Browsing by Author "Tekin, Zeki"

Now showing 1 - 13 of 13

Yavuz Sultan Selim`s Policy of East
(2000) Küçükkaya, Abdurrahim; Tekin, Zeki
Rebellions and Terrorism Movements in Lake Van Region in Ottomans Classic Period of Time
(2007) Esin, Zafer; Tekin, Zeki
Osmanlı Devleti'nin, Safevi Devleti'ne karsı kazanmıs olduğu Çaldıran Savası'ndan sonra Doğu Anadolu Bölgesi Osmanlı Devleti'nin eline geçmistir. Osmanlı Devleti'nin bölgeden çekilmesinin ardından bazı yerler tekrar Safevilerin hâkimiyetine geçmistir. Kanuni Sultan Süleyman döneminde yapılan seferlerle tamamen ele geçirilen bölge, bu tarihten sonra Osmanlı hâkimiyetinde kalmıstır. Van Gölü havzasında Osmanlı hâkimiyetinin ardından, bazı nedenlerden dolayı Osmanlı Devleti'ne karsı bazı ayaklanma hareketleri meydana gelmistir. Safevi Devleti'nin de kıskırtmaları sonucu meydana bu ayaklanmalar derhal bastırılmıs ve olaya katılanlar hakkında gereken cezalar verilmistir. Osmanlı Devleti'nin batı ile olan iliskileri nedeniyle zaman zaman bölgede bir otorite bosluğu yasanmıstır. Daha önce Osmanlı'ya bağlılığını bildiren bazı bölge beyleri bu fırsattan yararlanarak devlete karsı isyan etmislerdir. Sınır bölgesinde meydana gelen bu isyan hareketlerinin ehemmiyetini bilen Osmanlı Devleti, yasanılan bu olayların derhal önüne geçmistir. Yaptığımız bu çalısmada, Van Gölü havzasında yasanılan ayaklanma hareketlerini dısında birde bölgede meydana gelen eskıyalık hareketlerine değinmeye çalıstık. Genel itibariyle bazı zararlı asiretlerin çıkarmıs olduğu bu hareketlerde bölgede yasayan halk zarar görmüs ve çareyi devlete sikâyette bulmustur. Osmanlı Devleti Müslim, Gayrı Müslim ayrımı yapmadan bu olaylardan zarar görmüs olan halkın yanında yer almıstır. Bölgeye gönderilen hükümlerle bu eskıyalık hareketlerinin önüne geçilmis ve bu hareketlerde bulunanların cezaları yapılan yargılamaların ardından derhal verilmistir. Bölgede meydana gelen bu olayları halk hiçbir zaman kabullenmemistir. Yıllarca Safevi Devleti'nin Sii politikası altında ezilen bölgedeki Sünni halk, Osmanlı Devleti'nin bölgeye hâkim olmasıyla huzur ve barıs içerisinde yasamaya baslamıstır. Çalısmamızda da gördüğümüz gibi yasanılan ayaklanma hareketleri beyler nezdinde olmus ve bu isyan hareketlerine taraftar bulunmadığı için hiçbir zaman amaçlarına ulasılamamıstır.
