Tarih, Sınıf ve Temsil: Türkiye Sinemasında Kürtlüşün Sol-popülist Şnşası

Abstract

Bu yazıda 1970’lerde yapılmış Sürü, Fırat’ın Cinleri, Kara Çarşaflı Gelin, Hazal, Erkek Güzeli Sefil Bilo, Salako, Derviş Bey, Köprü, Kibar Feyzo ÇalvarDavası, Kanal gibi filmler üzerinden dönemin “Türklüğün sinema perdesinin” Kürtlerle meskûn coğrafyaları ve Kürtleri nasıl düşündüğü çözümleniyor. Söz konusu dönem ve filmler, Türklük ile Kürtlük arasındaki egemenlik ilişkileri çerçevesinde ele alınıyor. Dönem filmlerini, söz konusu egemenlik ilişkileri bağlamında analiz etmek, filmlerin yeni bir okumasını mümkün kılıyor. Kürtlerle meskûn coğrafyaları, toprak sahibi aŞa/topraksız köylüler arasındaki “sınıf çatışmasının” uzamı olarak düşünen dönem filmlerinde Kürtlük; cinsellik, mekân, cinsiyet ve sınıf üzerinden üretilen temsillerle kuruluyor. “Feodal”, “batıl”, “ilkel” ve “çağdışı” olanın coğrafyası olarak kurgulanan KürtlüŞü dönüştürecek olan, ya Türklüğün egemen perdesine “çağırılıp”, orada medenileşen ve döndüğünde yerli/Kürt olanı medenileştirecek “beyazlaşan-yerliler” ya da bizatihi Hegelci-Marksist bir güzergâhta ilerlediğine inanılan Tarihin kendisidir.