Browsing by Author "Polat, Muhyettin"

Now showing 1 - 1 of 1

Concepts of the Soul and the Devil in the Light of the Quran's Verses
(2022) Polat, Muhyettin; Güneş, Abdulbaki
İnsanlık tarihinin başlangıcından bu yana üzerinde düşünülen ve hakkında çeşitli fikirler öne sürülen temel konulardan biri de nefs olmuştur. İnsanı bilmeye ve tanımaya yönelik yapılan bütün araştırmaların ortak paydası, insanın nefsânî yönüdür. Tıp ve psikoloji gibi pozitif bilimlerin yanısıra; kelâm, felsefe, tasavvuf ve benzeri dinî ilimlerde yapılan çalışmalarda doğrudan veya dolaylı olarak nefsle ilgili konularda fikir beyân edilmiştir. İslâm âlimleri ile islâm filozoflarının titizlikle üzerinde durdukları bu konu, günümüzde de ehemiyetini muhafaza etmekte ve gelecekte de insanların zihinlerini meşgul edecek gibi görünmektedir. Cenâb-ı Allah, Kur'ân-ı Kerim'de, insanın manevîyatını mahveden ve insanı Allah'tan uzaklaştıran üç amansız varlıktan (nefs, şeytan ve nefsin hevâsı) bahsetmektedir. Kur'ân; bu üç varlıktan, nefsin daima kötülüğü emredici olduğunu ancak nefsin hem iyilik hem de kötülük yapabilme kabiliyetine sahip olarak yaratılmış olduğunu ve onun terbiye edilebilen bir varlık olduğunu, onun hevâsının da saptırıcı ve ondan kaçınılmasının gerekli olduğunu bildirmiştir. Ayrıca Kur'ân; azgınlıkta, şer ve kötülükte fevkalade bir yükselişle kendi sınıf ve benzerlerinin dışına çıkmış, kötü ve inatçı anlamına gelen ve terbiyesi mümkün olmayan şeytanın ise açık bir düşman ve saptırıcı bir varlık olduğunu beyân etmektedir. Tasavvufta kulun kötü huyları, çirkin vasıfları, kötü his ve davranışlarının mahalli olan nefs, kişinin en büyük düşmanı olduğundan onu ezmenin, kırmanın ve onu mücadele ile terbiye etmenin gerekli olduğu, insanın nefsini bu kötü huy ve vasıflardan arındırmadığı sürece de rûhen olgunlaşmasının mümkün olamayacağı ifâde edilmektedir. Felsefede ise nefsin buhar cinsinden latîf bir cevher olduğu, hayat, his, hareket ve irade gücünü yüklendiği belirtilmektedir. Onun maddeden ve cismânî görüntüden münezzeh olduğu, her şeyin nefsinin, onun kendisi ve hakikati olduğu, görülen ve görülmeyen âlemde haber verilen ve akledilebilen şeylerin mahalli olduğu, bedenin ölümüyle nefsin ölmeyeceği ve bedenle olan bağının ise onu yönetmesine ve ona etki etmesine bağlı olduğu ifâde edilmektedir. Bu çalışmamızda tezimizin temelini oluşturan nefs ve şeytan kavramlarının Kur'ân-ı Kerim, hadis-i şerifler, tasavvuf ve felsefede nasıl işlendiğini ve hangi anlamlarda kullanıldıklarını daha iyi anlamak için bu kavramlarla ilgili geniş kapsamlı bir inceleme yapılmıştır. Ayrıca bu kavramlar hakkında bazı filozof ve İslâm âlimlerinin görüş ve anlayışlarından da istifâde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Nefs, Kalb, Rûh, İblis, Şeytan.