Browsing by Author "Usta, Selçuk"

Now showing 1 - 10 of 10

Van Koşullarında Damla Sulama Yöntemi ile Sulanan Elma Ağaçları için Teorik Bitki Su Tüketimine Dayalı Sulama Programının Oluşturulması
(2024) Usta, Selçuk
Bu çalışmada, damla sulama yöntemi ile sulanacağı öngörülen elma ağaçlarının teorik su tüketimi ve sulama suyu ihtiyaçlarının belirlenerek, sulama programlarının oluşturulması amaçlanmıştır. Çalışma, uzun yıllar ortalama günlük iklim verileri (2012 – 2020) ile 2021 ve 2022 yılı güncel günlük iklim verileri kullanılarak yürütülmüştür. Öncelikle Penman & Monteith (PM) eşitliği FAO-56 modifikasyonu kullanılarak elma ağaçlarının büyüme mevsimi (20 Nisan – 30 Ekim) boyunca günlük ortalama referans bitki su tüketimi (ETo) değerleri tahmin edilmiştir. Daha sonra elma ağaçlarının başlangıç (0.52), orta (1.00) ve son dönem (0.74) bitki katsayıları (kc) ile 190 gün süreli büyüme mevsiminin başlangıç, gelişme, orta ve son dönem uzunlukları dikkate alınarak AutoCAD programı aracılığıyla günlük kc katsayısı grafiği çizilmiştir. Günlük ortalama ETo değerleri bu grafikten okunan kc katsayıları ile düzeltilerek, günlük ortalama bitki su tüketimi (ETc) değerleri elde edilmiştir. Bir boyutlu su dengesi eşitliği kullanılarak, etkili kök derinliği bölgesindeki toprak nemi düzeyinde meydana gelen günlük değişimler belirlenmiştir. Bu bölgedeki kullanılabilir suyun %40’ı elma ağaçları tarafından tüketildiğinde sulama yapılacağı ve mevcut toprak nemini tarla kapasitesine yükseltecek miktardaki sulama suyunun elma ağaçlarına verileceği öngörülmüştür. Elma ağaçlarının ortalama 15 gün süreli her bir sulama aralığındaki ortalama su tüketimi 72.91 mm olarak belirlenmiştir. Her bir sulamada uygulanması gereken ortalama sulama suyu miktarı ise 65.50 mm olarak elde edilmiştir. Son sulamaya kadar ortalama 679.28 mm düzeyine yükselen mevsimlik toplam su tüketiminin sulamada damla sulama yöntemi kullanılması durumunda %14.70 oranında azalarak 579.43 mm düzeyine gerilediği görülmüştür. Bu bitki su tüketimine karşılık olarak uygulanması gereken mevsimlik toplam sulama suyu miktarı ise 523.70 mm olarak belirlenmiştir. Birincisi Haziran ayı ortasında ve sonuncusu ise Eylül ayı sonunda olmak üzere ortalama 8 adet sulama yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Teorik bitki su tüketimine dayalı olarak elde edilen bu sonuçların, Van ili koşullarında elma ağaçları için yapılacak damla sulama uygulamalarında aydınlatıcı olacağı düşünülmektedir.
Doğrusal Olmayan Regresyon Yöntemi Kullanılarak Kütle Transferine Dayalı Bir Referans Evapotranspirasyon Tahmin Modeli Geliştirilmesi
(2024) Usta, Selçuk
Referans evapotrasnpirasyon (ETo), toprak yüzeyinden buharlaşma ve referans çim bitkisinden terleme yolu ile atmosfere transfer edilen toplam su buharı kütlesi olarak tanımlanmaktadır. Hidroloji bilimi kapsamındaki birçok çalışmada temel veri olarak kullanılan ETo, atmosferik buhar basıncı açığına dayalı kütle transferi yolu ile gerçekleşmektedir. ETo, lizimetre sistemleri ile doğrudan ölçülebilmektedir. Ancak, bu sistemler ile gerçekleştirilen ölçme işlemleri zor ve zaman alıcıdır. Bu nedenle, kütle transferine dayalı ampirik modeller kullanılarak ETo miktarının tahmin edilmesi yaklaşımı pratikte daha fazla tercih edilmektedir. Bu çalışmada, Van ili mikroklima alanı iklim ve çevre koşulları ile uyumlu kütle transferine dayalı bir ampirik ETo tahmin modelinin oluşturulması amaçlanmıştır. Tahmin modeli, 2012 ile 2022 yılları arasında ölçülen 11 yıllık günlük ortalama iklim verileri kullanılarak, Microsoft Excel programı çözücü eklentisi aracılığıyla oluşturulmuş ve aynı verilerle test edilmiştir. Bu model kullanılarak tahmin edilen günlük ETo değerleri ile standart FAO-56 Penman & Monteith (PM) eşitliği kullanılarak tahmin edilen günlük ETo değerleri arasındaki sapmanın bir göstergesi olarak hesaplanan ortalama mutlak hata (MAE), ortalama mutlak yüzde hata (MAPE), karekök ortalama karesel hata (RMSE) ve regresyon katsayısı (R2) katsayısı sırasıyla 0.27 mm/gün, %7.02, 0.32 mm/gün ve 0.98 olarak belirlenmiştir. Kütle transferine dayalı modelin Van ili koşullarında standart FAO-56 PM eşitliğinin alternatifi olarak kullanılabileği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, bu modelin yöre koşullarında hazırlanacak sulama programı ve kuraklık eylem planı çalışmalarında faydalı olacağı düşünülmektedir.
