Soğuk Savaş’ta Çin’in Türkiye ve İran’daki Siyasi Etkisi: İran Tudeh Partisi Devimci Örgütü ve Proleter Devrimci Aydınlık Hareketi’nin Bir Karşılaştırması

Abstract

Bu çalışma, Soğuk Savaş döneminde, Çin Halk Cumhuriyeti’nin (ÇHC)Ortadoğu’da devlet dışı alandaki ideolojik etkisini analiz etmektedir. Çalışma, 1960-1980 arası dönemde İran ve Türkiye’de Çin yanlısı sol siyasi örgütlerin karşılaştımalı bir analizini yapmaktadır. Çalışmada, İran Tudeh Partisi Devrimci Örgütü ve Proleter Devrimci Aydınlık Hareketi’nin benzerlik ve farklılıkları tartışılmaktadır. Bahse konu dönemde, İran’daki Çin yanlısı siyasi örgütlerin, Türkiye’deki muadillerine oranla ÇHC ile daha yakın askeri ve finansal ilişkilere girdikleri iddia edilmektedir.Çalışma, büyük ölçüde Sovyetlerin siyasi etkisine ve bu etkinin Türkiye ile İran'ın uluslararası ilişkilerine yansımasına odaklanma eğiliminde olan Soğuk Savaş dönemi karşılaştırmalı siyasi düşünce literatürüne katkıda bulunmaktadır. Buna ek olarak, ÇHC ile Ortadoğu ilişkilerine dair akademik tartışmaları, ticari ilişkiler ve askeri meselelerin ötesinde, siyasi ideolojiye doğru genişletmektedir. Bu bağlamda, ÇHC'nin bu dönem bölgeye yönelik olarak kullandığı alternatif siyasi araçlar da incelenmektedir.