The Transcription and Evaluation of Muhimme Register No 88 1637-1638 (H 1046-1048)
(2008) Ateş, Murat; Tekin, Zeki
Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminde Orhan Bey zamanında kurulan divân, devletin büyüme ve gelişmesine paralel olarak genişlemiş ve üye sayısı artmıştır. Klasik yapısına ise Fatih döneminde kavuşmuştur. Sıkı bir merkeziyetçilik ile yönetilen Osmanlı Devleti'nde Divân-ı Hümâyûn merkezdeki en önemli işleri gören makam sahiplerinden oluşur ve padişah adına karar verirdi. Aynı zamanda bir yüksek mahkeme özelliği de taşırdı.Osmanlı Devleti'nde en yüksek karar organı olan Divan-ı Hümâyûn'da tutulan defterler içerisinde en önemlilerinden biri olan Mühimme Defterleri; siyasi, iktisadi, kültürel, sosyal vs. konulardaki Osmanlı Devlet teşkilatı ve medeniyetine ait önemli kararları içermektedir. Bu defterler içerisinde 88 Numaralı Mühimme Defteri Sultan IV. Murat dönemine ait H 1046 ? 1048 / M 1637 ? 1638 yılları içerisindeki kararlardan oluşmaktadır. Bu defterde toplam 342 hüküm kaydı bulunmaktadır. Bu kayıtlar divandan çıkan kararların müsveddesi durumundadır. Sadrazam başkanlığındaki Divân-ı Hümâyûn toplantılarında gerek davalar ve gerekse önemli meseleler görüşülerek, alınan kararlar Reisülküttab başkanlığındaki kâtipler heyeti tarafından bu Mühimme Defterlerine kaydedilir ve daha sonradan düzenlenerek padişah tuğrası çekildikten sonra geçerli olurdu. Mühimme Defterlerinde kaydı olmayan emirler geçersiz sayılırdı. 88 Numaralı Mühimme Defteri'nde hükümlerin çoğunluğu eşkıyalık olayları ile ilgilidir. Yani hükümlerin üçte biri eşkıyalık ile alakalıdır. İdarecilerin halka baskısı, halk arasındaki anlaşmazlıklar, hırsızlık olayları da düşünüldüğünde Duraklama döneminin bilinen yapısı ve bu yapıya karşı idarecilerin otoriteyi sağlama çabaları ortaya çıkmaktadır. Bunların dışında aşağıdaki konulara ait hükümlerde bulunmaktadır: vergiler, sefer hazırlığı, miras, vakıflar, tütün (duhan) yasağı, devşirme sistemi, gümrükler ve Karadeniz'deki Rus Kazaklarının zararları.Anahtar Kelimeler: Mühimme, Eşkıyalık, Tütün (Duhan) yasağı, Devşirme Sistemi.
The Level of Teaching of History of Turkish Revolution and Kemalist Thought System in Military and Civil High Schools
(2006) Sönmez, Rahmi; Tekin, Zeki
The Analysis and Transcription of Important Notebook Number 177
(2008) Özbay, Kadir; Tekin, Zeki
177 Numaralı Mühimme Defteri H.1192-1193/ M.1777-1778 tarihleri arasını ihtiva etmektedir. Defterdeki fermanlara konu olan makam ve yerler bakımından geniş bir coğrafyaya hitap ettiği anlaşılmaktadır. 177 Numaralı Mühimme Defteri'nde yer alan hükümlerin, gönderildikleri makam, belde ve dağıtımı yapılan sûretleri ile birlikte sayısı 386'dır.Hükümlerin içeriğine baktığımızda, genelde askeri konuların ağır bastığı görülür. Bunun nedeni o dönemdeki Osmanlı ile Rusya arasındaki siyasi ve askeri münasebetlerin yoğunluğundan kaynaklanmaktadır. Rusya'nın Kırım üzerindeki politikasına karşılık, Osmanlı Devleti'nin Kırım'ı korumak adına Rusya'ya karşı yaptığı harp hazırlığı, Ruslara karşı Boğdan'ı korumak üzere alınan askeri tedbirler, Rusya'nın saldırılarına karşı alınan önlemler, Rus sınırlarında yapılan kış hazırlıkları, Kırım savunması, Kırım'a asker sevki, Rusya'ya