Dijital Destekli Öz Düzenleme Psikoeğitim Programının Özel Yetenekli Öğrencilerde Öz Düzenleme ve Üstbiliş Becerilerine Etkisinin İncelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Bandura'nın Sosyal Bilişsel Öğrenme Kuramı ve Borkowski'nin Süreç Odaklı Üstbiliş Modeli temel alınarak geliştirilen dijital destekli öz düzenleme psikoeğitim programının, özel yetenekli öğrencilerin öz düzenleme ve üstbiliş becerilerine etkisinin incelemesidir. Karma araştırma yönteminin açıklayıcı sıralı deseniyle yürütülen çalışmanın ilk aşamasında, özel yetenekli öğrencilerin mevcut durumları doküman analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, alan yazınla birleştirilerek 10 oturumluk bir psikoeğitim programı geliştirilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında, yarı deneysel yöntem çerçevesinde dört gruplu Solomon deseni kullanılmıştır. Katılımcılar, iki ayrı ilçedeki bilim ve sanat merkezlerine devam eden 54 ortaokul öğrencisinden oluşmaktadır. Deney gruplarına dijital destekli psikoeğitim programı uygulanırken, kontrol gruplarıyla drama, akıl oyunları ve yaratıcı yazarlık etkinlikleri gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda veriler, öz düzenleme ve üstbiliş becerilerini ölçen ölçekler aracılığıyla ön test, son test ve izleme testleri şeklinde toplanmıştır. İlgili verilerin analizi SPSS 26 paket programı aracılığıyla test edilmiştir. Bu kapsamda veriler, parametrik testlerden bağımsız örneklem t testi ile birlikte 2×3 ve 4×2 düzeylerinde karma varyans analizleriyle test edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda, deney gruplarındaki katılımcılar ve bu katılımcıların ebeveynleriyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış, ilgili veriler MAXQDA 24 paket programı aracılığıyla içerik analiziyle çözümlenmiştir. Bulgular, deney gruplarının son test puanlarının hem kendi gruplarının ön test puanlarına hem de kontrol gruplarının son test puanlarına göre anlamlı düzeyde arttığını ve bu artışın izleme testleriyle de korunduğunu göstermiştir. Nitel veriler ise, nicel bulgularla tutarlılık göstererek programın etkisinin sürdürülebilirliğini ortaya koymuştur. Sonuçlar, genel olarak geliştirilen dijital destekli psikoeğitim programının, özel yetenekli öğrencilerin öz düzenleme ve üstbiliş düzeylerini artırmada ve zamanla etkililiğini korumada etkili olduğunu göstermiştir.The aim of this study is to examine the effects of a digitally supported self-regulation psychoeducation program, developed based on Bandura's Social Cognitive Learning Theory and Borkowski's Process-Oriented Model of Metacognition, on the self-regulation and metacognitive skills of gifted students. The study was conducted using an explanatory sequential design within the mixed methods research approach. In the first phase of the study, the current status of gifted students was assessed through document analysis. Based on the findings and a review of the relevant literature, a 10-session psychoeducation program was developed. In the second phase of the research, a four-group Solomon design was employed within the framework of a quasi-experimental method. The participants consisted of 54 middle school students attending science and art centers located in two different districts. While the digitally supported psychoeducation program was implemented with the experimental groups, the control groups participated in activities such as drama, mind games, and creative writing. In the quantitative dimension of the study, data were collected through pre-tests, post-tests, and follow-up tests using scales that measure self-regulation and metacognitive skills. The data were analyzed using SPSS 26. In this context, the data were tested through parametric analyses, including independent samples t-tests and mixed-design ANOVAs at the 2×3 and 4×2 levels. In the qualitative dimension, semi-structured interviews were conducted with participants from the experimental groups and their parents. The qualitative data were analyzed through content analysis using the MAXQDA 24 software. The findings showed that the post-test scores of the experimental groups increased significantly compared to their own pre-test scores and the post-test scores of the control groups. Moreover, this increase was maintained in the follow-up tests. The qualitative data supported the quantitative findings and demonstrated the sustainability of the program's impact. Overall, the results indicated that the developed digitally supported psychoeducation program was effective in enhancing and sustaining self-regulation and metacognitive skills among gifted students.