David Hume’un “sevgi ve Nefret” Konusuna İlişkin Deneyleri

Abstract

Sevgi ve nefret söylemleri insan yaşamında sürekli olarak farklı şekillerde dile getirilmektedir. Genellikle sevgi kişide hoş ve olumlu bir söylemi; nefret ise hoş olmayan veolumsuz bir söylemi ifade eder. Hume, sevginin ve nefretin birer tutku olduğunu ve bututkuların kişinin duygu ve deneyimleri ile kendiliğinden bilindiğini belirtir. Sevgi venefretin nesnelerini ve nedenlerini sorgulayan Hume, bu tutkuların nesnesinin başka birkişi olduğunu söyler. Ancak bu kişinin aynı zamanda, tek başına, bu tutkuların nedeniolamayacağını belirtir. Bu nedenle, bu tutkuların ortaya çıkmasını sağlayacak başka nedenler olması gerektiğini düşünen Hume, bir dizi deneyden söz eder. Bu deneyler ile kendidizgesine ilişkin olası kuşkuları ortadan kaldırmayı amaçlar. Deneylerindeki varsayımı,daha önce dost ya da düşman olarak nitelendirilmeyen bir kişi ile birlikte olmaktır. Kişininkendisi gurur veya kendini küçük görmenin nesnesiyken, başkası olarak nitelendirilenkişi sevgi veya nefretin nesnesidir. Bu çalışmada, Hume’un bir izlenim olarak belirttiğisevgi ve nefretle ilgili deneyleri ele alınarak sevgi ve nefretin deneysel olarak araştırılmasının mümkün olup olmadığı, sevginin ve nefretin kaynağının ne olduğunun deneyler ilebelirlenip belirlenemeyeceği, bu konu ile ilgili olarak doğru bir değerlendirmenin yapılıpyapılamayacağı irdelenmeye çalışılmıştır.