karşı savaş hazırlıkları esnasında askerin tertibi ve celbi, Rus sınırından askerin bekletilmesi ve çekilmesi, Rus sınırından askeri yığınakların kaldırılması, Rusya ile sulh andlaşması imzalanması, Rusya ile sulh andlaşmasına ait tasdiknameler gibi konular yer almaktadır.Bunun yanında askeri alanda, donanma, asker celbi ve sevkiyatı, asker izinleri, asker yazımı, askeri tedbirler, top ve top levazımlarının kalelere teslimi, topçuların ve top arabacıların İstanbul'a geri dönmeleri, topçubaşı tayini, kale tamiratları, askerin zabt ve rabtı, askerin kışlaması, asker temini, ordunun para, iaşe, levazımat vesairesinin sağlanması, askerlerinin techizi için görevli tayini, tebligat, sefer görevi tebliği, asker mikdarları, yoklama, askerin nizam ve intizamının sağlanması, disiplin cezası, askerin yerlerinden ayrılmaması, askeri takviye, kış döneminde asker toplama, yoklama yapılması, muhafaza için serden geçti tertibi, alaybeyi azil ve tayini, yeniçeri zabiti tayini, kalyoncu neferatı tertibi gibi konular da yer almaktadır.Bunların dışında siyasi. ekonomik ve sosyal konular da görüşülmüş bunlarla ilgili olarak , sancak tevcihleri, eşkıya ile mücadele, bir beldenin tevcihi, tenbihat, iltizam, Zeâmet ve tîmâr yoklamaları görevlendirme,göreve başlama, görevde ibkâ, görev yeri değişiklikleri, tayin, tayinlerde israfın önlenmesi, azil, düzeni koruma, sulh antlaşmaları, suçluların cezalandırılması, asayişin temini, tebligat, izlenecek yol talimatı, görevlendirme, ? vb. geniş bir konu dağılımına sahip olduğu görülmektedir.177 Numaralı Mühimme Defteri'nde Osmanlı Devleti'nde 18.yy'nin son dönemlerinde ceryan eden idari ve askeri konulara, karşılıklı ilişkilere, kurumların işleyişine, gayrimüslim tebea ile olan münasebetlere, halkın ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanması, güvenliğin sağlanması hakkında bilgilere ulaşmamız mümkündür.Anahtar Kelimeler: Rusya, Kırım, Askeri tedbirler, Sulh Antlaşmaları, Tevcihat, Azl, Tayin, İltizam, Zeâmet ve Tîmar Yoklamaları.
Transcription of 415. Bitlis's Şer'iyye Register
(2010) Adlığ, Davut; Tekin, Zeki
Siirt, tarihi açıdan önemli bir ilimizdir. Osmanlı Devleti'nin hakimiyetine girdikten sonra, Siirt'in şehir hayatında hızlı bir canlanma meydana gelmiştir. İşte, bu canlanmayla birlikte Siirt'te şer'iyye sicil defterleri tutulmaya başlanmıştır.Şer'iyye sicil defterleri, Osmanlı tarihi araştırmacıları için birinci dereceden öneme sahip kaynaklardır. Bunlar, kaydedildiği dönemdeki halkın sosyal, idari, hukuki, iktisadi ve kültürel yapısı hakkında bilgi verir. Şer'iyye sicil defterleri sayesinde de, Siirt'in toplumsal hayatını, kültürel ve ekonomik yapısını tespit etme imkânı buluyoruz.Çalışmamızın konusunu oluşturan 415 numaralı Bitlis şer'iyye sicil defterinin tamamı, 1314-1327/1896-1909 yılları arasındaki belgeleri kapsamaktadır.Tezimize, konu hakkında genel bir bilgi vermek amacıyla, giriş mahiyetindeki bölümümüzle başladık. Daha sonra Siirt'in tarihi ve şer'iyye sicilleri hakkında bilgi verdik. Bunun devamında ise 415 numaralı Bitlis şer'iyye sicilinin özelliklerini, fihristini ve transkripsiyonunu verdik. Tezimizin sonuç kısmında ise, 415 numaralı Bitlis şer'iyye sicilinin genel bir değerlendirmesi yapılmıştır. Buna göre, bu çalışma ile Siirt'in 1314-1327/1896-1909 yılları arasındaki sosyal, idari, hukuki, iktisadi kültürel adli yapısı ile Müslüman, gayrimüslim ilişkileri tespit edilmeye çalışılmıştır
