Browsing by Author "Lale, Veli"

Now showing 1 - 1 of 1

Kurtalan’da Yerleşme Sistemi ve Nüfus Hareketliliği
(2025) Lale, Veli; Deniz, Orhan
Bu tez çalışması, Siirt iline bağlı Kurtalan ilçesinde yerleşme sisteminin hangi doğal ve beşerî faktörlerle biçimlendiğini ve bu sistemin nüfus hareketliliğiyle nasıl bir etkileşim içinde olduğunu incelemeyi amaçlamaktadır. Yerleşim biçimlerinin mekânsal dağılımı ile göç, istihdam, eğitim gibi sosyo-ekonomik değişkenler arasındaki ilişkilerin çözümlenmesi, bölgesel planlama ve yerel kalkınma politikaları açısından önemli bir zemin sunmaktadır. Çalışmanın saha uygulaması, Kurtalan ilçe merkezine bağlı 13 mahalle ve 54 köyde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama sürecinde 75 kişiye anket uygulanmış, ayrıca 20 kişiyle mülakat görüşmesi yapılmıştır. Kullanılan yöntemler, hem nicel hem de nitel boyutları içeren karma araştırma yaklaşımına dayanmaktadır. Bu yöntem sayesinde, hem istatistiksel verilerle genel eğilimler tespit edilmiş hem de bireysel deneyim ve algılar derinlemesine analiz edilebilmiştir. Elde edilen bulgular, yerleşme sisteminin biçimlenmesinde fiziki coğrafyanın (topografya, iklim, su kaynakları) ile beşeri coğrafya (ulaşım, tarım, sanayi) sosyo-ekonomik yapıların (meslek, eğitim, sosyal yapı) birlikte etkili olduğunu göstermektedir. Anket sonuçlarına göre nüfus hareketliliğine katılan bireylerin %84'ü erkeklerden, %16'sı kadınlardan oluşmaktadır. Yaş grupları incelendiğinde ise katılımcıların büyük çoğunluğunun 31–50 yaş aralığında olduğu (%72) tespit edilmiştir. Bu durum, aktif ve üretken nüfusun göç eğilimlerinin belirleyicisi olduğunu ortaya koymaktadır. Nüfus hareketine katılan bireylerin eğitim düzeyi dikkate alındığında, %45,3'ünün yüksekokul, %21,3'ünün lise, %28'inin ilköğretim mezunu olduğu, %5,3'ünün ise okur yazar olmadığı belirlenmiştir. Bu durum, göç hareketliliğinde eğitim düzeyinin önemli bir değişken olduğunu göstermektedir. Katılımcıların %89,3'ü evli bireylerden oluşmakta olup, bu da göç kararlarında ailevi sorumlulukların rol oynadığını düşündürmektedir. Mesleki dağılım incelendiğinde, katılımcıların %44'ü eğitim sektöründe, %19'u serbest meslekte, %16'sı kamu sektöründe, %13'ü tarım ve benzeri alanlarda, %3'ü sanayi ve sağlık, %2'si ise inşaat sektöründe çalışmaktadır. 75 katılımcıdan 62'si aktif olarak bir işte çalışırken, 13 kişinin çalışmadığı görülmüştür. Bu veriler, ilçedeki iş gücü piyasasının çeşitliliğini ve kırsal alanda istihdamın çoğunlukla tarım faaliyetleri üzerinden sürdüğünü göstermektedir. Genel olarak değerlendirildiğinde, Kurtalan'daki yerleşim sistemi, hem coğrafi koşulların hem de sosyo-ekonomik dinamiklerin şekillendirdiği çok katmanlı bir yapıya sahiptir. Göç, bu yapının hem sonucu hem de dönüştürücü gücü olarak karşımıza çıkmaktadır. Eğitim, meslek, yaş ve cinsiyet gibi değişkenlerin göç üzerindeki belirleyici etkileri, mekânsal hareketliliğin bireysel ve toplumsal düzeyde nasıl örgütlendiğini gözler önüne sermektedir. Bu çalışmanın sonuçları doğrultusunda, yerel yönetimlerin ve planlama birimlerinin kırsal alanlara yönelik istihdam artırıcı politikalar geliştirmesi, genç nüfusun ilçede tutulması açısından önem arz etmektedir. Aynı şekilde eğitim olanaklarının kırsal alanda yaygınlaştırılması, kadınların ekonomik yaşama katılımını artıracak adımların atılması ve toplu ulaşım olanaklarının iyileştirilmesi, yerleşme sisteminin daha dengeli işlemesine katkı sağlayacaktır. Sonuç olarak bu araştırma, Kurtalan özelinde yerleşme sistemi ile nüfus hareketliliği arasındaki etkileşimi ortaya koyarak, hem akademik literatüre hem de yerel yönetim politikalarına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Çalışmanın ilerleyen süreçlerde farklı dönem verileriyle genişletilmesi ve karşılaştırmalı analizlerle desteklenmesi, bölgenin demografik ve mekânsal dönüşümünü daha derinlemesine anlamaya olanak tanıyacaktır.