Bahri Efendi'nin Letâifnâme'si ve Letâifnâme'sinden Mizah Örnekleri

Abstract

Letâifnâmeler, hikmet, mizah, yergi ve sosyal hadiselere dair yaşanmış veyarivayet edilmiş bazı kısa olayların ele alındığı bir türdür. Genellikle derlemehikâyelerden oluşturulurlar. Eserlerde birbirinden bağımsız çok sayıda kısa anlatıbulunur. Letâifnâmelerde bazı tiplerin gülmece üslubunda yergileri de yapılır. Butüre dair yazılan eserler manzum veya mensur bazen de manzum-mensur olarakyazılır. Bu türde yazılmış eserlerden biri de Bahrî Efendi'ye aittir. BahrîEfendi'nin Letâifnâme'si türe dair özellikleri ihtiva eder.Bahrî Efendi on altıncı asrın ikinci yarısında yaşamıştır. Onun Letâifnâme'sihakkında bugüne kadar herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Eserden birkaççalışmada oldukça kısa bir şekilde bahsedilmiştir.Bahrî Efendi eserini dört bölüme ayırmıştır. Bu bölümlerden ikisi oldukçamüstehcendir. Latifelerden bazıları dinî, ahlakî ve hikmet içeriklidir. Tamamenmanzum olan hikâyelerde ise müstehcenlik mensur kısımlara göre çok dahaazdır.Eserde, sosyal hayatta karşılaşılan pek çok tipe dair mizahi hikâyeler vardır.Çoğu mutayebe başlığı taşıyan bu latifelerde derviş, köylü, cimri, dilenci, bencil,âlim, zen-pare, gulam-pare, mahbup-perest gibi tiplerle tarihte yaşamış bazı ünlüsultanlar ve tasavvuf büyükleriyle ilgili hikâyelere yer verilmiştir. Bu latifelerdeöne çıkan unsurlar hiciv, mizah ve sövgüdür.Bu çalışmada Bahrî Efendi'nin Letâifnâme'sinin tanıtılması, eserinletâifnâmeler içindeki yerinin belirlenmesi ve eserden manzum ve mensur latifeörnekleri sunulması amaçlanmaktadır.