Transcription of the 97 Numbered Mühimme Book (Moon Calendar 1090-1092 1679-1681 Bc Of)
(2009) Çelik, Abdulvahit; Tekin, Zeki
Mühimme Defterleri; Divân-ı Hümâyûn'da görüşülüp alınan kararların önemli olanları için yazılan fermân ve namelerin kaydedilmeleriyle ortaya çıkmış bir defter serisidir. 97 Numaralı Mühimme Defteri, Divândan çıkan 210 kararın bir suretinin kaydedildiği defter olması açısından tarih araştırmaları için çok önemli kaynaktır. Çünkü Osmanlı Devleti'nin Hicri 1090?1092/Miladi 1679?1681 yıllarındaki idari ve askeri organlarının yapısı, siyasi konumu, içtimai ve iktisadi yansımaları bu defterde görülebilmektedir.Bu çalışmamız Osmanlı Devletinin Divân-ı Hümâyun Teşkilatı ve Mühimme Defterleri hakkında genel bilgiler, transkripsiyon, özet, ve dizin kısmından oluşmaktadır. Tahlil, şekil ve muhteva yönünden ikiye ayrılmış; şekil yönü, defterin fiziki durumu ve dili; muhtevası ise defterde anlatılanların kısa açıklâmaları şeklindedir. Hükümler Osmanlı alfabesinden Latin alfabesine çevrilmiş ve dil sadeleştirilerek günümüz Türkçesine özetlenmiştir. Çalışmanın sonuna ayrıntılı bir dizin eklenmiş ve defterin orijinalinden bir iki belge de ekler kısmına konmuştur.Üzerinde çalıştığımız; 97 Numaralı Mühimme Defterindeki hükümlerin çoğunun sefer hazırlığı ve sefer için gerekli olan mühimmatın temini ve belirlenen yerlerde hazır ve amade edilmesi; vergilerin tahsîli, vakıflar, idari taksimat, gümrük işlemleri, tayinler, küçük çaplı eşkıyalık olayları, şer`i davaların görülmesine müteallik hükümler; çeşitli vergiler ve vergilerin toplanması, tayin, halk arasındaki anlaşmazlıklar, boğma, katl, zehirleme olayları, vakıf ve vakıf arazileri, gümrüklere gelen mallar, elçilerin karşılanması, dirlik tevcihi, dolandırıcılık, Çehrin seferi, yağma ve esir gibi; idari, askeri, siyasi, içtimai ve iktisadi konuları içermektedir.Anahtar Kelimeler: Mühimme, sefer hazırlığı, zahire temini, kale ve köprü yapımı ve tamiri
The Transcription of Bitlis Judicial Record Number 333 (between 116 - 232 Pages)
(2010) Kardaş, Hamza; Tekin, Zeki
Osmanlı Devleti'nin, XV. yüzyıl ile XX. yüzyılın ilk çeyreğine kadarki hukuki, sosyal ve siyasi tarihi araştırmalarında öncelikli başvurulan kaynaklar, Şer'iyye sicilleridir. Şer'iyye Sicilleri, Osmanlı şer'iyye mahkemelerinde tutulan kayıtlar olup dönemin hukuki, dini, askeri, idari ve iktisadi uygulamaları hakkında ilim dünyasına ışık tutmaktadır.Hazırlamış olduğum bu çalışma, objektif tarih araştırmalarına katkı sağlamak gayesi ile 333 Nolu Bitlis Şer'iyye Sicilinin (H.1295?1300/M.1878?1882) 116 - 232 sayfaları arası kısmının transkripsiyonunu ihtiva etmektedir. Bu sicil, Bitlis'e ait diğer Şer'iyye Sicilleri ile birlikte Başbakanlık Osmanlı Arşivinde ve Ankara Milli Kütüphanede muhafaza edilmektedir. Çalışmamızın temel kaynağı Ankara Milli Kütüphaneden temin edilmiştir.Çalışma, Bitlis Tarihi, Osmanlı Hukuk Sistemi, genel mahiyette Şer'iyye Sicilleri hakkında bilgi ve 333 Nolu Bitlis Şer'iyye Sicili transkripsiyonu ile kısaca fihrist bölümlerinden oluşmaktadır.
