Gebelikte Aşı Tereddüdü ile Siberkondri Düzeyi Arasındaki İlişki: Doğu Türkiye'de Kesitsel Bir Çalışma

Abstract

Giriş: Gebelik fizyolojik bir süreç olmakla birlikte anne ve fetüs açısından çeşitli riskler içerebilir. Aşılama, önemli bir koruyucu sağlık uygulamasıdır; ancak aşı tereddüdü günümüzde ciddi bir halk sağlığı sorunu olarak devam etmektedir. Öte yandan, internetten yoğun ve kaygı uyandırıcı sağlık bilgisi arama davranışı olan siberkondri giderek yaygınlaşmakta ve gebelerin aşı kararlarını etkileyebilmektedir. Amaç: Bu çalışma, gebelikte aşı tereddüdü ile siberkondri düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tasarıma sahip araştırma, 2025 yılı Şubat-Mayıs ayları arasında Türkiye’nin doğusunda kırsal bölgelerde yaşayan ve birinci basamak aile sağlığı merkezlerinden hizmet alan 234 gebe ile yürütüldü. Veriler, Gebelik Tanıtım Formu, Aşı Tereddüt Ölçeği (VHS) ve Siberkondri Ölçeği (CSS) ile yüz yüze toplandı. Analizlerde tanımlayıcı istatistikler, t-testi, ANOVA, Pearson korelasyon ve doğrusal regresyon kullanıldı (p < 0,05). Bulgular: Gebelerin VHS ortalama puanı 63,73 ± 9,90; CSS ortalama puanı 41,46 ± 5,37 olarak bulundu. VHS ve CSS arasında pozitif yönde güçlü bir ilişki saptandı (r = 0,707; p < 0,001) ve CSS, VHS üzerindeki varyansın %49,8’ini açıklamıştır. Eğitim düzeyi düşük olan, aşıların yan etkileri, fetüse zarar verme olasılığı ve içerik konusunda endişe duyan gebelerde VHS ve CSS puanları anlamlı şekilde daha yüksektir (p<0,05). Sonuç: Bulgular, artan siberkondri düzeyinin gebelerde aşı tereddüdünü önemli ölçüde artırdığını göstermektedir. Dijital sağlık okuryazarlığının geliştirilmesi ve doğru bilgiye dayalı danışmanlık hizmetleri, aşı tereddüdünü azalt- mada kritik öneme sahiptir. Halk sağlığı hemşireleri bu süreçte gebelere eğitim ve rehberlik sağlayarak önemli bir rol üstlenmelidir.