Amasyalı ‘îdî-zâde Âkif Mustafa ve Divanı

Abstract

1686-1759 yılları arasında yaşamış olan Âkif Mustafa Efendi, Amasya’daki meşhur ‘Îdî-zâdeler (Hacıbayramoğulları) ailesine mensuptur. “Koca Müftü” ismiyle de tanınan Âkif Mustafa tıp, hadis, tefsir, belagat gibi alanlarda bilgi sahibi olan âlim bir şahsiyettir. Arapça, Farsça ve Türkçe eserleri olduğu belirtilen Mustafa Efendi, aynı zamanda Âkif mahlası ile şiir yazan bir divan şairidir. Mevcut bilgilere göre Amasyalı Âkif’in divanının tek nüshası Topkapı Sarayı Kütüphanesi Türkçe Yazmalar Kataloğu’nda bulunmaktadır. Mürettep bir divan görünümünde olan bu nüshada şaire ait 3 kaside, 40 gazel, 3 kıt‘a, 1 lügaz ve çok sayıda rubâ‘î ve müfred bulunmaktadır. Bu çalışmada, Âkif Mustafa Efendi’nin hayatı ve edebî şahsiyeti hakkında çeşitli kaynaklardan ve divanından hareketle bilgiler verilmiştir. Ardından şairin divanı, şekil ve muhteva özellikleri bakımından tanıtılmıştır. Son olarak şairin divanında yer alan çeşitli nazım şekillerinden örnekler verilmiştir.