Zeynel Bey ve Oğullarının Hakkari Hakimliği Mücadelesi ve İsyanları
(2007) Tekin, Zeki
Hakkâri hâkimliği, Osmanlının 1548 yılında Doğu Anadolu bölgesine tam olarak hâkim olması üzerine kurulan Van beylerbeyliğine bağlanmıştır. Bölgenin nüfuzlu ailesinden olan Zeynel Bey’e buranın yönetimi yurtluk-ocaklık sistemi ile verilmiştir. Uzun bir süre Hakkâri hâkimi olan Zeynel Bey’in zaman zaman civardaki yerel beylerle bazen de kendi oğulları ile rekabet ve mücadele içine girdiğini görüyoruz. Gevaş’ta hüküm süren ve düşmanı olan Seyyid Mehmed Bey’in isyanının ardından Zeynel Bey daha hayatta iken Albak Beyi olan oğlu Zahid Bey kendisine isyan etmişti. Bertaraf edilen bu isyandan sonra Şahkulu oğullarının bölge üzerinde karışıklığa sebep olan davranışlarını görmekteyiz. Zeynel Bey’in vefatının ardından oğulları arasında çıkan hâkimiyet mücadelesi sonucunda Zekeriya Bey isyan etmiş, daha sonra buranın yönetimi kendisine bırakılmıştı. Zekeriya Bey’den sonra oğlu Şeref Han ve İmadüddin Beylerin isyanlarını görmekteyiz.
The History Teacher`s Ownership Degree of Properties of Reflective Teachers Sample of Van
(2006) İnönü, Yasemin; Tekin, Zeki
SONUÇ VE ÖNER LER5.1. ÖZETBu araştırmada, ortaöğretim okullarında görevli tarih öğretmenlerin yansıtıcıöğretmen özelliklerine ne düzeyde sahip olduklarını belirlenmesi amaçlanmıştır.Araştırmada, tarih öğretmenlerinin yansıtıcı öğretmen özelliklerine nedüzeyde sahip olduklarını, katılımcıların genel dağılım özellikleri,öğrencilerin tarih dersi öğretmenlerini ne düzeyde yansıtıcı bulduklarınailişkin sorularına cevap aranmıştır.Araştırma beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanınproblemi, amacı, önemi, varsayımları, sınırlılıkları ve araştırmada kullanılan birtakımkavramların tanımları verilmiştir.kinci bölümde araştırmanın kuramsal temellerine yer verilmiştir. Bu bölümon alt başlıktan oluşmaktadır. Birinci alt bölümde; yansıtıcı öğretimin tanımı vegeleneksel ve yansıtıcı öğretmen özellikleri, ikinci alt bölümde; yansıtıcı düşünmemodeli ve yansıtıcı düşünmenin diğer düşünme türleri arasındaki ilişkisi, üçüncü altbölümde; yansıtma alanları, dördüncü alt bölümde; yansıtıcı düşünme ve öğretmen,beşinci alt bölümde yansıtıcı düşünmeyi öğrenme, altıncı alt bölümde; yansıtıcıdüşünmeyi geliştirme yaklaşımları, yedinci bölümde yansıtıcı düşünmeyi geliştiricibir eğitim programın özellikleri, sekizinci alt başlıkta yansıtıcı düşünmeyi göstermeyolları, dokuzuncu alt başlıkta öğretmenlerin yansıtıcı düşünme becerilerinigeliştirme yaklaşımları, onuncu alt başlıkta ise; yansıtıcı öğretimin neden yararlıolduğu üzerinde durulmuştur.