Browsing by Author "Hafidi, Moulay El Hassan El"

Now showing 1 - 1 of 1

نصوص الصلاة على النبي صلى الله عليه وسلم في الأدب العربيالبنية والعناصر
(2022) Hafidi, Moulay El Hassan El; Timurtaş, Abdulhadi
Yazarlar ve müellifler zaman içerisinde çeşitli nesir sanatlarında yazı ve müelliflerle ilgilenmişler ve onlara yüksek bir değer vermişler ancak Resûl-i Ekrem'e salavat getirme sanatı nazardan payını almamış. Onu edebi bir sanat olarak görmeyen, ancak tamamen sofi bir sanat olarak gören. Buradan hareketle, ' Arap edebiyatında peygambere (Allah'ın salat ve selamı onun üzerine olsun) Salavat metinleri, Yapı ve Unsurlar' etiketli bu araştırmanın aklıma geldi. Buna göre, bu çalışmada araştırmacının tezini bir giriş, bir önsöz, üç bölüme ayırması ve bir sonuçla sonuçlandırması, ardından sonuç ve önerilerde bulunması gerekiyordu. Giriş bölümünde araştırmacı, çalışma sırasında karşılaştığı sorunları sunarak araştırmanın önemine değinmiş ve izlediği yönteme işaret ederek daha önceki çalışmalara değinmiş ve ardından kendi alanındaki kıtlığına dikkat çekmiştir. Bundan sonra edebiyatın söz varlığını tanımlamak ve terimin çağrışım açısından gelişimine kısaca değinmek için giriş kısmına geçmiş ve kavramının Bedevi döneminden sivil ve uygarlık dönemine geçişini sunmuştur. Günümüzde aklımıza gelen anlamı alıncaya kadar birbirine yakın çeşitli anlamlara sahiptir. Ardından, bu sanatta yazının başlangıcı ve tarih boyunca bildiği gelişimi, salavatı lügatte ve ıstılahta tanımladığı birinci bölüme geçilmiştir. Daha sonra salavat tabirinden bahseden yüce ayetleri takip ederek Kur'an-ı Kerim'deki salavatın manalarını ele almıştır. Daha sonra Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem'e salavat etmekle elde edilen meyve ve faydaları ele almış, daha sonra bu hususları salavatların tarihi bir özetinden bahsederek noktalamış ve birkaç sonuca ulaştı. Birinci bölüm iki ana bölüme ayrılmıştır: Birincisi, Allah'ın Peygamber'den salat ve selamı üzerine olsun rivayet edilen metinlerle, hadis kitaplarında salavatlar, edebiyat kitaplarda salavatlar Evrad ve Ehzab kitaplarında salavatlar, olmak üzere üç bölüme ayrılmıştır. Ve salavat formüllerini bu kitaplarının derinliklerinden çıkarmaya çalıştı. İkinci bölüme gelince, böylece kendisine inşa edilen unvanını aldı ve Menşuat salavatlara ele aldı. Sahipleri tarafından evliyalardan, ibadet edenlerden, züht ve tasavvuf ehlinin, bunlar, dua kitaplarında oluşturdukları dua metinleri ve formülleridir. Sonra edebiyat kitaplarına yöneldi ve onlarda duaların şekillerini de araştırdı. Bundan sonra, Peygamber'in Allah'ın salât ve selâmı üzerine olsun salavat ile ilgili Ehzab ve Evrad müstakil kitaplarında namazın formüllerini araştırdı. İslam literatüründe Peygambere salavatın yeri ve tasavvuf literatüründe salavatın yeri başlıklı üçüncü ve dördüncü bölümlerde, bu iki tür literatürde Resûl-i Ekrem'e salavatın statüsünü ve nasıl yapıldığını ele almıştır. Büyük bir değeri vardır, öyle ki mutasavvıflar literatürlerinde zikir, dua, münacat, metih ve yakarışlar konularına veve mahiyetinden ve sınırlarından bahsettikten sonra, Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem'e yapılan salavatların İslam edebiyatında geniş bir yer işgal ettiğini ve büyük bir öneme sahip olduğunu açıklamıştır. Araştırmacının, Resûlullah'a sallallahü aleyhi ve sellem duyduğu derin sevgiyi ifade etmek için derinliklerinden tutuşturduğu iman duygularıyla yüklüdür. İkinci bölüme gelince, araştırmacı salavat formüllerinin teknik yapısını ele aldı ve onu üç bölüme ayırdı: giriş, sunum ve sonuç. İçinde salavat getirenin salavat formülüne nasıl başladığını ve nasıl sunduğunu, ardından sunuma nasıl geçtiğini ve dua formülünü nasıl genişlettiğini, ardından bu formülü nasıl sonuçlandırdığını ve içinde ne kullandığını açıklamış ve örnekler sunmuştur. Bu nesir sanatının ne kadar farklı olduğu araştırmacıya netlik kazansın diye, okuyucuda pek çok izlenim ve duygu uyandırıyor ve üslubunda ne kadar doğru, dokumasında dokunmuştur ve okuyucunun hayrete düşüren tasvir temsiller içerir. Oradan araştırmacı, bu tür sanatların edebiyat kitaplarında yerini alması gerektiği sonucuna varmıştır. Üçüncü bölümde ise araştırmacı edebi unsurları salavatlar şeklinde ele almış ve salavat getiren, üzerine salavat getirilen, onunla salavat getirilen yüce Allah'ın zatı ve onun gibi şahsiyetler, yer, zaman ve olay olmak üzere dört bölüme ayırmıştır. Bu şahsiyetler ve özellikleri hakkında konuştuktan sonra, salavat getirenin salavatlarında işaret ettiği yer ve zamana değinerek bazı formülleri onların ışığında tahlil etmiştir. Sonuç kısmında ise araştırmacı, en önemlisi edebiyatçıların özellikle salavatlara ilgi göstermemesi ve salavatların tabi kılınmasının ihmali ile ilgili ortaya çıkan sorunun cevabı olan bir dizi sonuç ve öneride bulunmuştur. Hitabet, risale ve diğerleri gibi diğer nesir sanatlarıyla ilgilendikleri bir dönemde kitaplarında bunlara kapsamlı bir şekilde atıfta bulunulmaması ve güzel sözler, bol ifadeler ve zarif kelimeler içeren bu uzun ömürlü ve harika metinlerin üslubu, tasavvuf kitaplarının yanı sıra edebi çalışmalarda da yer almayı hak etmiştir. Çalışma ayrıca, salavat formüllerinin, anlama olduğu kadar söze de önem veren ve üslubun yaratıcılığıyla ilgilenen güzel bir edebi sanat olduğu sonucuna varmıştır. Çünkü bu formüllerin okuyucusu, belagatteki o yüceliğe, dil kabiliyetindeki aşkınlığa, formüllerin üslubundaki zenginliklere dokunmaktan geri durmaz ve bunlar, bu edebi rengin belagat, beyan ve fesahatinin göstergeleridir. Yazarların salavat formüllerine edebiyatta yer vermemesinin sebepleri arasında metinlerindeki muğlaklık dalgasının akışı, sembolizm dalgası üzerindeki etkisi ve pek çok okuyucu için anlaşılmaz oluşu da onu bu konudan alıkoymuştur. İşte anlama konusundaki yetersizliği, edebiyat alanına girmesini engelledi.