Browsing by Author "Özrili, Yaşar"

Now showing 1 - 9 of 9

Türkiye’deki Müzelerin Öğrenme Amaçlı Olarak Yapılandırmacı Eğitim Yaklaşımına Katkısı
(2019) Özrili, Yaşar
Son yıllarda üzerinde titizlikle durulan konulardan birisi, müzelerin toplumsal sorumlulukları üstlenme noktasında kendilerini nasıl konumlandırdıklarımeselesidir. Müzeler, insanlık gelişimini sosyolojik, psikolojik ve felsef açılardan ele alan özel ve resmi kurumlardır. Müzeler ziyaretçilerine bünyesinde barındırmış olduğu eserlerle aynı zamanda eğitme görevini de yerine getirmektedir.Müzelerden eğitim, öğretim ortamı olarak faydalanmanın temel gerekçelerindenbiri, ziyaretçilerinin birden fazla duyu organına hitap edecek sayıda çok uyarıcınınvarlığıdır. Müzeler, okul dışı eğitim öğretim etkinliklerini, atölye, sınıf ve galeribölümlerindeki ciddi çalışmalarla ortaya koymaktadırlar. Bu çağdaş oluşum, ziyaretçilerinde anlamlı öğrenme ve derin duygular bırakarak eğitmek misyonu üstlenen yeni müzecilik tutumudur. Günümüz çağdaş eğitim anlayışında, öğretmenmerkezli ezbere dayalı, öğrencinin pasif olarak katıldığı, klasik eğitim anlayışınıngiderek terk edilmektedir. Çağdaş eğitim anlayışında ise bireylerin öğretim sürecinin merkezinde olduğu kendi deneyimleri ile aktif rol aldığı, duyuşsal, bilişselözellikleri ele alan, kalıcı öğrenmenin sağlandığı yapılandırmacı eğitim metodu öne çıkmaktadır. Bu eğitim modeli ile müzelerde, insana dair her türlü kültürvarlığı, olgu, olay, kavram, vb. unsurlar somutlaştırılarak etkin öğrenme ortamıoluşturulmaktadır. Çalışmada yapılandırmacı eğitim çerçevesinde müzelerin ziyaretçilerinin nitelikli eğitimine olan katkıları Türkiye’deki Anadolu MedeniyetleriMüzesi, Çorum Müzesi, Adana Müzesi, Kırıkkale Müzesi, Aydın Müzesi, MersinMüzesi, Çankırı Müzesi, Pera Müzesi, İstanbul Modern Sanat, Sakıp Sabancı Mü-zesi örnekleri ekseninde ele alınmıştır.
Hafıza Odası Müzeler ve Kültürel Kimlik
(2021) Başak, Oktay; Özrili, Yaşar
Kültür, merkezinde insanın olduğu, her türlü eylemdir. Kültürel unsurları maddi ( nesne, obje ), manevi ( efsane, ritüel, destan, öykü ), olgu, olay, ve varlıkları himaye ederek sergileyen, koruyan, tanıtan müzeler aynı zamanda birer hafıza mekanları olarak tasavvur edilebilmektedir. Topluma karşı daha sorumlu bir imajla biçimlendirilen müzeler ulusal kimliğin temel dinamikleri olarak kültürel belleğin hizmetinde önemli bir pozisyona sahiptir. Sosyo ekonomik durumlar, etnik, dil, inanç farklılığı, demografik yayılım, aile yapısı ulus kimliğinin parametreleridir. İsyanlar, devrimler, istilalar, işgaller, doğal afetler vb. olaylar, toplumsal hafızanın müzelerde ifade edildiği tarihi perspektifi sergilemektedir. Farklılıkların ortadan kaldırıldığı aitlik duygusu ile “biz” kavramının anlam kazandığı çağdaş dünyaya senkronize olabilme kabiliyeti artık birer ihtiyaçtır. Bugünkü yaşam tarzımız, bakış açımız, isteklerimiz, tercihlerimiz, duygularımız bir anda mı oluştu ya da yoktan mı var oldu sorularının cevabı müzelerdedir. Bu çalışmada kültürel kimliğin, ulusu meydana getiren bileşenlerinin müzelerdeki yansımalarına kent müzelerinden Eskişehir Kent Belleği Müzesi ve Somut Olmayan Kültürel Miras Müzeleri örnekleri ekseninde değerlendirilmiştir.