Üçüncü bölümde araştırma sürecinin açıklandığı yöntem bilgilerinedeğinilmiştir. Araştırma genel tarama modeline göre yapılmıştır. Araştırmanınevrenini Van il merkezinde bulunan ortaöğretim okullarında çalışan öğretmenlerdir.Araştırmanın örneklemi ise araştırma kapsamında yer alan tarih öğretmenlerininderslerine girmiş oldukları 150 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada istatistikselteknik olarak; frekans(f), yüzde(%),aritmetik ortalama( x ),?t? testi ve Mann WhitneyU testi kullanılmıştır.Araştırmanın dördüncü bölümü araştırma sonunda elde edilen bulgulara vebulguların yorumlanmasına ayrılmıştır. Bulgular öğretmen- öğrenci görüşlerinegöre, öğretmenlerin cinsiyet, yaş ve öğrencilerin cinsiyetlerine göre yorumlanmıştır.Araştırmanın son bölümünde ise; araştırmanın özeti, sonucu ve bu sonuçlaradayanılarak yapılan öneriler sunulmuştur
The Reflection of Democracy and Human Right To High School History Books and History Curriculum Between the Years 1980-2000
(2005) Merey, Zihni; Tekin, Zeki
Araştırmada, ilk önce demokrasi ve insan haklarının tanımı, ilkeleri veamaçları tartışılmış ve bu tartışma ile bağlantılı olarak, bu iki kavramın ulusal veulusal düzeyde tarihsel gelişimi incelenmiştir. Daha sonra 1980-2000 yılları,dünyada ve Türkiye'de insan hakları ve demokrasiye dönük nelerin yapıldığı elealınmıştır. Değişik dönemlerde insan hakları ve ile ilgili sözleşmelere de gözatılmıştır. Türkiye'deki çalışmalar ise Anayasal düzenlemeler ve ders müfredatprogramlarına yansıtılması şeklinde ele alınmıştır. İnsan hakları ve demokrasikonularının yalnız, böyle bir başlık altında verilemeyeceği hareketle, ortaöğretimdetarih müfredat programına ve tarih ders kitaplarına ne şekilde yer aldığı tartışılmıştır.Bu arada 1980- 2000 yılları arası milli eğitim sistemi çerçevesinde liselerdeders kitabı olarak okutulan tarih ders kitaplarına, demokrasi ve insan haklarınınyansıtılıp yansıtılmadığı sorgulanmıştır. Bu amaçla tarih ders kitapları, talim terbiyekurulunca okullarda okutulması uygun gördüklerinden alınıp, kavramsal ve anlamsaliki temel kriter bağlamında değerlendirmesi yapılmıştır. Böylece demokrasi ve insanhakları söylemleriyle uyuşmayan ifadeler incelenmiştirAraştırmanın amacı, Türk Eğitim Sisteminin ortaöğretim kademesinde, insanhakları ve demokrasi konularının tarih müfredat programlarına yansıtılması açısındanmevcut durumun ve bu eğitimin etkili hale getirecek ilkelerin incelenmesidir. Buamaca ulaşmak için İnsan Hakları Nedir? İnsan haklarının amaçları nelerdir? İnsanhakları eğitimin yasal metinleri nelerdir? Türkiye demokrasi ve insan hakları eğitimikonusunda neler yapmaktadır? Demokrasi ve insan hakları konuları nelerdir? 1980öncesi ve sonrası tarih müfredat programlarında meydana gelen değişmeler nelerdir?