Programlanabilir Lojik Kontrolör (Plc) Tabanlı İklim İstasyonu için Bitki Su Tüketimi Hesap Yazılımının Geliştirilmesi
(2019) Usta, Selçuk; Gençoğlan, Serpil; Gençoğlan, Cafer; Ekin, Şarlı
Bu çalışmada; bazı iklim parametrelerini kullanarak FAO 56 Penman Monteith yönteminegöre günlük Referans evapotranspirasyon (ETo) miktarını hesaplayan, CODESYS-STprogramlama dilinde bir iklim istasyonu yazılımının geliştirilmesi, bu yazılım kullanılarakmısır (Zea mays L.) bitkisinin bitki su tüketiminin hesaplanması ve mevcut verilerlekarşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışma, Kahramanmaraş ilinde Meteoroloji GenelMüdürlüğünden temin edilen 2018 yılı günlük iklim verileri ile yürütülmüştür. Yazılım,PLC_PRG (PRG) programına ek olarak ET0_hesap (PRG), entegral (PRG) ve iklim_verileri(PRG) alt programlarından oluşturulmuştur. İklim istasyonu yazılımı kullanılarak günlük ETodeğerleri hesaplanmıştır. Bu ETo değerleri, mısırın bitki büyüme katsayıları (kc) ile çarpılarakmısırın günlük bitki su tüketimi (ETc) belirlenmiş ve \"Türkiye’de Sulanan Bitkilerin SuTüketim Rehberi\" ile karşılaştırılmıştır. Yazılımla hesaplanan ETc değerlerinin Rehberdeverilen ETc değerlerinden olan sapma miktarının bir ifadesi olarak OMGH %8.17, KOKH0.55 olarak hesaplanmıştır. ETo ve ETc değerleri arasındaki ilişki ETc= 2.1298ETo-6.2876(R2= 1) fonksiyonu ile ortaya koyulmuştur. Yazılımın Rehberle uyumlu olduğu, günlük ETo veETc hesaplamalarında kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.
To Put Into Practice in Dairy Free Stop Cattle Barn System in Van City
(2005) Usta, Selçuk; İpek, Şükrü İsmail
ÖZETVAN YÖRES NDEK SÜT SIĞIRCILIĞI ŞLETMELER NDESERBEST DURAKLI SÜT SIĞIRI BARINAKLARININUYGULANAB L RL ĞUSTA, SelçukYüksek Lisans Tezi, Tarımsal Yapılar ve Sulama Anabilim DalıTez Danışmanı: Prof. Dr. Ş. smail PEKEylül 2005, 165 sayfaBu çalışmada, Van ilinde bulunan süt sığırcılığı işletmelerinde serbestduraklı kapalı sistem barınakların mimari yapı, özellikle taban detayı ve çelikkonstrüksiyon düzenlemelerine ilişkin ilkelerin belirlenmesi ve uygulanabilirliğiamaçlanmıştır.Hayvancılık, Türkiye'nin hem ulusal beslenme ve hem de ulusalkalkınmasında, dış satımın artırılmasında, endüstriye hammadde sağlanmasında,bölgesel ve sektörler arası dengeli kalkınma ve kalkınmanın istikrar içindebaşarılmasında, kırsal alanda gizli işsizliğin önlenmesinde, sanayi ve hizmetlersektöründe yeni istihdam olanaklarının yaratılmasında ve kalkınma finansmanınınöz kaynaklara dayandırılmasında önemli bir potansiyele sahiptir. Hayvanyetiştiriciliğinde temel amaç, verim ya da verimleri ekonomik bir seviyeyeçıkartarak işletmenin kâr etmesini sağlamaktır. Hayvan başına düşen ekonomiköneme sahip kantitatif verimlerin artırılması, üzerinde çalışılan sürü ya dapopülasyonun genotipik değerini iyileştirmenin yanında, çevresel koşulların, kibunlar arasında hayvanların optimum düzeyde ihtiyaçlarını karşılayan barınaklarınverimi olumlu yönde etkileyecek şekilde düzenlenmeleri ile mümkündür.Van ili Yüzüncü Yıl Üniversitesi kampus alanı iklim ve toprak verileridikkate alınarak mimari sistem ve bu mimari sisteme uygun 50 ve 100 baş kapasiteliserbest duraklı süt sığırı işletmelerinin çelik karkas yapı olarak planlarıgeliştirilmiştir.Anahtar kelimeler: Süt sığırı, Serbest durak, Barınak, Yapı malzemesi
