Browsing by Author "Savas, Abdullah"

Now showing 1 - 3 of 3

Kırâat İlminde İhticâc Kavramı ve İhtiyâr-tercîh İlişkisi
(2022) Savas, Abdullah
Kur’ân-ı Kerîm ilimleri arasında Kur’ân kırâatleri ilminin özel bir ehemmiyeti vardır. ihticâc ilmi de Kırâat ilimleri arasında özel bir konumda yer edinmektedir. Zira bu ilim, Kur'ân-ı Kerîm'in vahyedilişinden günümüze kadar âlimlerin dikkatini çekmiştir. Allah (cc), ümmete kolaylık ve onlardan zorluğu gidermek için yüce peygamberi Muhammed'e (s.a.v.) çeşitli kırâat vücuhatıyla Kur’ân-ı Kerîm’i indirmiştir. Sahabeler bu kırâatleri Hz. Peygamberden (s.a.v.), Tabiinler de onlardan almışlar ve kendileri için kırâatler tercih etmişlerdir. tabeuttabiin kurrâları da ortaya çıkmış ve onlar da kendileri için öncekilerden tercihte bulunmuşlardır. Böylece kırâatler için ihticâc ilmiyle alakalı eserler ortaya çıkmıştır. Âlimler bu eserlerde kırâat vücuhatlarını açıklamış ve bunun sebeplerini ortaya koymuşlardır. Kurrâların birçok rivayet arasında seçtikleri kırâat sebebini açıklamışlardır. Bu araştırma, kırâat ilmindeki ihticâc, ihtiyâr ve tercîh kavramlarına, bu kavramların kökenlerine ışık tutmak ve bu terimlerin eş anlamlıları ve aralarındaki ilişkiye değinmeyi amaçlamaktadır. Ardından ihticâc, ihtiyâr ve tercîh kavramları arasındaki bağlantı gösterilerek uygulamalı örnekler ve bilimsel analiz yoluyla araştırma sonlandırılacaktır.
Ahmad b. Muhammad al-Bannā al-Dimyātī (D.1117 1705) and his place the science of kiraat
(2024) Şahin, Mehmet Nuri; Savas, Abdullah
Miladi on yedinci yüzyılın sonu ve on sekizinci yüzyılın başlarında yaşayan Ahmed b. Muhammed el-Bennâ ed-Dimyâtî (ö. 1117/1705) yazdığı eserlerle dikkat çeken ancak hak ettiği şekilde çalışma ve araştırmalara konu olmamış bir müelliftir. Özellikle kıraat alanındaki ilmi birikiminin yanında hadis ve tasavvuf alanlarında da ilmi derinliği olan bir şahsiyettir. Bu çalışmada kıraat ilmine önemli katkıları olan müellifin hayatı, ilmi kişiliği, İthâfü fudâlâi'l-beşer adlı eserinin özelinde kıraât ilmindeki yeri konu edinilmiştir. Çalışma, giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında kıraat ilminin amacı, önemi, mahiyeti, Hz. Peygamber, sahabe ve tabiin döneminde kıraat, on dört kıraat imamı, ravileri, kıraat ilmine ait kavramlar ele alınmıştır. Birinci bölümde müellifin yaşadığı ilmi çevre, ilmi yolculukları, hocaları, öğrencileri, kıraat ilmindeki senedi, eserleri çerçevesinde şekillenmiştir. İkinci bölümde ise İthâfü fudâlâi'l-beşer adlı eserinin üzerinden Ahmed b. Muhammed el-Bennâ'nın kıraat ilmindeki yeri ele alınmıştır. Eser kıraat alanıyla ilgili özellikle ilk dönemlerde telif edilen eserlerden istifade etmiş ve ihtilaflı konularda değinmiştir. l-Bennâ eserindeki metotta önce konuyu açıklamış sonra konu hakkında rivayetleri verip tenkid edeceği konuyu delilleri ile beraber öne sürerek ilk dönem kaynakları ile eleştirme yoluna gittikten sonra kendi görüşünü de ortaya koymuştur. Bu yönü ile eser ilmi bir eser ve kıraât ilmi için başucu kaynakları arasında yer almayı başarmıştır. Ancak eser hakkında Diyanet İslam Ansiklopedisinde el-Bennâ maddesinin dışında ülkemizde ciddi bir çalışma söz konusu değildir. Bu yönüyle söz konusu araştırmamız bir ilk olacaktır. Buradan hareketle bu çalışmanın Kur'ân-ı Kerim ve kıraat ilmi hakkında bazı meselelerin bilinmesine veya anlaşılmasına katkı sağlayacağını ümit ediyoruz
İmam Nâfi‘ ve İmam Ebû Ca‘fer Kıraatlerinin Karşılaştırmalı Tahlili: Es-Seb‘u’t-Tuvel Örneği
(2025) Aydın, Neslihan; Savas, Abdullah
Kıraat farklılıkları olgusu, kökleri doğrudan Hz. Peygamber (s.a.v.) dönemine uzanan, ilmî açıdan oldukça önemli bir meseledir. Medine döneminde İslam'a sonradan giren insanların Kureyş lehçesini yeterince bilmemeleri ve telaffuz problemleri yaşamaları üzerine, Hz. Peygamber'in ümmeti için kolaylık dilemesi neticesinde Yüce Allah tarafından 'yedi harf' ruhsatı verilmiştir. Bu ruhsat, bazı kelimelerin farklı şekillerde okunabilmesine imkân tanımış ve böylece kıraat farklılıkları ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada, söz konusu kıraat farklılıklarını incelemek üzere, İslamî ilimlerin gelişiminde önemli bir merkez olan Medine beldesine ait kıraatler esas alınmıştır. Bu bağlamda, on kıraat imamı arasında yer alan İmam Nâfi' ve Ebû Ca'fer'in kıraatleri mukayese halinde ele alınmıştır. Çalışmanın temel amacı, bu iki kıraat arasında hem benzerlikleri hem de farklılıkları sistematik biçimde ortaya koymaktır. Çalışma giriş, iki bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. İlk olarak, giriş kısmında kıraat ilminin ve çalışmanın muhtevasına ilişkin bilgilere yer verilmiştir. Akabinde birinci kısımda iki kârinin ilmî kişiliklerine yer verildikten sonra fonetik özellikleriyle öne çıkan usulî farklılıklar değerlendirilmiştir. Bu farklılıkların tespiti ve analizi sırasında, Aşere tarîkinin yanında Takrîb tarîkide dikkate alınarak sistematik bir yaklaşım benimsenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise Kur'ân-ı Kerîm'de belirli kelimeler üzerinde ortaya çıkan ferşî farklılıklar ele alınmıştır. Bu farklılıklar, mana üzerindeki etkilerine göre iki kategori altında değerlendirilmiştir. Manaya etki eden ferşî farklılıklar, kelime yapılarına göre sınıflandırılmış; ardından ilgili kıraatler hüccet yöntemiyle delillendirilmiş ve bu farklılıkların mana üzerindeki yansımaları ayrıntılı biçimde verilmiştir. Manaya etki etmeyen ferşî farklılıklar ise kelime köklerine göre tasnif edilmiş, ilgili âyet bağlamında ele alınarak her iki kıraatteki farklılıklar tespit edilmiş akabinde hüccetlendirme yöntemine gidilmişitr. Çalışmanın kapsamı, es-Sebu't-Tuvel diye adlandırılan yedi uzun sûre ile sınırlandırılmıştır. Bu doğrultuda, zikredilen Medine kârîlerinin kıraatleri arasındaki farklar, hem lafız hem de mana boyutlarıyla derinlemesine incelenmiştir.