İnsan hakları ve demokrasi konularının lise tarih ders kitaplarına yansıtılmış mıdır?128İnsan hakları ve demokrasi konularının kavramsal ve söylemsel olarak müfredatanasıl yansımıştır? Sorularına cevap aranmıştır.Araştırma ?tarama? modelindedir. Bu yüzden önce konunun eğitsel ve yasalboyutlarını ele alan bir literatür taraması yapılmış, sonrada içerik analizi yöntemiyle1980- 2000 yılları arası liselerde okutulan tarih ders kitaplarına, insan hakları vedemokrasi konularının yansıtılıp yansıtılmadığı sorgulanmıştır.Araştırmanın en önemli bulguları arasında 1980- 2000 yılları arası demokrasive insan hakları ile ilgili bir çok belgeyi (sözleşme) imzalamasına rağmen, insanhakları ve demokrasi konularının müfredat programlarına yansıtılmamıştır. Tarihders kitaplarında geçen demokrasi ve insan hakları ile ilgili ifadelere ve konularabeklenin altında yer verilmiş olmasıdır.8.2. SONUÇDemokrasi ve insan haklarının 1980-2000 yılları arası lise tarih kitaplarına vemüfredat programlarına yansıması? ilgili yapılan çalışmalar ile ilgili literatür ve derskitapları taraması sonucu elde edilen bulgularla birlikte değerlendirildiğinde şusonuçlara ulaşılabilir:1- İnsan hakları ve demokrasi eğitiminin hukuksal temelleri olan uluslararasıkararların; Avrupa Konseyi İnsan Hakları Öğretimi Kararı, Avrupa KonseyiOkullarda İnsan Hakları Öğretim ve Öğrenimi Tavsiye Kararı, UNESCOUluslararası Anlayış, İşbirliği ve Barış İçin Eğitim ve İnsan Haklarına ve TemelÖzgürlüklere İlişkin Eğitim Tavsiye Kararı ve BM İnsan Hakları On Yılı GenelKurul Kararı olduğu tespit edilip ve incelenmiştir.Bu uluslararası belgelerde insan hakları ve demokrasi konularının önemivurgulanmış ve bu konularını değişik boyutları ayrıntılarıyla düzenlenmiştir.2- Türk Eğitim sisteminde insan hakları ve demokrasi eğitiminin yasaldayanakları hazırlayarak; Türk Milli Eğitim Temel Kanunda, Türk Milli EğitimSistemi'ni düzenleyen Genel Esasların birinci ve ikinci bölümünde ?Türk MilliEğitimin Genel Amaçları? ve ?Türk Milli Eğitiminin Temel İlkeleri? başlığı altındainsan hakları ve demokrasi eğitimi ile ilgili yasal dayanaklar çok açık bir biçimdeifade edilmiştir. Başka bir ifadeyle, 1924 ve 1961 Anayasaları'nın ilgili maddeleri ile
1990-2000 Yılları Arası Lise 2 Tarih Ders Kitaplarının Muhtevası ve Bu Ders Kitaplarında Sosyal Tarihin Yeri ve Önemi
(2005) Kaya, Kamil; Tekin, Zeki
134ÖZETBu çalışmada 1990-2000 yılları arası eğitim-öğretim kurumlarında okutulanlise 2 tarih ders kitaplarının muhtevası incelendi. Ancak eğitim-öğretimkurumlarında tarih öğretimi bir amaç değil belli hedeflere ulaşmak için bir araçolarak öğretilmeye çalışılmıştır. Bu nedenden dolayı ele alınan dönemin daha iyianlaşılabilmesi ve değerlendirilebilmesi için önceki dönemlerde okullardaki tarihdersi ve okutulan kitaplar hakkında bilgilendirme ihtiyacı hissedilmiş buna bağlıolarak Osmanlı Devleti'nin kuruluş yıllarından itibaren Cumhuriyet dönemi de dâhiledilerek 1990 yılına kadar olan dönem elde edilen veriler ışığında incelenmiştir.1990-2000 yılları arasına gelindiğinde ise kredili sistem-sınıf geçme sistemikarmaşasında ders kitaplarını yenileme ihtiyacı doğmuş ve bu karmaşada bir yığınders kitabı yazılmıştır. Bu nedenden dolayı 1990-2000 yılları arasında yoğunlaşarakbu dönemde okutulan