Muş İli Aşiret Yapılanmalarında Görülen Çatışma ve Anlaşmazlıkların Çözümünde Kanaat Önderlerinin Rolü

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Muş ilinde görülen ve özellikle aşiretler arasında yaşanan birtakım anlaşmazlıkların çözümünde rol oynayan kanaat önderlerinin hangi konularda ve ne düzeyde etkili olduklarını tespit etmektir. Bu bağlamda kanaat önderlerinin çözüm ürettikleri konulara nasıl müdahale ettikleri ve uyguladıkları yöntemlerde hangi ölçütleri referans aldıkları anlaşılmaya çalışılmıştır. Nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülen bu çalışmada Muş’ta yaşayan ve kartopu örnekleme yoluyla ulaşılan 10 kanaat önderiyle yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında, açık uçlu bir görüşme formu uygulanmış ve verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırma bulgularında; aşiretlerin özellikleri, aşiretlerde görülen anlaşmazlık ve çatışmaların ortaya çıkış nedenleri, kimlere kanaat önderi dendiği, kanaat önderlerinin ne gibi roller üstlendikleri ve çözüm üretirken uyguladıkları yöntemlere yer verilmiştir. Araştırma sonucunda Muş’ta aşiret sistemine bağlı geleneksel toplum yapısının hâkimiyetini devam ettirdiği ve bu nedenle kanaat önderlerinin toplumsal yaşamda etkili bir aktör olduğu anlaşılmıştır. Muş’ta yaşanan anlaşmazlık ve çatışmaların çözümünde dini inancın ve kültürel değerlerin karar alma süreçlerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kanaat önderlerinin çözüm üretirken söz konusu değer ölçütlerini referans alarak geliştirdikleri tepkilerin toplumsal yaşamda olumlu bir karşılığı olduğu anlaşılmıştır.