Toplum 5. 0 ve Türkiye’de Bilim İletişiminin Müzelerdeki Normları
(2023) Özrili, Yaşar
Teknolojiden sonuna kadar yararlanarak fiziksel alanı (gerçek dünya) ve siber alanı birleştiren bir girişim olarak tanımlanan, nesnelerin interneti, yapay zeka ve robotik gibi teknolojileri aktive ederek, yenileşmenin iktisadi hayata, sanata, bilime ve sosyal alana olan teması toplum 5.0 olarak değerlendirilmektedir. Bilimsel aktivitelerin paydaşı olan teknolojik ilerlemeler kültürel ve sanatsal argümanlarla harmanlanarak oluşan sentezin kamusal alana yansıması müzeler aracılığıyla desteklenmektedir. Bilimsel gelişmelerdeki en güncel bulguların, sosyal, kültürel unsurların ve bunlarla kritik meseleler, siyasi dokümanlar, belgeler, araştırmalarla etkileşim içinde bulunan aynı zamanda etkilenen dinamik bir faaliyet alanı olan bilim iletişimini, bilim müzeleri zemininde ele almaya çalışmak bu çalışmadaki ana ilkelerden biridir. Bir diğer amaç Türkiye’deki bir takım müzelerin, bilimin toplumda, bilinirlik, farkındalık, anlaşılırlık ve müzelerin bilim çalışmalarının topluma ulaştırılmasındaki kabiliyeti unsurudur. Tarama yöntemi kullanılarak doküman analizi yöntemi ile gerçekleştirilmeye çalışılan bu inceleme, Türkiye’de bazı müzelerin, toplum 5.0 ekseninden bilim iletişimini sağlama pozisyonları ve bu konunun küresel sonuçları çözümlenmeye çalışılmıştır.
İslam Sanatları Enstalasyonlarının Müzelerdeki Performansları
(2023) Özrili, Yaşar
Çağdaş sanatların yeni akımlarından ve kavramsal sanatların yaratıcı versiyonlarından biri de enstalasyon (kurulum, yerleştirme) sanatıdır. Bu sanat dalı uygulandığı mekânın fizikî gerçeğine göre biçimlenmektedir. Zira bu durumda artık sanat objesi odakta olmayıp dublör olarak bir görev üstlenmektedir. Yeni sergileme pratiklerinin sahne aldığı sanat galerileri, dijital platformlar ve asıl kahramanları olan müzelerde, sanatsal ürünler bir performans ortaya koymaktadır. Enstalasyonlar, izleyicileri ilk önce düşünsel bir yolculuğa çıkarmakta daha sonra tekrar fizikî âleme döndürmektedir. Sonuçta bu yeni programlar sergilenen eserlere bir anlam yükleme arayışının farklı bir eylemidir. İslam sanatlarının mistik, tezyini kompozisyonlarının ve daha birçok estetik yönü yüksek yapıtlarının, farklı kombinasyonları yüzyıllardır çeşitli araçlar vasıtasıyla ziyaretçilerine görsel ziyafetler sunmaktadır. Bu sebeple İslam sanatlarını ulusal ve uluslararası platformlarda özellikle yeni kuşaklarla temas kurmalarına olanak sağlayan mekanizmalardan biri olan enstalasyonlar etkili bir sanatsal iletişim aktörüdür. Doküman araştırması, tarama yöntemi ile gerçekleştirilmeye çalışılan bu incelemede, İslam sanatlarının nadide objelerinin, eserlerinin yeni medya sanatlarının çağdaş teşhir pratiklerinden olan enstalasyonlarla kurgulanmalarının müzelerdeki izleyicilerle etkileşimleri çözümlenmeye çalışılmıştır. Sonuçta bazı sanatsal etkinlikler dijital mecralarda giderek daha çok boy göstermektedir. Kadim İslam medeniyetinin en özel sanatsal içeriklerinin, teknolojiden de ilham alarak, etkili platformlar aracılığıyla yakın gelecekte kümülatif olarak daha fazla gündeme gelecekleri öngörüler