Yarı Kurak-kurak İklim Koşullarında Bazı Ampirik Modeller Kullanılarak A Sınıfı Buharlaşma Kabından Gerçekleşen Günlük Buharlaşmanın Tahmin Edilmesi
(2024) Usta, Selçuk
A sınıfı buharlaşma kabından ölçülen buharlaşma (Epan), hidroloji bilimi kapsamındaki birçok çalışmada temel veri olarak kullanılmaktadır. Bu kaptaki suyun aşırı yağışlarda taşması ve soğuk havalarda donması gibi nedenlerden dolayı ölçülemeyen Epan verilerinin ampirik modellerle tahmin edilmesine ihtiyaç duyulabilmektedir. Bu çalışmada Linacre, Priestley & Taylor ve Kohler & Nordensen modellerinin Van ili koşullarındaki kullanılabilirlik düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Öncelikle 2012 ve 2020 yılları arasında ölçülen günlük iklim verileri ile Epan değerlerinin dokuz yıllık ortalamaları kullanılarak, Microsoft Excel programı çözücü eklentisi aracılığıyla modellerin yöre koşulları ile uyumlu modifiye eşitlikleri oluşturulmuştur. Daha sonra aynı veriler kullanılarak modellerin orijinal ve modifiye eşitlikleriyle yapılan tahminlerde en iyi performans gösteren modelin Linacre olduğu belirlenmiştir. Bu modelin orijinal eşitliği ile %87.24 doğruluk oranına sahip Epan değerleri elde edilirken, modifiye eşitliği ile yapılan tahminlerde bu oran %90.40 düzeyine yükselmiştir. Linacre modeli ile tahmin edilen Epan değerlerinin A sınıfı buharlaşma kabından ölçülen Epan değerleri yerine kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır (P> 0.05).
Programlanabilir Lojik Kontrolör (Plc) Tarafından Yönetilen Bir Tartılı Lizimetre Sisteminin Geliştirilmesi
(2020) Gençoğlan, Cafer; Usta, Selçuk; Gençoğlan, Serpil
Bu çalışmada; PLC tarafından kontrol edilebilen bir tartılı lizimetre sistemi geliştirilerek,Kahramanmaraş koşullarında Maraş 18 tipi ceviz bitkisi üzerinde test edilmesi amaçlanmıştır.Bu amaç doğrultusunda, öncelikle 3 mm kalınlıklı paslanmaz çelik sac kullanılarak birlizimetre tankı oluşturulmuştur. Lizimetre tankı 113 cm çapında ve 130 cm derinliğinde olup,1.5x1.5 m boyutlarındaki bir elektronik kantarın üzerine yerleştirilmiştir. Kantar 5 tonkapasiteli olup, 4 adet yük algılayıcısına ve RS 232 çıkışa sahiptir. Lizimetre tankına yağışlagiren su miktarını ve drenaj yoluyla çıkan su miktarını ölçmek amacıyla iki adet plüviyometrekullanılmıştır. Lizimetre tankının altına Ø 25 çaplı bir çıkış koyularak, drenajla çıkan su aynıçaptaki bir boru ile plüviyometreye aktarılmıştır. Günlük evapotranspirasyon miktarınınbelirlenmesinde su bütçesi eşitliği kullanılmıştır. Sulama sistemi, kantar ve plüviyometrelerPLC tarafından kontrol edilmiştir. Bu doğrultuda CODESYS programlama dili kullanılaraklizimetre, yağış ölçümü, drenaj ölçümü ve sulama programları hazırlanmış ve PLC’yeyüklenmiştir. Lizimetre sistemi kullanılarak; ceviz bitkisinin 2018 yılı Haziran-Ekim dönemiboyunca toplam evapotranspirasyon miktarının 261 mm olduğu, günlük evapotranspirasyonmiktarının ise 1.25-3.5 mm gün-1arasında değiştiği belirlenmiştir.
