Selçuklu ve İlhanlı Dönemi Ahlat Yapılarında Taşçı İşaretleri

Abstract

Bitlis’in Ahlat ilçesi Türk-İslam medeniyetinin önemlişehirlerinden birisidir. Bölgenin doğusunda Van Gölü, kuzeyindeAdilcevaz ve güneyinde Tatvan yer almaktadır. Ahlat, tarihte Kubbetül İslam olarak anılmaktadır. Sırasıyla bölgeye Emeviler, Abbasiler,Mervaniler, Ahlatşahlar, Eyyubiler, Selçuklular, Moğollar, İlhanlılar,Akkoyunlular, Safeviler ve Osmanlı Devleti hâkim olmuştur. Budönemlerden günümüze çok sayıda mimari eser ulaşmıştır. BölgedeAhlat taşı olarak bilinen andezit tüf taşının yoğun olarak bulunması,eserlerin bu taş ile yapılmasını zorunlu kılmıştır. Kolay işlenebilen butaş, Ahlat’da, çok sayıda mimar, mezar taşı ustası ve taşçı ustasıyetiştirmesini de sağlamıştır. Ahlatlı mimarların kendi bölgelerinde veAnadolu’nun muhtelif yerlerinde eserler verdikleri bilinmektedir.Bölgedeki mezar taşı ve mimari taş ustasının çokluğu da dikkatçekmektedir. Fakat taşçı ustaları ve işaretleri bilimsel yayınlarayeterince yansımamıştır. Bölgedeki eserler incelendiğinde yapılardakitaşlar üzerinde çok sayıda taşçı işareti (imzası) dikkat çekmektedir.Ancak bu işaretler farklı biçimdedir ve yapıların her yerindekullanılmıştır. Taşçı imzaları, Ortaçağ eserlerinde ve sonrakidönemlerde de kullanılmıştır. Ahlat’ta görülen taşçı işaretlerininbenzerlerini Orta Asya, Anadolu ve Avrupa’da farklı dönemlerdebulabilmek mümkündür. Bu çalışmanın amacı, Van GölüHavzası’ndaki Ahlat’ın Ortaçağ dönemindeki taşçı ustaları veimzalarını belirlemek ve Türk Mimarisi’nin gelişiminde arka planda yeralan kişilerin etki alanlarını ortaya çıkarmaktır. Böylece Türk mimarlık tarihinin bölgedeki izleri taşçı imzaları üzerinden takipedilecektir.