dahilindedir. İslam sanatları, zengin ve çeşitli bir kültürel mirasa sahip olan İslam dünyasının sanat anlayışını belirleyen bir dizi disiplinden oluşur. Bu sanat yanı sıra tarihi ve estetik önemleriyle birlikte İslam kültürünün derinliklerine dair bir anlayış sunar. Müzeler, İslam sanatlarının korunması, sergilenmesi ve anlatılması için önemli bir ortam sağlar. Ancak, İslam sanatları enstalasyonlarının müzelerindeki performans hâlâ tartışma sorun ve zorluklar içeren bir uygulama tarzıdır. Dolayısıyla İslam sanatları enstalasyonlarının müzelerdeki etkilerini değerlendirmek için birçok faktör göz önünde bulundurulmaktadır. İslam sanatları enstalasyon tasarımlarında ilk olarak, görüntüleme ve alan düzenlemesi planlanmaktadır. İslam sanatları estalasyonları, özgün tarzları ve hassas yapısıyla dikkat çeker. Zira doğru objelerin sağlıklı bir şekilde sergilenmesi, müze katılımcılarına kalıcı ve keyifli bir deneyim sunması bakımından üzerinde durulan hassas bir konudur. İslam sanatları, İslam kültürü, tarihi, sembolizmi ve estetik değerleri gibi birçok unsuru içerir. Burada amaçla, İslam kültürünün nesneler aracılığıyla doğru bir şekilde aktarılmasını, anlaşılmasını İslam sanatlarının daha iyi bilinmesini sağlamaktır. İslam sanatları enstalasyonlarının müzelerindeki incelemeleri sanatsal, tarihsel, sosyal ve politik faktörlerce de ele alınır. İslam sanatları, kültürel çeşitlilik, inanç, tarih ve kimlik gibi konulardan elde edilen verilerden oluşmaktadır. Müzeler, İslam sanatları enstalasyonları ile İslam sanatlarını topluma nasıl sunacaklarını kurgulamaktadır. Ayrıca, müzeler, İslam sanatlarına ait eserlerin koruma altına alınması ve restorasyonu gibi teknik konularla da ilgilenir. Bu eserler, zamansal etkilere karşı hassas ve doğru koruma yöntemlerine ihtiyaç duyarlar. Bu konuda müzelerin, İslam sanatlarının nadide eserlerini uzun yıllar muhafaza edecek şekilde koruma altına alması ayrı bir uzmanlık bilgisi gerektirir. Bu araştırmanın sonucu göstermektedir ki, İslam sanatı ve mimarisinin sergilenmesinde yeni müzecilik eğilimleri, düşünce faktörleri etkili unsurlardandır. Sosyolojik olarak özel referansla, bir mekânın kullanımının kültürel ve teknik açıdan nasıl değerlendirilebileceği çağdaş bir çözümleme pratiği gerektirir. Dolayısıyla enstalasyon, sanatın özel bir dalı olarak, çeşitli materyalleri ve mekânı kullanarak keşif yaparak bilgilenilebilecek bir sanatsal faaliyettir. Enstalasyonların İslamî enstitüler yoluyla sergilenmesi de mümkündür. Örneğin, bir müzede, geleneksel İslami sanat eserleriyle birleştirilmiş modern mimari ile yapılmış enstalasyonlar sergilenebilir. Bu bağlamda İslami simgesel yapı, modern imge ve sembollerle programlanması ile birleştirilerek yeni anlamlar yaratılır. Ayrıca, İslam sanatlarının geleneksel unsurlarının farklı biçimlerine dikkat çekmek için de enstalasyonlar kullanılabilir. Ancak, İslam'ın dinin kutsallığı ve inanç prensipleri özel bir şekilde ele alınması gereken konulardır. Küratörler, bazı İslami sanat unsurlarını, dinî ritüellerle birlikte sergilediklerinde tutarlı ve titiz davranarak önemli sanatsal içerikler üretebilmektedirler.
