Uyku Yoksunluğunun Duygudurum Profili ve Dissosiyasyon Üzerine Etkisi ve Biyokimyasal Değişimlerle İlişkisi

Abstract

Amaç: Uyku yoksunluğu hem uykunun fonksiyonlarının anlaşılması için sağ-lıklı bireylerde hem de depresif hastalarda tedavi amacıyla uzun yıllardır uygulanan bir yöntemdir. Çalışmamız, sağlıklı bireylerde bir gecelik uyku yoksunluğunun duygudurum, dissosiyasyon ve düşünce supresyonu üzeri-ne etkisi ile bu değişkenlerle ilişkili olduğu bilinen hormonal değerler ara-sındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışmaya katılım şartlarını taşıyan 16'sı erkek 16'sı kadın 32 sağ-lıklı bireye bir gecelik total uyku yoksunluğu uygulandı. Bireylerden uyku-suzluk öncesi ve sonrası kortizol, Dihidroepiandosteron-Sülfat (DHEA-S) ve Tiroid Fonksiyon Testleri (TFT) için kan örnekleri alındı. Uyku yoksunlu-ğunun duyguduruma etkisinin değerlendirilmesi için Duygudurumları Pro-fili (DDP), dissosiyatif belirtiler için Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği (DES) ve düşünce supresyonunun değerlendirilmesi amacıyla Beyaz Ayı Supresyon Envanteri (BASE) uygulandı. Bulgular: Uyku yoksunluğu uygulanan bireylerde DDP'nin depresyon ve dinçlik-aktivite alt ölçek puanlarında düşme, yorgunluk puanlarında yük-selme görüldü. DES puanları uyku yoksunluğu sonrası istatistiksel olarak önemli derecede artarken, BASE puanlarında anlamlı bir azalma tespit edildi. Uyku yoksunluğu sonrası kortizol seviyesinde istatistiksel olarak an-lamlı bir değişim elde edilememişse de; Tiroid Stimülan Hormon (TSH), serbest T3 ve T4 (sT3, sT4) ve DHEA-S seviyelerinde anlamlı derecede artış tespit edildi. DDP depresyon alt ölçek puanında azalma ve yorgunluk alt ölçek puanında artma, uyku yoksunluğu sonrası sT4 seviyesi artan bi-reylerde istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Sonuç: Çalışmamızın sonuçlarına göre bir gecelik uyku yoksunluğu dep-resif duygudurumda azalma, dissosiyatif belirtilerde artış ve istenmeyen düşüncelerin bilinçli olarak bastırılması eğiliminin azalmasına yol açmıştır. Uyku yoksunluğu sonrası DHEA-S seviyeleri artan bireylerde daha düşük depresyon puanlarının elde edilmesi, yüksek DHEA-S seviyelerinin stresin olumsuz etkisine karşı koruyucu etkisi olabileceği bilgisiyle örtüşmektedir.