Browsing by Author "Erzen, M. Halil"

Now showing 1 - 2 of 2

Analises of Erzurumlu Zihnî's Divân'
(2014) Öntürk, Tolga; Erzen, M. Halil
Osmanlı medeniyetini şekillendiren kültürel birikime katkıda bulunan divan şiiri, asırlarca devam etmiş ve bu gelenek içerisinde birçok şair yetişmiştir. Bir taşra şehri olan Erzurum'da yetişen ve XVIII. yüzyıl divân şairleri arasında yer alan Zihnî de bu geleneğe katkıda bulunmuş sanatçılardan biridir. Dönemle ilgili tezkirelerde adına rastlanmayan ve kendisiyle ilgili pek fazla bilgi bulunmayan bu şairin elimizdeki tek eseri Divân'ıdır. Bu çalışmada Zihnî Divânı, içerik bağlamında incelenerek eserin tahlîli yapılmıştır. Her ne kadar Erzurumlu Zihnî, devrinin birinci sınıf şairlerinden olmasa da onun eseri üzerine yapılacak bir tahlîl çalışmasının, divan şiiri geleneğinin taşradaki etkisi hakkında mâlûmat sunacağı düşünülmüştür. Nitekim divân tahlîli çalışmaları, şairlerin anlam ve hayâl dünyasını, edindikleri kültürel birikimi, aldıkları tesirleri ortaya koymak bakımından önemli çalışmalardır. Devletin idarî ve kültürel merkezinden uzak bir coğrafyada yaşamış olan Zihnî'nin Divân'ı incelenirken yaşadığı sosyal ortamın şiirine etkisinin olup olmadığı, dönemin Erzurum'unda edebî atmosferin nasıl olduğu, şairin bu atmosferden etkilenip etkilenmediği gibi hususlar da dikkate alınmıştır. Bu çalışma ile Erzurumlu Zihnî'nin takipçisi olduğu akım veya ekol belirlenmek istenmiş, şairin divân şiiri geleneği içerisindeki yeri tespit edilmeye çalışılmış ve ortaya konulan tespitlerin bundan sonra yapılabilecek ilgili araştırmalara katkısı olacağı düşünülmüştür.
Divan Şiirinde Mahlas Kullanma Geleneği ve Bu Geleneğin Modern Şiire Yansımaları
(2017) Erzen, M. Halil
Şairin, mizacına uygun bir takma isim edinmesi ve bu ismi yazdığı şiir metninde kullanması şeklinde ortaya çıkan \"mahlas\" kavramı, Divan şiirinde İran tesiri ile başlamış ve bir gelenek halini almıştır. Edebiyatımızda XIII. yüzyıldan itibaren görülen mahlas kullanımı, bazı şairlerde birden fazla mahlasın benimsenmesi bazılarında ise farklı dönem ve divanlarda mahlas değişikliği şeklinde yer edinmiştir. Aynı geleneğin modern şiirde de zaman zaman devam ettirildiği görülür. Tanzimat döneminde başlayan edebiyatta ve sanatta Batılılaşma rüzgârı, her ne kadar Klasik şiir zevkinden kopuş ve şiir anlayışında köklü bir değişim ile sonuçlanmış olsa da geleneksel unsurların tamamen kaybolduğunu söylemek mümkün değildir. Eski-yeni tartışmasında klasik şiirden yana tavır sergileyen şairler, bu geleneği devam ettirmek yolunda çaba harcamış, hatta batılı edebiyattan yana olan sanatçılarla sonu gelmez tartışmalara girişmişlerdir. Klasik şiiri yaşatma çabası sonuçsuz kaldığı ve batılı şiir zevki yerleştiği halde, şiir sanatında geleneksel değer ve motifler, arka planda varlığını sürdüregelmiştir. Yalnızca geleneksel değerlerin muhafazası konusunda ısrarcı olan sanatçıların değil, tamamen batılı şiiri benimsemiş şairlerin eserlerinde de geleneksel unsurlara rastlanabilmektedir. Bilhassa şairin şiir metninde kendi ismine yer vermesi şeklinde tezahür eden bir çeşit mahlas kullanımına modern şiirde sıklıkla tesadüf edilir. Bu çalışmanın amacı, mahlas ve isim kullanma geleneğini izah ederek bu geleneğin modern şiirdeki izlerini örneklendirmektir.