İmgesel Tasarım: Geri Dönüşen Sanatın Müzeye Yansımaları
(2021) Özrili, Yaşar
İmge, bir objeyi gerçeğine yakın oranda yeniden algılamaya yarayacak şekilde duyu organlarıyla tarayarak somut ya da düşüncel kopyasını oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra bilişsel dünyada soyut kavramlarla işlem yapabilmektir. Görme duyusu yoluyla algılanan uyarıcılar hissederek ve ussal olarak belleğimizin nezaretinde filtreye tabi tutulmaktadır. Daha sonra beynimizde bir görüntü meydana gelmektedir. Duyular yoluyla algılandıktan sonra oluşan bu görüntünün, maddi, fiziki dünyaya ait objelerin ortadan kalkmasının ardından zihinde beliren izlenimler imgelemdir. Sanat eserinin oluşum süreci sanatçının düşsel dünyasının zenginliği ve yeteneği ile doğru orantılıdır. İmgesel tasarım değişik biçimlerde kullanılabilecek akli bir gizilgüçtür. Bir miktar ussal beceriyi de beraberinde gerektirmektedir. İmgesel tasarımların, pratiğe dönüştürülmüş en yalın hareket sahasını geri dönüşen sanat hamlelerinde görebilmekteyiz. Tarama yöntemi ile özellikle çevrimiçi platformlarda doküman incelemesi yapılmıştır. Alanyazındaki konuyla ilgili yayınlara ulaşılmaya çalışılmıştır. İstanbul Modern Sanat, İstanbul Pera Müzesi, Samsun Geri Dönüşüm Müzesi ve Veronika Richterová’ nın, Plastik Şişe Müzesi, örnekleri ekseninde geri dönüşen sanat pratiklerine temas edilmeye gayret edilmiştir. Değişen dünyada, beklentileri, ihtiyaçları farklılaşan toplumların, sanatın evrilmesinde, boyut değiştirmesindeki pozisyonunun değerlendirildiği bu araştırmada, düşsel dünyası zengin, marjinal sanatçıların, cüretkâr hamlelerle ürettikleri eserler vasıtasıyla, seçkin hikayeler yaratmaya çaba göstermeleri, anlatılmaya değer hareketlerdir. Son zamanların özgün sanatçıları, geri dönüşen sanat örneğinde olduğu gibi hem doğaya olan saygılarının bir ifade aracı olarak, hem de estetik yönü ile ilgi uyandıran eserlerinin niteliğiyle, önümüzdeki dönemlerde de boy gösterecekleri öngörüler arasındadır.
Adıyaman Müzesi'nde Bulunan Bir Grup Lenger
(2020) Özrili, Yaşar
Bölge illerine göre gelişmişlik ve tanıtım açısından daha az bilinen Adıyaman, Paleolitik Döneme değin uzanan tarihi geç-mişi, kültürel birikimi bakımından özellikle arkeolojik ve et-nografik değerler açısından aslında kıymetli veriler barındırır. Adıyaman Müzesi’nin etnografı seksiyonunda ve deposunda çoğunluğu mutfak eşyasından oluşan Ortaçağ Dönemine ait birçok madeni eser bulunmaktaydı. Araştırılan eserlerde mü-zenin depo bölümünden seçilerek incelenme gereği duyulan 8 adet lengeradı verilen eser tanıtılmıştır. Fakat bu Lengerler grubu Osmanlının son dönemine yani 18.yy.’ınikinci yarısı ile 19.yy.da yapılmışlardır. Adıyaman kentinin coğrafi yapısı ve tarihçesi hakkında bilgi verilerek, daha sonra da şehirdeki tek müze olan Adıyaman Müzesi ile ilgili açıklama yapılması ve maden sanatının Anadolu da ki gelişim tarihini, aşamalı olarak tanıtma gerekçeleriyle Adıyaman Müzesi seçilmiştir. Söz konu-su olan madenlerin çeşitleri, bu madenlerin süsleme unsurları ve teknik açıdan değerlendirmelerini de yapmak gerekliydi. Adıyaman Müzesi’nin çalışma prensipleri doğrultusunda, bir-çokeser arasından seçilen örnekler, estetik görünümleri gibi spesifik detaylar ile sanatsal birer ifade aracı olmaları hassasiye-tine göre değerlendirilmeleri neticesinde ele alındılar. Eserlerin yapım ve süsleme teknikleri gibi özellikleriyle tanıtıldıktan son-ra diğer bölgelerdeki benzerleriyle karşılaştırıldılar.
