Tarihsel Tıp Metinleri Sözlüğü’nde Hayvan Adları ve Bu Adlardan Türemiş Bitki Adları

Abstract

Geleneksel tıpta hayvanların tedavi sürecinde önemli bir yeri bulunmaktadır. Et, kan, deri, süt ve benzeri hayvansal ürünler önemli tedavi araçları olarak kullanılmış bu durum da tarihsel tıp metinlerinde hayvan adları ile ilgili söz varlığının artmasına sebep olmuştur. Bu çalışmada Zafer Önler tarafından hazırlanan ve tarihsel tıp metinlerinin söz varlığını önemli oranda ortaya koyan Tarihsel Tıp Metinleri Sözlüğü’nde (2019) hayvan adları ve bu adlardan türemiş bitki adları üzerinde durulmuştur. Çalışmanın giriş bölümünde tarihsel tıp metinleri ve bu metinlerin Türkçenin tarihî dönemlerindeki seyri hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın devamında hayvan adları ve bunlardan türemiş bitki adları konusunda yapılmış başlıca çalışmalar belirtilmiştir. Daha sonra Tarihsel Tıp Metinleri Sözlüğü taranmış ve hayvan adları tespit edilerek; kuşlar, sürüngenler, sinek - böcek - haşerat, kemirgenler, vahşi hayvanlar, av - yaban hayvanları, evcil hayvanlar, kümes hayvanları, suda yaşayan hayvanlar, binek ve yük hayvanları olmak üzere tasnif edilmiştir. Her sınıfın altında bu adlardan türemiş bitki adları verilmiştir. Çalışmanın sonucunda tarihsel tıp metinlerinde yüz altmış dört (164) hayvan adının kullanıldığı görülmüştür. Bunlar içerisinde en çok kuş adlarının en az ise kümes hayvanı adlarının kullanıldığı tespit edilmiştir. Buna karşılık en çok evcil hayvan adları en az ise kümes hayvanı ve av - yaban hayvanı adı ile bitki adı türediği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın hayvan adları ve bundan türemiş bitki adları ile ilgili yapılacak çalışmalar açısından yararlı olacağı düşünülmektedir.