Lizimetre Kullanılarak Maraş 18 Çeşidi Ceviz Ağacının Su Tüketiminin Belirlenmesi
(2020) Gençoğlan, Cafer; Gençoğlan, Serpil; Usta, Selçuk
Son yıllarda ceviz yetiştiriciliğine olan ilginin artmasıyla birlikte kurulan yeni ceviz bahçelerinin sayısı da hızla artmaktadır. Bu bahçelerde yetiştirilecek meyve verimi yüksek ceviz ağaçlarının su tüketimlerinin bilinmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada, yüksek meyve verimine sahip olan Maraş 18 çeşidi ceviz ağacının Kahramanmaraş koşullarındaki su tüketimi miktarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda lizimetre, elektronik kantar, tahliye tankı, plüviyometre ve damla sulama sisteminden meydana gelen bir tartılı lizimetre sistemi (TLS) oluşturulmuştur. TLS, Programlanabilir Lojik Kontrolör cihazı (PLC) tarafından kontrol edilmiştir. Öncelikle TLS koşullarında bir boyutlu su dengesi yöntemi uygulanarak, iki yaşındaki genç ceviz ağacının 2018 yılı Haziran - Ekim dönemi boyunca günlük su tüketimi miktarları (ETgenç) belirlenmiştir. Daha sonra ETgenç miktarlarına bağlı olarak, yetişkin ceviz ağaçlarının günlük su tüketimi miktarları (ETyetişkin) tahmin edilmiştir. Genç ceviz ağacı için 1.22 - 3.20 mm gün-1 arasında değişen ETgenç miktarları elde edilmiştir. İki yaşındaki genç ceviz ağaçlarının yetişkin ceviz ağaçlarının %30 - 40’ı oranında su tükettikleri göz önünde bulundurularak, 15 günlük dönemler için ETyetişkin miktarları tahmin edilmiştir. ETyetişkin miktarları Haziran ayı için 6.77 mm gün-1, Temmuz ayı için 8.49 - 9.14 mm gün-1, Ağustos ayı için 5.71 - 6.00 mm gün-1, Eylül ayı için 3.86 - 7.43 mm gün-1 ve Ekim ayı için 3.49 mm gün-1 olarak tahmin edilmiştir. ETyetişkin miktarlarının “Türkiye’de Sulanan Bitkilerin Su Tüketim Rehberi” ile %80 oranında uyumlu oldukları ve yetişkin ceviz ağaçları için hazırlanacak sulama programlarında kullanılabilecekleri sonucuna ulaşılmıştır.
Akdeniz – Güneydoğu Anadolu Geçit Kuşağı Koşullarına Uygun Hargreaves Modeli Solar Radyasyon Tahmin Eşitliğinin Geliştirilmesi ve Test Edilmesi
(2023) Gençoğlan, Cafer; Usta, Selçuk; Gençoğlan, Serpil
Bu çalışmada, Hargreaves solar radyasyon (Rs) tahmin modelinin Akdeniz – Güneydoğu Anadolu geçit kuşağı koşullarına uygun kalibrasyonunun yapılması ve test edilmesi amaçlanmıştır. Kalibrasyon eşitliğinin oluşturulmasında Kahramanmaraş iline ait maksimum, minimum, ortalama hava sıcaklığı (Tmax, Tmin, T), Rs ve extraterrestrial radyasyon (Ra) verilerinin uzun yıllar ortalaması (1938 – 2020) günlük değerleri kullanılmıştır. Ra değerleri coğrafi konum ve zamana bağlı olarak tahmin edilmiştir. Kalibrasyon katsayıları (a, b) Microsoft Excel programı çözücü eklentisi kullanılarak, sırasıyla 0.0984 ve 0.3695 olarak belirlenmiştir. Uzun yıllar ortalaması günlük Rs değerleri 4.99 – 32.56 MJ/m2 gün, kalibrasyon eşitliği kullanılarak tahmin edilen Rs değerleri ise 7.33 – 33.25 MJ/m2 gün aralığında değişmiştir. Ölçülen değerlerdeki değişimin tahmin değerleri ile açıklanabilme oranı %97.34 (R2= 0.9734) olarak elde edilmiştir. Ölçülen ve tahmin edilen Rs değerleri arasındaki sapmanın bir göstergesi olarak dikkate alınan ortalama mutlak göreceli hata oranı (MAPE) ve karekök ortalama karesel hata (RMSE) sırasıyla %8.71 ve 1.54 MJ/m2 olarak belirlenmiştir. Kalibrasyon eşitliği Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinde (KSÜ) 2021 yılında ölçülen günlük ortalama Tmax, Tmin, T ve Rs verileri ile test edilmiştir. Bu verilerin ölçülmesinde Programlanabilir Lojik Kontrolör (PLC) tarafından yönetilen sıcaklık