Arap Edebiyatı Bağlamında İbrahim Sûresinin 37. Âyeti

Abstract

Kur’ân âyetleri, İslâm dininin sadece akâid, ibadet ve ahlâk gibi sahalarına kaynaklık etmemektedir. Aynı zamanda kutsal metnin âyetleri, şair ve ediplerin türlü amaç ve vesilelerle kendisinden yararlandığı, yeni anlamlar üretmede sıkça başvurdukları ve edebî melekelerinin yanında tahayyül ve tasavvurlarının şekillenmesinde beslendikleri birer hazine olmuştur. Bu kapsamda Arap edebiyatı kaynakları tarandığında belli bazı âyetlerin farklı konu, değişik anlam ve bağlamlardaki kullanımının belirgin biçimde öne çıktığı dikkat çekmektedir. Dolayısıyla edebî türlere yansıma ve yeni anlamlar üretme noktasında belirleyici bir role sahip bu âyetlerin tespiti önem arzetmektedir. Bu âyetlerden biri de çalışmamızın çerçevesini oluşturan İbrahim sûresinin 37. âyetidir. Edebiyatın nesir türüne oranla şiirde daha geniş bir uygulama alanına sahip söz konusu âyete, yeni anlamlar üretme noktasında sıkça başvurulmuş ve kimi örneklerde bu âyet kapalı bir anlatım tekniği olan mecâz ve kinaye ifadesi olarak başarılı bir şekilde kullanılmıştır. Bu makale, İbrahim sûresinin 37. âyeti ekseninde gelişen klasik ve modern döneme ait belli sayıdaki şiir ve nesir örneklerini analitik bir çerçevede ayrıntılı şekilde ele almaktadır. Bu âyetin kullanıldığı örnekler tespit edilerek birincisi asli manasında, diğeri ise asli manası dışında kullanımı olmak özere iki başlıkta kategorize edilmiştir.