Zamansal Deneyimi Şekillendiren Faktörler: Ev Kadınlarının Zamanın Geçişini Nasıl Algıladıkları Üzerine Karma Yöntemli Bir Çalışma

Abstract

Zamanın geçiş hızına dair araştırmalar bu konunun son derece karmaşık ve birçok faktöre bağlı olabileceğini göstermektedir. Bu çalışma, ev kadınları örnekleminde, zamanın genel geçiş hızının ve kendilenen zaman dilimlerinin nasıl algılandığını incelemektedir. İç içe geçmiş karma araştırma deseni kullanılarak gerçekleştirilen çalışmada, 411 katılımcı yer almıştır ve katılımcılara kartopu ve kolayda örnekleme teknikleri erişilmiştir. Katılımcıların yaşları 18 ile 81 arasında değişmektedir (Ort = 38.16, SS = 10.558), nicel veriler parametrik olmayan testler ve sıralı lojistik regresyon analiziyle, nitel veriler ise refleksif tematik analizle değerlendirilmiştir. Nicel bulgular, zamanın genel geçiş hızını yordayan faktörlerin yaş, eğitim durumu, hanedeki birey sayısı ve zamanı kendileme olduğunu göstermektedir. Özellikle 27-54 yaş aralığındaki bireyler ve zamanı kendileme düzeyi yüksek olan kişiler, zamanı daha hızlı algılarken; okuryazar olmayan bireyler ve dört veya daha az kişinin yaşadığı hanelerde zaman algısının daha yavaş olduğu belirlenmiştir. Kendilenen zamanın geçiş hızında ise eğitim düzeyi kritik bir rol oynamakta, okuryazar olmayan bireylerin en yavaş zaman algısına sahip olduğu, eğitim düzeyi arttıkça zamanın daha hızlı geçtiğinin düşünüldüğü saptanmıştır. Nitel bulgular, zaman algısının bireyin bulunduğu fiziksel çevre, sosyal ilişkiler ve duygusal deneyimlerin dinamik etkileşimiyle şekillendiğini ortaya koymaktadır. Çalışmanın genel sonuçları, zamanın geçiş hızına ilişkin algının, demografik, psikolojik, sosyal, mekânsal ve zamansal faktörlerin karşılıklı etkileşimiyle şekillendiğini göstermekte, zaman algısının bireyler arası farklılaşmasını anlamada çok yönlü bir yaklaşımın gerekliliğini vurgulamaktadır.