İnsanı Yeniden Tanımlamak: Ishiguro’nun Klara ile Güneş’i ve Keyes'in Algernon’a Çiçekler’indeki Eleştirel Posthümanist Bakış Açıları

Abstract

İnsanın, varlıklar hiyerarşisinde en üstün yeri işgal ettiği bir dünyada, giderek melez bir yapıya bürünmesi, bilim ve teknolojinin uygulanmasına dair karmaşık etik ve ahlaki soruları gündeme getirmektedir. Bu durum edebiyatta transhümanizm ve posthümanizmin daha yaygın kullanılmasına yol açmaktadır. Bu doğrultuda Kazuo Ishiguro, Klara ve Güneş’te (2021) insan merkezli transhümanist girişimler aracılığıyla yapay zekânın etik dışı kullanımına ve daha avantajlı bir nesil için insanları genetik olarak değiştirmenin potansiyel risklerine dikkat çeker. Yazar, yapay zekânın ilerlemesiyle değişen toplumsal dinamiklere dair derin kaygılarını dile getirirken, okuru insan ve yapay zekâya dair epistemik, ontolojik ve etik açıdan önemli sorularla yüzleştirir. Öte yandan, eserlerinde psikolojik ve etik temalar ile insanlık durumu ve insan potansiyelinin sınırlarını inceleyen Daniel Keyes, bilimkurgu romanı Algernon’a Çiçekler'de (1966) Ishiguro’ya benzer konulara dikkat çeker. Posthümanist felsefenin temelini oluşturan teknoloji ve insanlığın kesişimine dair soruları incelikle irdeleyen yazar, zihinsel engelli kahramanı üzerinden transhümanizmin ıskaladığı ahlaki ve etik ilkeleri ön plana çıkarır. Romanları eleştirel posthümanist bir perspektiften okuyan bu makale, yazarların insanın bilim ve teknolojiyle olan ilişkisi, diğer yaşam formlarıyla olan bağları ve insanı insan yapan özellikler hakkında farkındalık yaratma çabalarına odaklanmayı amaçlamaktadır. Çalışma, teknolojik ilerleme ve insan özünün potansiyel kaybıyla ilişkili etik ve ahlaki ikilemlere odaklanarak eleştirel bir post-hümanist bakış açısıyla iki romanın ortak yönlerine dikkat çekmektedir. Romanlar arasında yaklaşık altmış yıllık önemli zaman farkına rağmen çalışma, romanların bu temaları ele almadaki benzerlikleri tespit etmeyi amaçlamaktadır.