Browsing by Author "Kaya, Suat"

Now showing 1 - 1 of 1

Brian Friel'ın Philadelphia, Here I Come!, Living Quarters ve Aristocrats Adlı Oyunlarındaki Aile İlişkileri
(2012) Kaya, Suat; Görmez, Aydın
En üretken yazarlardan biri olan Brian Friel tüm hayatını yazmaya adamıştır. Öğretmenlik yaparken bile dikkat çekici kısa hikâyeler yazmayı başarmıştır. Yazın macerası para kazanmak için yazdığı kısa hikâyeler ve yayınlanmamış radyo oyunlarıyla başlar ve tüm dünyada yayınlanan oyunlarıyla devam eder.Sürekli olarak reddetmesine rağmen çoğu eleştirmen tarafından her zaman politik olduğu düşünülmektedir. Ne kadar kaçmaya çalışsa da çoğu yazarın ister istemez kendi toplumundan beslendiği gibi o da kendi ülkesinin tarihi geçmişine değinmekten kendini alamaz. Oyunlarına baktığımızda hem politik hem de evrensel konular işlediğini görürüz. Çoğu oyununda ailevi konular görmek mümkündür. Örneğin en iyi oyunlarından biri olan Philadelphia, Here I Come!? da asıl odak göç gibi görünmektedir çünkü o dönemlerde insanlar İngiltere?nin sömürgesinden kaçıp daha rahat hayat sürmek umuduyla Amerika?ya göç etmeyi hayal etmekteydi, fakat bu tema benim için oyunun sadece yüzeysel anlamını vermektedir ve oyunun politik yanıdır. Dikkatimi en çok çeken ise Friel?in dışavurumcu teknikle anlattığı ve özellikle baba ve oğul arasındaki ailevi ilişkilerdir. Dışavurumcu teknikle yazılmış oyunlar ana karakterin zihnini derinlemesine okuyucuya ya da izleyiciye vermek ister, bu yüzden ana karakterin monologları çok yer kaplar. Fakat bu oyunda monologlar yerine, karakteri iki aktörün canlandırabileceği şekilde Genel ve Özel olarak ikiye ayırır. Public (Genel) herkesin gördüğü, hissettiği ya da konuştuğu kişidir. Öbür yandan Private (Özel) sadece Public tarafından görülmekte ve duyulmaktadır, çünkü Private?nin varlık sebebi Public?in hayatını ve özellikle teyzesiyle Amerika?ya göç etme sebebi olan ve aralarında büyük iletişim kopukluğu olan babası hakkındaki duygu ve düşüncelerini bize aktarmaktır. Kısacası, Private Public?in bilinmeyen gerçeğini aktarmak için kullanılmıştır. Living Quarters için tek kelimeyle taşralı bir aile hayatının modern bir trajedisi denebilir. Konusunu bir yunan oyunu olan Hippolytus?tan alır. Orijinal oyunda karısına sarkıntılık ettiğini düşünen bir 108babanın oğlunu suçsuz olduğu halde öldürtmesini konu alıyor. Çocuk suçsuzdur çünkü üvey annesi ona aşık ve onun peşinden koşar, elde edemeyince de kocasına yalan söyler. Friel?ın oyununda ise karısının onu oğluyla aldattığını duyan baba intihar eder. Çocuğun üvey annesiyle ilişkiye girmesinin sebebi ise babasının annesini iyileştirmek için elinden geleni yapmadığını düşünerek bunu bir intikam olarak görmesidir. Bu oyunu bu kadar ilginç yapan şey ise oyunun tamamen hayal ürünü olmasıdır. Bilindiği üzere Friel etkili anlatım teknikleriyle ünlüdür. Oyunları tarihi kahramanlar, yazarlar, tarihi kaydeden insanlar ve yönetmenlerle doludur. Bu oyunda da Friel geçmişteki olayları, karakterlerin geçmişte es geçtiği fırsatları bir hakem ya da hakim gibi değerlendiren Sir adında bir karakter yaratmıştır. Aristocrats bir ailenin yeniden bir araya gelmesini konu edinen bir oyundur. Aile üyeleri en genç ve müziksel yeteneğe sahip kız kardeşleri olan Claire ile ondan iki kat daha yaşlı olan zengin bir tüccar arasındaki evlilik için bir araya gelmiştir. Düğün için yapılan bu toplanma babalarının Afrika?da yaşayan kız kardeşleri Anna tarafından gönderilen teyp kaydını dinledikten sonra ölmesiyle bir cenaze törenine dönüşür ve dolayısıyla evliliğin ertelenmesine sebep olur. Oyundaki en önemli şey samimi ve içten aile ilişkilerinin engellenmesine yol açan otoriter babanın sebep olduğu iletişim kopukluğudur. Bu üç oyunun temalarındaki ortak nokta ailedeki katı baba otoritesinin Philadelphia, Here I Come! da bir çocuğun bölünmüş bir kişiliğe bürünmesine, Living Quarters? ta bir çocuğun babasından intikam almak istemesine, Aristocrats?ta bir çocuğun homoseksüel olmasına sebebiyet vermesidir. Bunun yanında kız çocukları da payını almıştır: onların da ya mutsuz evlilikleri var ya da boşanmışlardır. Babanın baskın olduğu aile ilişkilerini işleyen bu tema bazı eleştirmenler tarafından İrlanda ailelerinin çoğunda görülebileceği söylenmektedir. Aslında bu temayı birçok toplumda görmek de mümkün ki bu da Friel?in evrensele ulaşmasını sağlamıştır. Bundan dolayı, Friel?i tamamen politik bir yazar olarak etiketlemek haksızlık olur, çünkü politik olmayan oyunları, eserleri içinde çok yer kaplamaktadır