Şizofreni Hastalarına Bakım Verenlerin Mükemmeliyetçilik ve Sıkıntıya Dayanma Düzeylerinin, Hastaların Tedavi Uyumu ve İşlevsellikleri Üzerine Etkisi

Abstract

Giriş ve Amaç: Şizofreni; duygu, düşünce, davranış ve bilişsel işlevleri etkileyen, kronik ve ciddi bir ruhsal hastalıktır. Hastalık sürecinde, tedavi uyumu ve işlevsellik düzeyi bireyin yaşam kalitesi ve klinik seyri açısından kritik öneme sahiptir. Bu bağlamda hastalara bakım verenler bireylerin rolü belirleyici bir faktör olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, bakım verenlerin sıkıntıya dayanma kapasiteleri ve mükemmeliyetçilik düzeylerinin hastaların tedavi uyumu ve işlevsellikleri üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Psikiyatri Polikliniği'ne ayaktan başvuran 80 şizofreni hastası ve 80 bakım veren ile yürütüldü. Veriler 01.10.2024-30.05.2025 tarihleri arasında yüz yüze görüşmelerle toplandı. Hasta grubuna Sosyodemografik Veri Formu, Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Morisky Tedaviye Uyum Ölçeği (MMTUÖ-6) ve Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ) uygulandı. Bakım verenlere Sosyodemografik Veri Formu, Sıkıntıya Dayanma Ölçeği (SDÖ) ve Frost Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği (FÇBMÖ) uygulandı. (Etik Kurul Karar No:2024/10-37) Bulgular: Çalışmada, hastaların tedavi uyumu değerlendirmesinde %65,5'inin tedavi motivasyonu ve %71,25'inin bilgi düzeyi yüksek bulunmuştur. Çok değişkenli analizlerde, bakım verenin sıkıntıya dayanma kapasitesinin artmasının, hastaların tedavi motivasyonunu anlamlı şekilde arttırdığı saptanmıştır (p=0,013). Sıkıntıya dayanma düzeyinin hastaların işlevsellik düzeyi üzerinde ise anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Mükemmeliyetçilik düzeyinin tedavi uyumu üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmazken, mükemmeliyetçilik düzeyi yüksek olan bakım verenlerin hastalarında işlevselliğin özerklik alt boyutu anlamlı düzeyde daha düşük saptanmıştır (p<0,001). Sonuç: Bu bulgular, şizofreni tedavisinde yalnızca hastaya değil, bakım verenin psikolojik özelliklerine de odaklanılması gerektiğini ortaya koymakta ve bakım verenlere yönelik destekleyici müdahalelerin tedavi sürecine dahil edilmesini önermektedir. Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Tedavi uyumu, İşlevsellik, Bakım veren, Mükemmeliyetçilik, Sıkıntıya dayanmaIntroduction and Aim: Schizophrenia is a chronic and severe mental illness that affects emotion, thought, behavior, and cognitive functions. During the course of the illness, treatment adherence and functional status are critically important for an individual's quality of life and clinical outcome. In this context, the role of caregivers emerges as a decisive factor. This study aims to examine the effects of caregiver distress tolerance and perfectionism levels on patients' treatment adherence and functionality. Materials and Methods: This study was conducted with 80 schizophrenia patients and 80 caregivers who admitted the Van Yüzüncü Yıl University Psychiatry Outpatient Clinic. Data were collected through face-to-face interviews between October 1, 2024, and May 30, 2025. The Sociodemographic Data Form, Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS), Morisky Medication Adherence Scale (MMAS-6), and Short Functional Rating Scale (SFRS) were administered the patient while the caregivers were administered the Sociodemographic Data Form, Distress Tolerance Scale (DTS), and Frost Multidimensional Perfectionism Scale (FMPS). (Ethics Committee Decision No: 2024/10-37). Results: We found that 65.5% of patients had high treatment motivation and 71.25% had high knowledge levels regarding treatment adherence. In multivariate analyses, it was determined that an increase in caregiver distress tolerance significantly improved patients' treatment motivation (p=0.013). However, the level of distress tolerance was not found to have a significant effect on patients' functional status. While the level of perfectionism did not have a significant effect on treatment adherence, patients whose caregivers had high perfectionism levels were found to have a significantly lower autonomy sub-dimension of functionality (p<0.001). Conclusion: These findings indicate that in the treatment of schizophrenia, the focus should be not only on the patient but also on the psychological characteristics of the caregiver. The study suggests that supportive interventions for caregivers should be included in the treatment process. Keywords: Schizophrenia, Treatment adherence, Functionality, Caregiver, Perfectionism, Distress tolerance