Kızar-, Kavur- ve Kavuşmak Kelimelerinin Etimolojisi Üzerine

Abstract

Türkçede bir kelimenin etimolojik açıdan çözümlenebilmesi için kök olan kelime ile bundan türeyen kelimenin hem anlam hem şekil bilgisi açısından tam bir uyumluluk içerisinde olması gerekir. Bazı kelimelerin etimolojisi üzerinde farklı bakış açıları söz konusu olabilmektedir. Bu kelimeler arasına kızar-, kavur- ve kavuş- fiillerini de katabiliriz. Kızar- fiilinin genelde kız “kırmızı, kızıl” isminden, kavur- fiilinin kaġur- fiili veya kak isminden, kavuş- fiilinin ise kaw- / kavı- fiillerinden türediğine dair bilgiler mevcuttur. Ancak bu çalışmada kızar- fiilinin birçok yerde tespit edilen kız- “yanmak, ısınmak, hararetlenmek” fiiline, kavur- fiilini türevlerinden yola çıkarak *ka- “yanmak, yakmak” anlamlı farazi bir köke ve kavuş- fiilinin ise Kıpçak Türkçesinde de tanıklanmış olan kab- “tutmak, almak” fiiline dayandığı ileri sürülmüştür. Kab- fiili sadece kavuş- fiilinin değil aynı zamanda kavra- fiili ile kavşak isminin de kökünü teşkil ederken *ka- fiili, kavur- fiili ile beraber kavut ve kavurga kelimelerinin de dayandığı bir kök olarak kabul edilmiştir.