Browsing by Author "Temel, Nazife"

Now showing 1 - 1 of 1

Van Ekolojik Koşullarında Farklı Dozlardaki Azotlu ve Fosforlu Gübreler ile Bakteri Aşılamasının (Rhicobium Lequminosarum) Kışlık Kırmızı Fırat-87 (Lens Culinaris Medik.) Mercimek Çeşidinin Verim ve Verim Öğelerine Etkilerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma
(1999) Temel, Nazife; Engin, Müjgan
Bu çalışma, Van ekolojik koşullarında kışlık kırmızı bir mercimeğin azotlu ve fosforlu gübre ile bakteri aşılama uygulamalarına tepkisini incelemek amacı ile yapılmıştır. Kışlık kırmızı Fırat - 87 mercimek çeşidi bitki materyali, azotlu ve fosforlu gübre ile Rhizobium leguminosarum karışık inokulantı ise faktörler olarak kullanılmıştır. Deneme; bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre dört yinelemeli olarak kurulmuş ve 1995 - 1996 ile 1997 - 1998 yıllarında iki yıl süre ile yürütülmüştür. Çalışmada, farklı dozlardaki azotlu ve fosforlu gübre dozları ile bakteri aşılamanın bitki boyu, ilk bakla yüksekliği, birincil ve ikincil dal sayısı, bitkide bakla, baklada dane, bitkide dane ve m2'de bitki sayısı, gövde yaş ve kuru ağırlığı, kök yaş ve kuru ağırlığı, bitkide nodul sayısı, bin dane ağırlığı, ham protein oranı, dane verimi ve hasat indeksi karakterleri üzerine etkileri incelenmiştir. 1995 - 1996 ve 1997 - 1998 yılı verilerine göre, deneme sonucu aşağıdaki gibi özetlenebilir. 1- Faktörlerin bitki boyu üzerindeki etkisinin ilk yılda önemsiz, ikinci yılda ise, fosforun tekli azot x fosfor, azot x bakteri ve fosfor x bakteri ikili interaksiyonlarının önemli oldukları görülmüştür. Anılan özellik yönünden her iki yılda da uygulamalar arasında düzensiz bir eğilim olmasına rağmen, ikinci yılda bitki boyu ilk yıla göre belirgin bir biçimde artmıştır. 2- Faktörlerin ilk bakla yüksekliği üzerine etkisi ilk yılda önemsiz, fosfor dışında ikinci yılda tüm faktörler önemli çıkmış ve en yüksek değer 14.17 cm. ile N6 + Pe + Bı uygulamasından alınmıştır. Her iki yılda da ilk bakla yüksekliği özelliği yönünden düzensiz bir eğilime karşın, ikinci deneme yılında bitki boyuna paralel olarak ilk bakla yüksekliği de artmıştır. 3- Bitkide birincil dal sayısı özelliği yönünden, birinci yılda azot hariç faktörlerin etkisi önemsiz, ikinci yılda ise önemli çıkmış ve en yüksek değer 2.42 adet / bitki ile N0 + Po + Bı uygulamasından alınmıştır. Gübre doz ve bakteri aşılama uygulamaları dikkate alındığında her iki yılda da düzensiz bir dağılım gerçekleşmiştir. 4- Bitkide ikincil dal sayısı özelliği yönünden, faktör interaksiyonları her iki yılda da önemli çıkmış yıllara göre en yüksek değerler sıra ile 3.50 adet / bitki ile N4 + P4 + B| ve 2.87 adet / bitki ile N4 + P0 + Bı uygulamalarından alınmıştır. İkincil dal sayısı yönünden her iki deneme sezonunda uygulamalara göre düzensiz bir dağılım gerçekleşmiştir. 5- Bitki başına bakla sayısı özelliği yönünden, azot, fosfor ve bakteri faktör interaksiyonları her iki yılda da önemli çıkmış, ilk yılda en yüksek değer 23.87 bakla / bitki ile N4 + P4 + Bı ve ikinci yılda ise 30.70 bakla / bitki ile N2 + P4 + Bı uygulamalarından alınmıştır. İncelenen öteki verim komponentlerinde olduğu gibi ikinci sezonda, çevresel değişimlere paralel olarak yine önemli bir artış olmuştur.88 6+ Genetik bir özellik olan baklada dane sayısı özelliğinde, faktörlerin üçlü interaksiyonları ilk yılda önemsiz, ikinci yılda önemli çıkmıştır. Anılan karakter yönünden her iki sezonda uygulamalar açısından düzensiz bir dağılım söz konusudur. 7- Çevresel değişimlerin etkisi ile ikinci sezonda artan dal sayısı ve bakla sayısına bağlı olarak bitki basma dane sayısı özelliği artmış olup, en yüksek değer birinci deneme yılında 24.62 dane / bitki ile N4 + P4 + Bı ve ikinci yılda 5 1.77 dane / bitki ile N2 + P4 + B! uygulamalarından alınmıştır. 8- M2'de bitki sayısı özelliği yönünden, her iki yılda da faktörlerin üçlü interaksiyonları istatistiksel olarak önemli çıkmıştır. Geciken ekim ve farklı iklim değerlerine paralel olarak ikinci yılda anılan özellik yönünden belirgin bir artış olmuştur. 