Cumhurbaşkanlığı Arşiv Belgeleri Işığında İzmir’de 1930 Belediye Seçimleri

Abstract

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e kadim bir geçmişi olan İzmir, 1929 DünyaEkonomik Krizi’nin en çok etkilediği yerlerin başında geldi. Krizin etkilerinindevam ettiği bir süreçte 1930 Belediye Seçimlerinde Cumhuriyet Halk Fırkası ileSerbest Cumhuriyet Fırkası karşı karşıya geldi. Muhalefet her bölgede seçmeninkarşısına farklı argümanlarla çıkarken İzmir’in ekonomik ve ticari dokusundandolayı yatırım endeksli bir dil kullanımını tercih etti. İzmir, geniş bir hinterlandasahip coğrafi konumu, ticaret kapasitesi, farklı kültürlerin ve inançların merkezikonumunda olduğundan seçimin kilit noktası olarak görüldü. İktidar, İzmir seçimlerinde Menemen gibi yerlerde muhalefetin kontrolsüz hareketleri ve irticaifaaliyetlerin artmasından şikâyet ederken muhalefet ise; iktidarın Vali Kazım Beyile işbirliği içerisine girerek seçim aygıtlarını kendilerine karşı kullandığı iddiasındaydı. İzmir Belediye Seçimlerinde en çok tartışılan konu iktidar tarafındanüretilen muhalefette siyaset yapanların bir kısmının Milli Mücadele dönemindeYunanlılarla işbirliği içinde olduğu vurgusuydu. Bu söylem muhalefetle iktidarıkarşı karşıya getirdi. Belediye Seçimlerinde göçmenlerin, mübadillerin ve Gayrimüslimlerin muhalefet fırkasına doğru eğilim göstermesi, iktidara türdeş birtoplum oluşturma projesinin aksaklıklarını görme olanağı tanıdı.