Medhâl Formundaki Eserlerin Bilgisayar Destekli Analizi Doğrultusunda Ud Eğitimine Yönelik Algoritmik Etüd Oluşturulması

Abstract

Tarihi süreç içinde müzik kültürümüzde saz mûsıkîsi repertuarı önemli bir yer tutmaktadır. Repertuarda bulunan peşrev, saz semaisi, saz eseri, medhâl, aranağme, mandıra, sirto, longa, taksim, oyun havaları, çiftetelli ve zeybek gibi türler içinden seçilen medhâl türü bu çalışmanın konusu olarak kullanılmıştır. Çalgı eğitiminde daha sistematik ilerlemek, icrâyı kolaylaştıracak egzersizler yapmak ve makamsal geçkilerini ifade etmek amacıyla etüt kullanımı çalgı eğitiminde önemli bir yer tutmaktadır. Bu araştırmada her biri farklı makamda seçilen 25 medhâl ile ayrıca 5 makamda oluşturulan arşivin verileri bilgisayar ortamına aktarılarak bir veri tabanı oluşturulmuş ve istenen sorgulamaları yaptıktan sonra analiz yaparak algoritmik beste üretebilen 'Musicale' adını verdiğimiz bir program yazılmıştır. Markov zinciri modelini kullanabilen bu program aracılığı ile 5 farklı makamda random bir şekilde medhâl formu özelliğine sahip algoritmik beste üretilmiştir. Medhâl formunda yapılan bu algoritmik bestelerin ud sazı eğitiminde kullanılabilmesi için gerekli teknik düzenlemelerin yapılarak ud eğitim etütlerinin oluşturulması amaçlanmıştır. Araştırmada nicel yöntem benimsenerek istatistiksel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Bu çalışmada medhâl formuna ait eserlerin istatistiksel analizi ve bu doğrultuda oluşturulan ud eğitim etütlerinin, icrâcı ve kuram ile ilgilenen kişilerin çalışmalarına katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.

In the historical process, instrumental music repertoire has an important place in our music culture. The medhâl genre, which was selected among the genres such as peşrev, saz semaisi, saz piece, medhâl, aranağme, mandıra, sirto, longa, taksim, game airs, çiftetelli and zeybek in the repertoire, was used as the subject of this study. The use of etudes has an important place in instrument training in order to progress more systematically in instrument training, to perform exercises that will facilitate performance and to express makamsal passages. In this research, a database was created by transferring the data of 25 medhâl, each of which was selected in a different maqam, and the data of the archive created in 5 maqam to the computer environment, and a program called 'Musicale', which can produce algorithmic compositions by analyzing after making the desired queries, was written. Through this program, which can use the Markov chain model, algorithmic compositions with the medhâl form feature were randomly generated in 5 different makams. It is aimed to create oud training etudes by making the necessary technical arrangements in order to use these algorithmic compositions made in the form of medhâl in oud instrument training. The quantitative method was adopted in the study and statistical analysis methods were used. In this study, it is thought that the statistical analysis of the works belonging to the medhâl form and the oud training etudes created in this direction can contribute to the studies of performers and people interested in theory.