Murat Nehri'nde Yaşayan Bazı Balık Türlerinde Metallerin Biyoakümülasyonu ve Metallothionein Seviyeleri

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Murat Nehri'nde yaşayan Capoeta trutta ve Capoeta umbla balıklarının kas, karaciğer, böbrek ve solungaçlarındaki Cd, Co, Cr, Fe, Mn, Pb, Ni, Zn ve karaciğer metallothionein (MT) seviyelerini belirlemektir. Balıkların boy ve ağırlıkları ölçülmüştür. Nehir suyunun fiziksel ve kimyasal özellikleri ölçülmüş ve Türk Standartları Enstitüsü'nün (TSE) tolere edilebilir limitleri ile karşılaştırılmıştır. Ağır metal analizi yapılacak dokular kapalı sistem yaş yakma metodu kullanılarak analizlere hazır hale getirildi. Örneklerin ağır metal içeriği indüktif eşleşmiş plazma optik emisyon spektroskopisi (ICP-OES) ile ölçülmüştür. Capoeta trutta ve Capoeta umbla'nın farklı dokularında ve farklı metal türlerinde ağır metal birikimindeki farklılıklar belirlenmiştir. Capoeta trutta'nın kas dokularındaki Cr, Mn, Ni ve Fe seviyeleri, Türk Gıda Kodeksi (TGK), Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından balıklar için önerilen limitlerden daha yüksek ölçüldü. Capoeta umbla'nın kas Cr, Mn, Ni ve Fe seviyeleri FAO ve WHO tarafından önerilen tolere edilebilir seviyelerden daha yükse bulundu. Ağır metaller dokularda metabolize edilemezler. Birikme eğilimindedirler. Bu birikimin kas, karaciğer, böbrek ve solungaçlarda organ yapısı, metabolik aktivite ve toksik maddelere karşı savunma mekanizmalarına göre değiştiği gözlemlenmiştir. Dokulardaki metal birikiminin bir göstergesi olan MT seviyesi Capoeta trutta ve Capoeta umbla karaciğer dokusunda farklı bulunmuştur.