı'nda, Doğu Anadolu'nun güçlü krallığı olan Urartular, bölgelerinde bulunan maden yataklarını kullanarak çeşitli takılar, silahlar ve aletler üretmişlerdir. Urartuların kemer, bilezik, iğne, küpe, fibula, yüzük, kolye, saç spirali, pektoral ve pandantiften oluşan geniş bir takı repertuarı bulunmaktadır. Takılar Urartu Krallığı'nın maden işçiliğindeki ustalığını göstermektedir. Urartu Krallığı'nda takılar hem bürokratlar hem de halk tarafından kullanılmıştır. Takılarında özellikle bronzun yoğun olarak tercih edildiği, bunun yanı sıra demir, gümüş, altın, elektrum gibi metallerin yanı sıra cam, fayans ve yarı değerli taşların da kullanıldığı gözlemlenmektedir. Van Müzesi'nde bulunan Urartu küpeleri, Urartu takı gruplarının yalnızca bir kısmını temsil etmektedir. Çalışmamızda Van Müzesi'ndeki Urartu küpeleri madde, form, bezeme ve kullanış şekli açısından incelenmiştir. İncelenen 105 adet küpenin çoğunluğu bronzdan üretilmiştir. Van Müzesi'ndeki küpeler Urartu'da kullanılan küpe formları ve bezemelerinin güzel örneklerini temsil etmektedir. Küpe bezemelerinin teknikleri arasında ajur, kabartma, kaplama, çökertme, kazıma, granülasyon ve telkâri yer almaktadır. Geç Hitit Beylikleri, Frig, Lidya ve Asur, Urartuların çağdaşı uygarlıklardır. Bu uygarlıkların kullandığı takılar, form ve bezeme açısından incelenmiştir. Urartular ile çağdaş uygarlıklar arasındaki benzerlik ve farklılıklar ortaya konmuştur. Urartuların maden işçiliğindeki başarısının Erken Demir Çağı'nda Urartu'yu kuran toplulukların öncüllerine dayandığı düşünülmektedir. Bölgede görülen yoğun metal işçiliği izleri, metallerin Urartular döneminde ve öncesinde kullanıldığını göstermektedir. Araştırmada tüm bu verilere ulaşmak için kitap, makale, doktora ve yüksek lisans tezleri, kazı raporları ve Van Müzesi'ndeki Urartu küpelerinin fotoğraf, çizim, ölçü ve envanter bilgileri kullanılmıştır. Urartular, takı üretiminde hem çağdaş uygarlıklardan etkilenmiş hem de kendilerine özgü bir üslup geliştirmişlerdir. Van Müzesi'ndeki Urartu küpeleri, form özelliklerine göre sınıflandırılarak incelenmiştir. Bu inceleme Urartu'ya özgü küpe tiplerinin belirlenmesini sağlamıştır; söz konusu küpeler çalışmada 'tek yassı sarkaçlı' olarak adlandırılmıştır. Urartular, küpe bezemelerinde granülasyon, kaplama ve çökertme tekniklerini büyük bir ustalıkla uygulamışlardır. Urartular İskit ve Med saldırılarıyla yıkılana dek, kendilerine özgü takı üretimini sürdürmüşlerdir. Anahtar Kelimler: Van Müzesi, Eski Çağ Takıları, Küpe, Urartu, Madenler Sayfa Sayısı: xxvi+269 Tez Danışmanı: Prof. Dr. Rafet Çavuşoğlu