Osmanlı Sanatının Nöroestetik Determinasyonları
(2023) Özrili, Yaşar
Nöroestetik analizcilere göre sanata cevap veren sistemleri ve beyin düzeneklerini tanımlamak, bir bölgeyi ilk defa keşfetmekle aynıdır. Teknolojik göstergeler, zihin araştırmaları, estetik birikimlerin duyular aracılığıyla akılla nasıl bütünleşmiş olduğunu ve bunun bilincine varıp varmamayı, yaşamsal noktaların derinden nasıl etkilediğini daha detaylı olarak ortaya koymaktadır. Uzmanlar artık insan zihnindeki oluşumları nitelendirmekle objektif, sınanabilir araçlar sunan sonuçları yorumlayabilmektedirler. Konu estetik, sanat eseri, güzel kavramları ise olaya Osmanlı sanatı perspektifinden bakmak gerekebilir. Osmanlılar sanatın birçok alanına ait örnek eserler ortaya koymuşlardır. Zira bu uygarlığa ait nöroestetik açıdan beyin sistemlerini nasıl etkilediğini gösteren binlerce eşsiz kaynak bulunmaktadır. Nöroestetiğin algı, duygu, anlambilim, çizgi, denge, hareket, derinlik, kontrast, biçim, renk, simetri vb. görsel uyarıcıların, insana olan psikolojik etkilerinin önemi, bu sahada çalışmak isteyenlere yeni bir bakış açısı ve alternatif bir perspektif sunmaktadır. Osmanlı sanatçılarının mimari, resim, çini, hat, tezhip ve daha birçok konuda uluslararası boyutta değerli ürünler ortaya koydukları bilinmektedir. Bu çalışmada Osmanlı sanatının birbirinden eşsiz sanatsal kombinasyonlarından ve çeşitlerinden bir kısmına değinilmiştir. Dolayısıyla belirli örnekler ışığında rafine bir metodoloji ile nöroestetik betimlemeleri aydınlatabilecek alanlara vurgu yapılmıştır. Doküman araştırması, tarama metodu çerçevesinde yürütülmeye gayret edilen bu incelemede, nöroestetik bilimdeki gelişmelere, sanatsal fonksiyonların bilişsel boyutunun geldiği noktalara, insanlar üzerindeki sonuçlarına Osmanlı sanatı bağlamından temas edilmeye çalışılmıştır.
Müzelerde Sikke Teşhir Biçimlerinden Örnekler
(2021) Özrili, Yaşar; Başak, Oktay
Bilginin sağlıklı bir iletişim sistemi ve etkili bir yöntemle aktarılması, dikkate alınması gereken önemlibir konudur. Nesne türünden somut ve soyut bir özelliğin karakteristik niteliklerinin amaçlı bir bilinçle karşıtarafa iletilebilmesi yeteneği, üzerinde düşünülmesi gereken bir kavramdır. Müzeler barındırdıkları eserleribilinçli bir kurgulama ile teşhir etmeden önce, sergilenecek olan nesneyi en iyi şekilde tanıtabilmeyiamaçlarlar. Dijitalleşmeye başlayan çağımız dünyasında çağdaş müze teşhir sistemlerinde birtakımrevizyonlara gidilerek ziyaretçilerin eserler hakkında daha fazla bilgiye sahip olmalarını sağlamak adına görme, işitme ve dokunma duyularının sergilemede aktif olabileceği şekilde düzenlemelere gidilmiştir. Madeni eserler arasında önemli bir grubu teşkil eden sikkeler; tarihi olayların, yorumlanmasında, ait olduğumedeniyet ve çağ hakkında, kültürel, sanatsal, sosyal, ekonomik, inanç vb. anlamda ciddi veriler sunmalarıyönüyle başta tarih ve arkeoloji olmak üzere, birçok disiplinin en fazla ilgi duyduğu eser grubu arasında yeralmaktadır. Bu yönüyle sikkeler, birçok müzenin arkeolojik ve etnoğrafik eserler bölümünde öne çıkan esergrubu arasında yer alırlar. Boyut ve ağırlıkları değişiklik gösteren sikkelerin üzerinde yer alan yazı, figür, vb.simgelerin izleyiciler tarafından daha iyi algılanabilmesi için bu nesnelerin bulundukları sergi ya dakoleksiyonun yeterli fiziki niteliklere uygun olarak kurgulanması önem taşımaktadır. Bu çalışmadaTürkiye’den on müze, Avrupa müzelerinden de iki müze seçilerek geleneksel ve modern sergilemeyöntemleri arasındaki farklılıklar ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Job Descriptions of Art Historists Employed in State Museums in Turkey and Evaluation of Their Approaches To Museum Education
