Türkiye'de Fen Eğitiminde Stem ve Girişimcilik Üzerine Yapılmış Çalışmaların İçerik Analizi: Bir Betimsel İçerik Analizi Çalışması

Abstract

Günümüz dünyasının hızla değişen teknolojik ve toplumsal dinamikleri, STEM ve girişimcilik gibi çağdaş eğitim yaklaşımlarının gelişmesine olanak tanımıştır. Fen eğitimi bağlamında giderek daha fazla önem kazanan STEM ve girişimcilik uygulamaları, öğrencilerin yaratıcılık, problem çözme, iş birliği gibi 21. yüzyıl becerilerini kazanmalarında etkili bir rol oynamaktadır. Bu çalışmada Türkiye'de 2013-2025 yılları arasında fen eğitiminde STEM ve girişimcilik alanlarıyla ilgili olarak tam metnine erişim sağlanabilen yüksek lisans tezleri, doktora tezleri ve araştırma makalelerinin, içerik analizi yöntemi kullanılarak incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmalar için Google Akademik, ULAKBİM, Web of Science, Scopus, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Tarama Sistemi veri tabanlarında tarama yapılmıştır. Yürütülen tarama süreci sonucunda 2 doktora tezi, 18 yüksek lisans tezi ve 10 akademik makale olmak üzere toplam 30 çalışma analiz sürecine dahil edilmiştir. Araştırma kapsamında belirlenen bu çalışmalar, içerik analizi yöntemiyle; yayın türleri, yayımlanma yılları, çalışmanın yapıldığı üniversiteler, yazar sayıları, araştırma tipleri, araştırma yöntemleri, araştırma yöntem açıklamaları, örneklem düzeyleri, örneklem sayıları, örneklem seçim şekilleri, veri toplama araçları, veri analiz açıklamaları gibi çeşitli değişkenler açısından sistematik biçimde analiz edilmiştir. Çalışmaların %60'ı yüksek lisans tezi, %33'ü makale ve %7'si doktora tezidir. Çalışmalar en yoğun 2019–2021 yılları arasında yayımlanmış ve çoğunlukla Gazi, Kahramanmaraş Sütçü İmam ve Kırıkkale Üniversitelerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmaların %51'i deneysel, %47'si karma yöntemlidir ve araştırmalarda 'karma' ve 'açıklayıcı' desenler ön plana çıkmıştır. Örneklem gruplarının %57'si ortaokul öğrencilerinden oluşurken, lisans öğrencileri, öğretmenler ve ilkokul öğrencileri de yer almıştır. Örneklem büyüklüğü çoğunlukla 11–100 kişi arasında değişmiş; en çok 'uygun' (%63) ve 'amaca yönelik' (%33) örneklem seçim yöntemleri tercih edilmiştir. Veri toplama araçları arasında en yaygın kullanılanlar 'anket' (%36,36), 'görüşme' (%27,27) ve 'alternatif değerlendirme' ölçekleridir (%15,15). 'Likert tipi anket' ve 'yarı yapılandırılmış görüşmeler' öne çıkan tekniklerdir. Veri analizinde %51,47 oranında 'nicel kestirimsel', %39,71 oranında 'nitel' ve %8,82 oranında 'nicel betimsel' yaklaşımlar tercih edilmiştir. 'T-testi', 'içerik analizi' ve 'betimsel analiz' en sık kullanılan analiz teknikleridir. Bulgular, STEM ve girişimcilik konularında yürütülen akademik çalışmaların yıllar içinde arttığını ve yöntemsel çeşitliliğin geliştiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, literatüre sistematik ve bütüncül bir katkı sunmayı amaçlamaktadır. Anahtar sözcükler: içerik analizi, girişimcilik, STEM eğitimi.Rapidly evolving technological and societal dynamics in today's world have paved the way for the development of contemporary educational approaches such as STEM and entrepreneurship. These approaches, which have gained increasing importance particularly within the context of science education, play a significant role in helping students acquire 21st-century skills such as creativity, problem-solving, and collaboration. In this regard, the present study aims to examine master's theses, doctoral dissertations, and research articles related to STEM and entrepreneurship in science education in Turkey between 2013 and 2025, with accessible full texts, through content analysis. For data collection, databases such as Google Scholar, ULAKBİM, Web of Science, Scopus, and the Council of Higher Education Thesis Center were searched. As a result of the screening process, a total of 30 studies—including 2 doctoral dissertations, 18 master's theses, and 10 research articles—were included in the analysis. These studies were systematically examined based on various variables, including type of publication, year of publication, university where the study was conducted, number of authors, research type and method, level and size of sample, sampling method, data collection tools, and data analysis techniques. Findings indicate that 60% of the studies were master's theses, 33% were research articles, and 7% were doctoral dissertations. The majority of the studies were conducted between 2019 and 2021, mainly at Gazi University, Kahramanmaraş Sütçü İmam University, and Kırıkkale University. Of these studies, 51% employed experimental designs, and 47% utilized mixed methods, with 'mixed' and 'explanatory' designs being prominent. While 57% of the sample groups consisted of middle school students, undergraduate students, teachers, and primary school students were also represented. Sample sizes mostly ranged from 11 to 100 participants, and the most commonly used sampling methods were 'convenience' (63%) and 'purposeful' sampling (33%). Among the data collection tools, questionnaires (36.36%), interviews (27.27%), and alternative assessment scales (15.15%) were the most commonly used. 'Likert-type questionnaires' and 'semi-structured interviews' emerged as the dominant techniques. In terms of data analysis, 51.47% of the studies used inferential quantitative analysis, 39.71% used qualitative analysis, and 8.82% used descriptive quantitative approaches. The most frequently applied analysis techniques included the t-test, content analysis, and descriptive analysis. These findings reveal that academic studies on STEM and entrepreneurship have increased over time and have demonstrated methodological diversification. This study aims to provide a systematic and comprehensive contribution to the existing literature on these subjects. Keywords: content analysis, entrepreneurship, STEM education.