Jeo-istatistik'te Kullanılan Temel Kriging Yöntemleri

Abstract

Çevresel, hidrolojik, tarımsal ve benzer çalışmalara ait ölçümler dünya üzerinde yapılmış noktasal gözlemlere dayanır. Yağış ve sıcaklık değerleri meteorolojik istasyonlarda, toprak karakteristiği toprak örneklerinden ve göl kirliliği gölden alınan örneklerden ölçülür. Bunlar noktasal olarak yapılan mekânsal ölçümlere örnektir. Belli noktalardan örnekler alarak veya belirgin yerlerden ölçüm yaparak sınırlı sayıda ölçüm yapabiliriz. Ancak ilgilendiğimiz değişkenin dünyanın her noktasında ya da belli büyüklükteki bir alan üzerinde ölçüm yapmak mantıksal olarak mümkün değildir. Bunun yerine bilim insanları bir değişkenin tüm alanda mekânsal olarak nasıl dağıldığını haritalamak için enterpolasyon yöntemini kullanmayı tercih ederler. Birbirine yakın olan gözlem noktaları benzer değerlere sahiptirler, ancak birbirinden uzak olan noktalar daha farklı değerler taşırlar. Bu bilgi tahmin prosedüründe (enterpolasyon) kullanılır. Burada bahsi geçen kriging yöntemleri de enterpolasyon yöntemlerindendir. Kriging en uygun tahmin değerleri verir: bir değişkene ait herhangi bir yerde en olası değeri üretir. Bu derleme çalışmasında jeo-istatistikte en çok kullanılan kriging metotlarından Sıradan kriging, Regresyon kriging ve Evrensel kriging yöntemlerine ait yöntemler anlatılmıştır.