Browsing by Author "Giyen, Ferda"

Now showing 1 - 1 of 1

Hoca Dehhânî Divanı'ndan Seçilmiş Gazellerin Şerhi
(2025) Giyen, Ferda; Demirbağ, Ömer
Hoca Dehhânî, XIII. yüzyılın sonları ile XIV. yüzyılın başlarında Anadolu sahasında yetişmiş ilk büyük divan şairlerinden biridir. Anadolu'da divan edebiyatının kurumsallaşmasına öncülük etmiş olan şair, Fars edebî geleneğini Türkçeye aktaran ve klasik şiirin biçimsel özelliklerini özellikle gazel formu aracılığıyla uygulayan öncü bir isimdir. Şerh, kökeni oldukça eski dönemlere dayanan ve İslam kültüründe önemli bir yer tutan bir yorumlama faaliyetidir. Bu gelenek, İslam düşüncesinde Kur'an tefsiriyle başlamış, zamanla yalnızca dinî metinlerle sınırlı kalmayarak farklı alanlara yayılmıştır. Felsefe, kelam ve edebiyat gibi disiplinlerde gelişerek sistemli bir yöntem hâline gelen şerh, edebiyat alanında özellikle divan şiiri üzerinde yoğunlaşmıştır. Klasik şiirde sıkça yer alan edebî sanatlar, mazmunlar ve kalıplaşmış ifadeler, bu metinlerin yüzeydeki anlamlarının ötesine geçilmesini gerekli kılmakta; bu durum, şerh yöntemini divan şiirinin doğru anlaşılması için vazgeçilmez hâle getirmektedir. Bu çalışmada, Hoca Dehhânî'nin Divanı'ndan seçilmiş otuz gazelin şerhi yapılmıştır. Her gazel, beyit beyit incelenerek önce kelime anlamları, sonra nesre çeviri ve ardından anlam yorumları verilmiştir. Edebi sanatlar, mecazlar ve çağrışımlar detaylı şekilde açıklanmış; şairin anlam dünyası sosyal, tarihî ve kültürel bağlam içinde değerlendirilmiştir. Çalışma sürecinde doküman analizi, yorumlama, açıklama ve karşılaştırma gibi nitel araştırma yöntemlerinden faydalanılmıştır. Bu tez, hem klasik edebiyat geleneğinin sürekliliğini vurgulayan bir yorum pratiği geliştirmekte, hem de Hoca Dehhânî gibi erken dönem bir şairin edebî mirasını yeniden değerlendirme çabası gütmektedir.