9- Bin dane ağırlığı özelliğinde, faktörlerin üçlü interaksiyonları her iki yılda da önemli çıkmış ve en yüksek değerler 36.68 g. ile ilk yıl N6 + Ps + B0 ve ikinci yıl 41.51 g. ile N4 + P4 + B, uygulamalarından alınmıştır. Faktör uygulamaları arasında her iki yılda da düzensiz bir dağılım söz konusu olurken, daha çok genotipe bağlı bir özellik olduğu bildirilen bin dane ağırlığı, öteki verim kriterlerinde olduğu gibi ikinci yılda yine belirgin bir biçimde artmıştır. 10- Bitkide nodul sayısı açısından yıllar arasında önemli farklılıklar bulunmaktadır. Söz konusu özellik yönünden faktörlerin üçlü interaksiyonları her iki sezon için de önemli çıkmış, en yüksek değerler 15.37 adet / bitki ile ilk yıl N4 + P8 + B, ve 5.52 adet / bitki ile ikinci yıl N6 + P4 + B, uygulamalarından alınmıştır. Kurak geçen sezonda oluşan nodul sayısı fazla olmuş, ayrıca yerel Rhizobial floraya rağmen inokulasyonla birlikte nodul sayısı artmıştır. 11- Bitkinin gövde yaş ağırlığı özelliği yönünden ilk yılda azotun tekli, azot x fosfor ve fosfor x bakterinin ikili interaksiyonları, ikinci yılda ise tüm faktör interaksiyonları istatistiksel anlamda önemli çıkmış ve en yüksek değer 3.38 g. ile N2 + Po + B0 uygulamasından alınmıştır. Gübre ve inokulasyon uygulamalarına göre yine düzensiz bir dağılım söz konusu olurken, anılan karakter yönünden ikinci yılda önemli bir artış olmuştur. 12- Bitkinin gövde kuru ağırlığı özelliği yönünden, her iki yılda da gübreleme ve bakteri aşılama faktör interaksiyonları istatistiki olarak önemli çıkmış ve en yüksek değer 0.50 g. ile ilk yıl N4 + P8 + Bı ve 0.55 g. ile ikinci yıl N4 + P4 + B0 uygulamalarından alınmıştır. Uygulamalara göre ilk yılda düzensiz bir dağılım söz konusu olurken, ikinci yılda elde edilen değerlerdeki önemli artışa karşın düzenli bir dağılım gerçekleşmiştir. 13- Kök yaş ağırlığı yönünden faktör interaksiyonları istatistiksel anlamda her iki yılda da önemli çıkmış ve en yüksek değerler sıra ile 0.15 g. ile ilk yıl N2 + Po + B0 ve 0.16 g. ile ikinci yıl N0 + Pg + Bo uygulamalarından elde edilmiştir. Kontrol uygulamasma göre kök yaş ağırlığında bariz bir artış olmasına karşın, uygulamalar arasında bir düzensizlik söz konusu olmuştur. 14- Kök kuru ağırlığı özelliği yönünden, faktörlerin üçlü interaksiyonları ilk yılda % 0.01, ikinci yılda % 0.05 düzeyinde önemli çıkmış ve en yüksek değerler sıra ile 0.055 g. ile ilk yıl N2 + P8 + Bı ve 0.080 g. ile ikinci yıl N6 + P6 + B, uygulamalarından elde edilmiştir. Anılan karakter yönünden her iki deneme yılı için de düzensiz bir dağılım meydana gelmiştir.89 15- Genetik bir özellik olduğu bildirilen ham protein oranı öteki verim bileşenlerinin çoğunda olduğu gibi ikinci yılda önemli biçimde artmış ve en yüksek değer ilk yıl % 22.44 ile N4 + P8 + B0 ve ikinci yıl % 27.35 ile N4 + P0 + B, uygulamalarından elde edilmiştir. Kontrolle birlikte faktör uygulamalarında düzensiz bir dağılım olmuştur. 16- Dane verimi özelliği yönünden faktörlerin üçlü interaksiyonları her iki yılda da istatistiksel anlamda önemli bulunmuştur. İkinci yılda, bütün parsellerde dane veriminde önemli biçimde artış olmuş ve en yüksek değerler, birinci yılda 70.31 kg / da ile N0 + Pğ + B, ve ikinci yılda 172.18 kg / da ile N0 + P& + B0 uygulamalarından elde edilmiştir. Kontrole göre ilk yıl uygulamalar arasında ritmik bir dağılım söz konusu iken, ikinci yılda yaklaşık iki katma çıkan verim değerlerine karşın, belirgin bir düzensizlik meydana gelmiştir. 17- Hasat indeksi özelliği yönünden denemenin birinci yılında; azot, fosfor, Azot x Fosfor ve Fosfor x Bakteri, ikinci yılda ise tüm faktörlerin tekli, ikili ve üçlü interaksiyonları istatistiki olarak önemli çıkmış ve uygulamalar arasında kontrolle beraber düzensiz bir dağılım meydana gelmiştir. Öteki verim bileşenlerinin çoğunda olduğu gibi hasat indeksinde de geciken ekim tarihi ve yükselen yağış oranı ile birlikte ikinci deneme sezonunda kayda değer bir artış olmuştur.