Urartu’da Libasyon Üzerine Bazı Düşünceler

Abstract

Urartu Dönemi’ne ait arkeolojik kalıntılar, yazılı veriler ve tasvirli eserler (kemerler ve mühür baskıları), libasyon ritüelleri hakkında bilgi içermektedir. Nitekim yazılı verilerinden Urartuların hasat zamanı (bağbozumu), tahta çıkış törenleri, sefere çıkma ve askerî zaferler sonrasında tanrı ve tanrıçalara hay-van kurbanı ile ziyafet temalı bir dizi tören gerçekleştirdikleri de bilinmektedir. Bu yönüyle Urartuların dinî yaşamında birçok tapınımla birlikte libasyonun da önemli bir yerinin olduğu düşünülebilir. Tasvirli eserlerde işlenmiş libasyon ritüellerinin erkek ve kadınlar tarafından yapıldığı görülmektedir. Bunlar libasyondan sorumlu din görevlileri olmalıdır. Libasyon ritüellerinde kullanılan başlıca kaplar küpler, kazanlar ve testilerdir. Bu kaplar kendi içinde malzeme, üslup ve yapım tekniği olarak farklılıklar göstermektedir. Kaplardaki bu durum libasyon ritüelinin yapılma amacının çeşitliliğini bağlanabilir. Ayrıca bazı tasvirlerde libasyon töreni müzik eşliğinde de yapılmıştır. Arkeolojik verilerden Urartuların libasyon ritüelini, hayat ağacı, steller ve hayat ağacı, ölü gömme gelenekleri ile tarımsal etkinliklerde düzenledikleri anlaşılmaktadır. Şimdilik elde her ne kadar bu konuyla ilgili arkeolojik veri bulunmasa da Urartuların olasılıkla çağdaşı Yeni Assur’da olduğu gibi libasyonu av etkinlikleri, askerî zaferler ve inşa etkinlikleri için de düzenlemiş oldukları söylenebilir.