ve radyasyon sensörleri kullanılmıştır. Ölçülen ve tahmin edilen günlük Rs değerleri sırasıyla 10.40 – 29.13 MJ/m2 gün ve 13.80 – 31.16 MJ/m2 aralıklarında değişmiştir. Ölçülen değerlerdeki değişimin tahmin değerleri ile açıklanabilme oranı %86.71 (R2= 0.8671) olarak belirlenmiştir. MAPE ve RMSE sırasıyla %10.57 ve 2.57 MJ/m2 olarak elde edilmiştir. Yöre koşulları ile uyumlu Hargreaves modeli kalibrasyon eşitliği kullanılarak, doğruluk oranı yüksek solar radyasyon tahminleri yapılabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
AutoCAD Yazılımı Kullanılarak Alansal ve Zamansal Bazlı İklim Sınıfı ve Referans Evapotranspirasyon Haritalarının Oluşturulması – Doğu Anadolu Bölgesi, Türkiye Örneği
(2024) Usta, Selçuk
Bu çalışmada, Türkiye’nin Doğu Anadolu Bölgesi için alansal ve zamansal bazlı iklim sınıfı ve ETo haritalarının oluşturulması amaçlanmıştır. Öncelikle, bölgedeki 15 şehrin De Martonne kuraklık indeksi yöntemine göre ay bazında iklim sınıfları belirlenmiştir. Daha sonra bölgedeki mevcut meteoroloji istasyonları tarafından ölçülen iklim verilerinin uzun yıllar ortalama değerleri kullanılarak, FAO-56 Penman-Monteith yöntemi tabanlı CROPWAT yazılımı ile şehir bazında aylık ortalama ETo değerleri hesaplanmıştır. Elde edilen iklim sınıfı ve ETo değerlerinin alansal ve zamansal değişimini gösteren haritaların oluşturulmasında ise AutoCAD yazılımı kullanılmıştır. Bu haritalardan okunan ETo değerleri, T.C. Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) tarafından hazırlanan “Türkiye’de Sulanan Bitkilerin Bitki Su Tüketimleri” isimli rehberde bölge şehirleri için verilen ETo değerleri ile karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma kriteri olarak ortalama mutlak göreceli hata oranı (MAPE) dikkate alınmıştır. ETo haritaları kullanılarak doğruluk oranı %89,85 (MAPE= %10,15) düzeyine ulaşan günlük ortalama ETo değerleri tahmin edilmiştir. İklim sınıfı ve ETo değerlerinin konum ve zamana bağlı olarak kolaylıkla belirlenebildiği bu haritaların özellikle ETo hesaplamaları için gerekli olan güncel iklim verilerinin ölçülemediği veya temin edilemediği kırsal kesimlerdeki ETo’a dayalı bitki su tüketimi (ETc) ve sulama programı çalışmaları ile sulama sistemleri ve su iletim yapılarının tasarımı ve projelendirilmesinde kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Sulama Otomasyonu Sistemlerinin Tasarımında Kullanılabilecek İş Akış Şemalarının Oluşturulması
(2019) Gençoğlan, Cafer; Usta, Selçuk; Gençoğlan, Serpil
Otomasyon, insan müdahalesine ihtiyaç duyulmadan çeşitli cihaz, sistem ve programlarınişletilmesini sağlayan mekanik, elektronik ve bilgisayar tabanlı bir teknolojidir. Sulama otomasyonusistemi; çevre, su kaynakları ve üretim maliyeti dikkate alınarak daha az insan gücü, daha kontrollüve daha kaliteli tarımsal üretim ile planlanmalıdır. Sulama programını sera, tarla ve bahçe bitkileriyetiştiriciliğinde uygulama becerisine sahip olmalıdır. Sulama otomasyonu sistemi bazı işlembasamakları takip edilerek oluşturulmaktadır. Bunlar; sulama programının hazırlanması, sistembileşenlerinin seçilmesi, projenin hazırlanması, yazılımın hazırlanarak test edilmesi ve sisteminkurulmasıdır. Bu aşamalardan geçirilen sulama otomasyon sistemi, sulama suyunun etkinkullanımını sağlar, işçiliği azaltır, sulama programını izler ve üretim maliyetlerini azaltır. Buçalışmada, bitki su tüketimine ve bitki kök bölgesindeki nem düzeyine duyarlı sulama otomasyonusistemlerinin tasarımına yardımcı olabilecek iş akış şemaları oluşturulmuştur.