Öğretmenlerin Ekomedya Okuryazarlığına İlişkin Algıları ve Medya Araçlarında Yer Alan İklim Haberlerine Yönelik Görüşleri

Abstract

Tek yaşanılabilir gezegen olan Dünya'nın korunmasında medya, en etkili sorumluluk sahibi mecralardan biri olarak öne çıkmaktadır. Bireylerin yaşamlarında önemli bir yer tutan medya araçları, sundukları içeriklerle kamuoyunun çevresel meselelere yönelik tutumunu şekillendirebilmektedir. Yanıltıcı ya da hatalı bilgi içeren yayınlar, doğal çevrenin tahribatına karşı duyarsız bireylerin sayısını artırabileceği gibi, konuya duyarlı ve bilinçli toplulukların oluşumuna da katkı sağlayabilir. Bu doğrultuda, medya içeriklerinde yer alan iklim değişikliği, çevre kirliliği ve sürdürülebilirlik gibi konuların eleştirel süzgeçlerden geçirilerek değerlendirilmesini sağlayan ekomedya okuryazarlığı bireylerin gelişimi açısından büyük önem arz etmektedir. Bu araştırmanın amacı, dijital teknolojilerin ve internet kullanımının yoğunlaştığı günümüzde, öğretmenlerin medya okuryazarlığının önemli bir alt boyutu olan ekomedya okuryazarlığına yönelik algı düzeylerini belirlemek ve medya araçlarında yer alan iklim haberlerinin nitelik ve kapsamına ilişkin öğretmen görüşlerini ortaya koymaktır. Araştırmanın evrenini, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Van ilindeki Millî Eğitim Bakanlığına bağlı ilkokul ve ortaokullarda görev yapmakta olan sınıf öğretmenleri ve sosyal bilgiler öğretmenleri oluşturmaktadır. Örneklem ise, amaçlı örneklem yöntemiyle belirlenen Van ili İpekyolu, Edremit ve Tuşba merkez ilçelerindeki devlet ilkokulu ve ortaokullarında görev yapan toplam 312 sınıf öğretmeni ve sosyal bilgiler öğretmeninden oluşmaktadır. Karma yöntem yaklaşımıyla gerçekleştirilen bu araştırmada, nicel veriler Ekomedya Algı Ölçeği aracılığıyla, nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS 23, nitel verilerin analizinde ise MAXQDA 24 yazılımı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; cinsiyet, öğrenim durumu ve mesleki kıdem gibi demografik değişkenler açısından öğretmenlerin eko medya okuryazarlığı algı düzeylerinde anlamlı bir farklılık bulunmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, öğretmen görüşlerine göre medyada yer alan iklim haberlerinin daha doğru, bilinçlendirici, politik etkilerden arındırılmış, şeffaf ve bilimsel içeriklerle sunulması gerektiği vurgulanmıştır. Bununla birlikte, çevreci hareketlerin yeterince etkili olmadığı ve kamuoyunda sınırlı etki yarattığına dair görüşler de dikkat çekmektedir.The media stands out as one of the most effective and responsible channels for the protection of the Earth, the only habitable planet. Media tools, which have an important place in the lives of individuals, can shape public attitudes towards environmental issues with the content they present. Publications containing misleading or erroneous information may increase the number of individuals who are insensitive to the destruction of the natural environment, as well as contribute to the formation of sensitive and conscious communities. In this respect, ecomedia literacy, which enables the critical evaluation of issues such as climate change, environmental pollution and sustainability in media content, is of great importance for the development of individuals. The aim of this study is to determine the perception levels of teachers towards ecomedia literacy, which is an important sub-dimension of media literacy, and to reveal teachers' views on the quality and scope of climate news in media tools. The population of the study consists of classroom teachers and social studies teachers working in primary and secondary schools affiliated to the Ministry of National Education in the central districts of Van province in the 2024-2025 academic year. The sample consisted of 312 classroom teachers and social studies teachers working in public primary and secondary schools in the central districts of İpekyolu, Edremit and Tuşba in Van province. In this study, which was conducted with a mixed method approach, quantitative data were collected through the Ecomedia Perception Scale and qualitative data were collected through a semi-structured interview form. SPSS 23 software was used to analyse quantitative data and MAXQDA 24 software was used to analyse qualitative data. As a result of the study, it was determined that there was no significant difference in teachers' perception levels of ecomedia literacy in terms of demographic variables such as gender, educational status and professional seniority. In addition, according to teachers' opinions, it was emphasised that climate news in the media should be presented with more accurate, awareness-raising, politically free, transparent and scientific content. However, it is also noteworthy that environmentalist movements are not effective enough and have limited impact on public opinion.