Browsing by Author "Bozkoyun, Mehmet"

Now showing 1 - 1 of 1

Divan-I Hümâyûn as the Inspiration of the State Inspection (Ombudsman)
(2012) Bozkoyun, Mehmet; Koyunoğlu, H. Hüsnü
Osmanlı devletinin kuruluşundan hemen sonra kurulmuş olan Divân-ı Hümâyûn, XV-XVII. yüzyıllar arasındaki döneme damgasını vurmuştur. Divân-ı Hümâyûn Osmanlı'dan önceki devletlerdeki kurumlardan farklı bir yapıya sahipti. Devletin tüm önemli işleri burada görüşülür ve burada karara bağlanırdı. Bu durum çabuk, doğru ve yerinde kararların alınmasına vesile olmuştur. Divân-ı Hümâyûn üyesi olmak şerefli bir mevkide bulunmanın kanıtı idi.Divân-ı Hümâyûn'da hiç kimseye iltimas geçilmemiş yeri geldiğinde adaletin sağlayıcısı kadılar dahi yargılanmışlardır. Divân-ı Hümâyûn'un muazzam işleyişi İsveç kralı XII. Charles'ı oldukça etkilemiş ve Osmanlı'ya sığındığı dönemde kendi ülkesinde ombudsmanlığın kurulmasına ön ayak olmuştur. Ombudsmanlık Divân-ı Hümâyûn örnek alınarak oluşturulmuş ve şu anda yüzden fazla ülkede mevcut bulunmaktadır.Gerek işleyiş gerekse alınan kararlar bakımından ombudsmanlığın temelinin Divân-ı Hümâyûn olduğu anlaşılmaktadır. Ancak zamanın ve şartların değişimine bağlı olarak kaçınılmaz bir biçimde uygulamada az-çok değişikliklerin olduğu görülmektedir. Ancak bu durum ombudsmanlığın, Divân-ı Hümâyûn'un örnek alınarak oluşturulduğu gerçeğini ortadan kaldırmamaktadır.Ombudsmanlık kurumu bu yıllarda ülkemizde çok tartışılan bir yapı durumundadır. Son olarak 12 Eylül 2010 tarihinde yapılan referandum ile kabul edilen anayasa maddeleri içerisinde ombudsmanlığın kurulması kabul edilmiştir. Bu durum, bu kurumun zorunluluğunu ispat etmiştir. Ombudsmanlık kurumu ile bürokrasinin önüne geçilecektir.Çok detaylı bir biçimde anlatılan Divân-ı Hümâyûn'un, bugün demokrasinin beşiği olarak ifade edilen Avrupa'nın en önemli kurumlardan birisi olan ombudsmanlığa temel teşkil ettiği tüm çıplaklığıyla ortadadır. Ancak maalesef bu durum toplumumuz tarafından bilinmemektedir. Bizler bir nebze de olsa Anadolu'nun kadim geçmişinin birçok Avrupa ülkesine örnek teşkil ettiğini yalnız bir örnekle açıklamaya çalıştık. Umarım bu durum Anadolu'nun kadim kültüründe yetişmiş araştırmacılara ön ayak olur.