Standartlaştırılmış Hızlarla Covıd-19 Ölümleri

Abstract

Amaç: Ölüm hızlarında yaş dağılımının etkisini ortadankaldırmak için standartlaştırma teknikleri kullanılmaktadır. Tıpdünyasının COVID-19'a bağlı ölüm riskinin yaşa göreetkilendiği gözlemlerinden yola çıkılan bu çalışmada amaç,farklı demografik yapılara sahip bazı ülkelerin COVID-19 ileilişkili ölüm hızlarını standartlaştırarak karşılaştırmaktır.Gereç ve Yöntem: Dokuz ülkenin benzer tarihlerdekiCOVID-19 ölüm verileri analiz edilmiştir. Yaşa özgüölüm sayılarının veya oranlarının kullanıldığı ülkelerAvustralya, Kanada, İtalya, Hollanda, Polonya, GüneyKore, İspanya, İsviçre ve Amerika Birleşik Devletleri‟dir.Verilere direkt standartlaştırma (direct standardization)yöntemi uygulanmış ve 9 ülke için hem kaba ölüm hızları(KÖH), hem de standart ölüm hızları (SÖH) ve yaşbantlarına göre ölüm hızları hesaplanmıştır.Hesaplamalarda ölüm hızlarını standartlaştırmak içinDünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından önerilen standartpopülasyon kullanılmıştır. Ülkeler için yaş bantlarındakinüfus tahmini Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü(Organisation for Economic Co-operation andDevelopment-OECD) veri platformundan elde edilmiştir.Bulgular: Bulgular incelendiğinde, İspanya ve İtalya(grubun en yaşlı ülkeleri) dışında KÖHrank ve SÖHrankdeğerleri tüm ülkeler için aynıdır. Ancak, iki ülkearasındaki ölüm hızlarının karşılaştırılmasıhedeflendiğinde, bu karşılaştırma KÖH ile yanıltıcıolabilir. Örnek olarak, İtalya ve ABD'ye ait KÖHdeğerleri İtalya ölüm hızının (milyonda 334.5) ABD ölümhızından(milyonda 50.3) 7 kat fazla olduğunugöstermektedir, ancak bu oran SÖH değerleri dikkatealındığında (sırası ile 129.7 ve 29.3) 4 olmaktadır. Benzerolarak, İtalya ve Avustralya'ya ait KÖH oranı 127 iken,SÖH değerleri dikkate alındığında bu oran 86'dır.Sonuç: Toplumlardaki ölüm hızları toplumun yaşyapısından etkilenir. Yaşın etkisini ortadan kaldırmasıavantajı nedeniyle ülkeler arasındaki ölüm hızlarıkarşılaştırması SÖH kullanılarak yapılmalıdır.