(2023) Özrili, Yaşar; Başak, Oktay; İlhan, Ayşe Çakır
Bu çalışmada ana problem cümlesi bağlamında öncelikle, sanat tarihi lisans programından mezun olan öğrencilerin çok büyük kısmının müzelerde istihdam edilmesi ve bu bölümü tercih edenlerin büyük bölümünün de bu gerçeğe göre hareket etmesi konusunu oluşturmaktadır. Bu sebeple sanat tarihi lisans programlarından mezun olan ve olacak öğrencilerin, sayılan durumlara göre yetiştirilip yetiştirilmedikleri incelenmiştir. Devamında, müzelerde görev talimatnamesinin bulunup bulunmadığı, katılımcı müze çalışanlarının lisans eğitimlerinde müzecilik konusunda ders alıp almadıkları, aldıkları derslerin meslek yaşamları üzerinde etkili olup olmadığı, yeni yetişecek müzecilerin eğitiminde hangi derslerin alınmasını önerdikleri incelenmiştir. Araştırmanın çalışma evrenini Türkiye'deki resmi müzelerde hâlihazırda çalışan sanat tarihçiler oluşturmaktadır. Çalışma evreninden, nitel araştırma geleneği içinde gelişen amaçlı örneklem tekniklerinden azami çeşitlilik kullanılarak 53'ü kadın, 46'sı erkek olmak üzere 99 kişilik bir çalışma grubu oluşturulmuştur. Veri toplamak amacıyla, meydana getirilen görüşme formu, müze görevlilerinin tanıtıcı niteliklerini ortaya koymak adına sorulan 10 adet soru ve konu ile ilgili fikirlerini anlamaya yönelik yöneltilen 6 adet açık uçlu sorudan oluşmaktadır. Araştırmada elde edilen veriler üzerinde çözümleme işlemleri yürütülürken sayısallaştırma miktarı en az seviyede tutularak görüşme dökümleri kategorize edilmiş, önce kodlamalar yapılmış, kodlar temalar altında gruplanmıştır. Görüşme dökümlerine ve görüşme konuları dayalı olarak üç tema oluşturulmuştur: Görev öncesi müzecilik eğitimi (1), Görev alanları (2) ve Müze eğitimi (3). Çalışmaya katılan tüm sanat tarihçilerinin (iki kişi hariç) müzelerde küçük yaşlardan itibaren eğitimler verilmesini önerdikleri, eğitimler için tüm fırsatların değerlendirilmesini, okullarda, kurumlarda, gerektiğinde müze binalarında ve açık alanlarda eğitimler verilebileceğini vurguladıkları görülmektedir. Müzelerde yürütülecek eğitim faaliyetlerinin, eğitimlere katılacak ilgililer üzerinde tarih bilinci, çevre bilinci oluşturma, kültür varlıklarının korunması farkındalığı, tarihi eser kaçakçılığıyla mücadele etme konularına odaklanması önerilmiştir. Jandarma personeline ve muhtarlara yönelik yürütülecek faaliyetlerin de etkili olabildiğini vurgulamışlardır. Katılımcılar, yürütülecek faaliyetlerin teoriden çok uygulama içermesini belirtmişlerdir. Müze çalışanlarının görüşlerine dayalı olarak oyun atölyeleri, heykel çalışmaları, sikke basma, tarih eserlere değer biçme ve benzeri faaliyetlerin yanında, açık alanlara ve ören yerlerine gezi düzenleme, kazı ve sondaj faaliyetlerine katılma gibi faaliyetlerinin de öğrencilerde kalıcı bir müzecilik bilinci oluşturacağı söylenebilir.