Karşılıklı Öğretim Tekniğinin İki Dilli Öğrencilerin Okuduğunu Anlama ve Özetleme Becerisine Etkisi ve Yapılan Uygulamalara Yönelik Öğrenci Görüşleri

Abstract

Bu çalışma, ortaokul düzeyindeki iki dilli öğrencilerin Türkçe derslerinde karşılıklı öğretim tekniği kullanılarak okuma ve yazma becerilerinin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Bu çalışmanın yöntemi, ortaokul düzeyinde öğrenim gören iki dilli öğrencilerin Türkçe dersinde karşılıklı öğretim tekniği kullanılarak okuma ve yazma becerilerinin gelişimine etkisini incelemek amacıyla karma araştırma yöntemiyle yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutunda kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel boyutunda ise öğrenci görüşme formu kullanılmıştır. Çalışma grubu, deney ve kontrol grubunda yer alan toplam 30 iki dilli öğrenciden oluşmuştur. Veri toplama araçları olarak başarı testi, okuduğunu anlamaya ilişkin öz yeterlilik algısı ölçeği, okumaya yönelik tutum ölçeği ve öğrenci görüşme formu kullanılmış; verilerin analizinde betimsel istatistikler, normallik testleri ve bağımlı/bağımsız örneklemler için t-testleri uygulanmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Elde edilen nicel ve nitel veriler birlikte yorumlanarak araştırmaya bütüncül bir bakış açısı kazandırılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, karşılıklı öğretim tekniği uygulanan deney grubundaki öğrencilerin okuma başarılarında anlamlı bir artış gözlemlenmiştir. Özellikle özetleme öz yeterliklerinde belirgin bir gelişme sağlanmıştır. Öğrenciler, bu teknik sayesinde metinleri daha iyi anladıklarını, okuma hızlarının arttığını ve yazma becerilerinde ilerleme kaydettiklerini ifade etmişlerdir. Ancak, öz yeterlilik algısı ve okumaya yönelik tutum gibi bazı değişkenlerde anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Tartışma bölümünde, karşılıklı öğretim tekniğinin öğrencilerin bilişsel ve duyuşsal gelişimlerine katkı sağladığı vurgulanmıştır. Öğrencilerin metinle etkileşim kurma, soru sorma, tahmin etme, açıklama yapma ve özetleme becerilerinin geliştiği belirlenmiştir. Teknik aynı zamanda öğrenci motivasyonunu artırmış, öğrenme sürecini daha anlamlı ve eğlenceli hale getirmiştir. Araştırma sonucunda, karşılıklı öğretim tekniğinin daha uzun süreli ve sistemli şekilde uygulanması, eğlenceli içeriklerle desteklenmesi ve farklı derslerde de yaygınlaştırılması önerilmektedir. Ayrıca, öğrenci görüşlerinin öğretim süreçlerine entegre edilmesi ve iki dilli bireylere yönelik yapılandırılmış programların geliştirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.This study aims to develop the reading and writing skills of bilingual students at the secondary school level by using the reciprocal teaching technique in Turkish lessons. The method of this study was carried out with a mixed research method in order to examine the effect of reciprocal teaching technique on the development of reading and writing skills of bilingual students studying at the secondary school level by using the reciprocal teaching technique in Turkish lessons. A quasi-experimental design with a control group was used in the quantitative dimension of the study, and a student interview form was used in the qualitative dimension. The study group consisted of a total of 30 bilingual students in the experimental and control groups. Achievement test, self-efficacy perception scale for reading comprehension, attitude scale towards reading and student interview form were used as data collection tools; descriptive statistics, normality tests and t-tests for dependent/independent samples were applied in the analysis of the data. Qualitative data were evaluated with content analysis. The quantitative and qualitative data obtained were interpreted together and a holistic perspective was gained for the study. According to the findings of the study, a significant increase was observed in the reading success of the students in the experimental group to whom the reciprocal teaching technique was applied. A significant improvement was achieved especially in their self-efficacy in summarizing. Students stated that they understood the texts better, their reading speed increased and they made progress in their writing skills thanks to this technique. However, no significant difference was found in some variables such as self-efficacy perception and attitude towards reading. In the discussion section, it was emphasized that the reciprocal teaching technique contributed to the cognitive and affective development of the students. It was determined that the students' skills in interacting with the text, asking questions, predicting, explaining and summarizing improved. The technique also increased student motivation and made the learning process more meaningful and fun. As a result of the research, it is recommended that the reciprocal teaching technique be applied for a longer period of time and systematically, supported with fun content and spread in different courses. In addition, it was stated that student opinions should be integrated into the teaching processes and structured programs should be developed for bilingual individuals.