ve elde edebildiğimiz 12 adet tarih ders kitabı muhteviyat veşekil yönünden incelendi. Bu ders kitapları incelenirken ders kitaplarında düşülenhatalar ve eksiklikler genel olarak kitaplarda düşülen hata ve eksiklikler olduğundan,belirli konu başlıkları halinde incelemeye esas tutulmuştur. Bu konu başlıklarındanbirincisi tezimizin başlığına konu olan ?sosyal tarih? meselesidir. Ders kitaplarındazaten müfredatın sınırlı oranda öngördüğü miktara uyulmamakta ve büsbütünyetersiz duruma gelerek ders kitapları savaşlar, antlaşmalar, barışlar vekahramanlıklarla dolu siyasal tarih ağırlıklı ders kitapları olarak karşımızaçıkmaktadır.Ders kitabı yazımında; karşılaştırmalı bir yöntemin kullanılmaması süreklilikanlayışının metin içinde verilmeyişi, sosyal tarihe ait bilgilerin yetersizliği, metnin;siyasi tarih ve kültür tarihi ayrımı yapılarak bölünmesi ile sosyal bilimlerdenyeterince yararlanılmaması tespit ettiğimiz problemlerin kaynaklarıdır.Ders kitaplarında karşılaşılan diğer bir sorun, içerik olarak dünya tarihi ve enfazla siyasi ilişkilerin yaşandığı Avrupa tarihine ayrılan yer meselesidir. Derskitaplarımızda genel olarak Avrupa tarihine çok az yer verilmiş, yer verilenkısımlarda yine siyasi tarih olarak yer almıştır.135Şekil, üslup ve dil yönünden de incelemeye tabi tuttuğumuz tarih derskitapları işlenen konular ile ilgili harita, tablo ve resim bakımından oldukça yetersiz,mevcut resimlerin çoğu da ilk bakışta anlayamayacağımız bir renk karmaşasıiçersinde, bu sebeple haritalarda yer adları ve lejantlar okunamamaktadır. Konununişlendiği bölümlerde konumlandırılan bazı resimlerin ise konu ile ilgisinin olmadığıgörülmüştür. Kitaplar şekil yönünden birkaç örnek dışında göze hitap edememekte,dolayısı ile öğrenciler kuru, sıkıcı bir kitapla karşı karşıya kalmaktadırlar. Dilyönünden de incelen tarih ders kitaplarında öğrencinin anlamadığı veya anlamaktagüçlük çekebileceği, sözlüğe bakmayı gerektirecek yeni ve eski ağdalı sözcükler,terimler ve kavramlar kullanılmaktadır. Bu da öğrenci açısından sıkıcı bir durumolmaktadır. Üslup bakımından ise ders kitaplarımız, tarihte siyasi sorunlaryaşadığımız bazı devletlere ve milletlere karşı düşmanca bir tavır takınarak aradakihusumeti körüklemektedir.Bu çalışmada, Milli Eğitim Bakanlığı tarih müfredatlarında belirtilen?Amaçlar? temelinde hazırlandığı kabul edilen ders kitaplarıyla arasındaki tutarlılıkaraştırılarak bir takım değerlendirmeler yapılmaktadır.Yapılan çalışma sonunda, 1990-2000 yılları arasındaki tarih ders kitaplarınınhazırlanmasında ?siyasal milli tarih? ağırlıklı ?evrensellik? boyutunun bukitaplardaki sunumunun oldukça eksik kaldığı, şekil, dil ve ifade olarak da birçokeksik ve yanlışlıkların olduğu tespit edilmiştir.
The Interest of Students in History Lesson Historical Thought Development in the Secondary Schools the Example in Kahramanmaraş
(2006) Mağat, Rıdvan; Tekin, Zeki